بررسی نتایج ارزشیابی برنامة درسی کسب‌شده فارسی دورة اول ابتدایی: نقاط قوت و ضعف دانش‌آموزان در کسب مهارت‌های یادگیری زبانی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

مدیر گروه پژوهشی مبانی برنامه ریزی درسی پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش

چکیده

ارزشیابی برنامة درسی کسب‌شدة فارسی دورة اول ابتدایی، سطح سوم از ارزشیابی دوره‌ای برنامة درسی فارسی ابتدایی است که پس از ارزشیابی برنامة درسی قصدشده و اجراشده، هدفش تعیین شایستگی‌ها و نارسایی‌های برنامة درسی کسب‌شده در پایه‌های اول تا سوم دورة ابتدایی است. از نظر روشی، در چارچوب الگوی ارزیابی «تحقق هدف‌ها» در سطح ارزشیابی برنامة درسی کسب‌شدة فارسی دورة اول ابتدایی، از طریق بررسی میدانی و اجرای سه آزمون کتبی و شفاهی- مهارت‌های نگارش فارسی، املای فارسی، و روان‌خوانی و درک مطلب- در جامعه و نمونة انتخاب‌شده از استان‌های مورد نظر پژوهش انجام گرفت. برای پاسخ به سؤالات پژوهش، از روش مقایسه، تحلیل و استنتاج قیاسی بر اساس نتایج تفصیلی آزمون‌ها استفاده شد. در اولین مرحله ویژگی‌های تحقق اهداف از طریق اجرای پرسش‌نامه در نمونه‌ای هدفمند از جامعة مؤلفان کتاب‌های فارسی و معلمان منتخب دورة ابتدایی مشخص شد. سپس، با توجه به ویژگی‌های مورد انتظار، آزمون‌های کتبی و شفاهی در جامعه و نمونة خوشه‌ای طبقه‌بندی‌شده از مدارس چهار استان اجرا شد.
آزمون‌های سنجش پیشرفت یادگیری دانش‌آموزان پایه‌های اول تا سوم، بر اساس مبنای نظری و ماهیت و اهداف ارزشیابی دوره‌ای درس زبان‌آموزی فارسی دورة اول ابتدایی، تماماً محقق ساخته‌اند و کاملاً از روایی برخوردارند. در طراحی و بازبینی سؤالات آزمون‌ها، از سؤالات طراحی‌شدة مدارس و معلمان همکار در استان‌ها پس از چند دور غربال‌شدن استفاده شد. در جهت ایجاد روایی دقیق‌تر محتوایی و صوری سؤالات آزمون، از نظرات سه معلم صاحب‌نظر و متخصص منتخب، در تصحیح سؤالات آزمون‌ها در دو مرحله بهره گرفته شد. در جهت اعتبارسنجی آزمون‌ها، در دو روز متوالی آزمون‌ها در دو مدرسة ابتدایی پسرانه و دخترانه و در یک کلاس از هر پایه به اجرا درآمدند و تصحیحاتی در متن و نحوة تنظیم سؤالات آزمون‌ها به عمل آمد. در تصحیح و ارزیابی نتایج آزمون‌ها در پایه‌های متفاوت، ملاک‌های مشخصی بعد از رواسازی و کسب توافق موردتوجه بوده است.
از مهم‌ترین یافته‌ها آن است که از نظر مهارت‌های نگارش فارسی، پیشرفت دانش‌آموزان پایه‌های اول تا سوم، بسیار پایین‌تر از تسلط نسبی و در حد تسلط محدود و نسبتاً ضعیف قرار دارد. در اکثر ملاک‌های مربوط به مهارت‌های خوانداری، درک مطلب و تسلط واژگان، دانش‌آموزان مدارس پسرانه کاستی قابل‌توجهی را نسبت به سطح مطلوب آموخته‌ها و انتظار یادگیری مهارت خواندن که در حدی بالاتر از تسلط نسبی است، نشان دادند. از نظر مهارت نوشتاری املای فارسی، خوانانویسی، درست‌نویسی، و روی خط‌نویسی پیشرفت مجموعی دانش‌آموزان، به‌خصوص در میان دانش‌آموزان مدارس پسرانه، نامناسب و ناهم‌خوان بود و نزدیک به هم در حدی پایین‌تر از تسلط نسبی و در حد تسلط محدود و ضعیف قرار داشت. دانش‌آموزان بیشترین کمبود و ضعف را از نظر تسلط بر مهارت‌های دستخط تحریری نشان دادند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The evaluation of the attained Farsi curriculum in the first cycle of the primary school: The weak and strong points of the students in obtaining the language arts

نویسنده [English]

  • Nader Salsabili
head of department of curriculum studies in Institute for Research in Education
چکیده [English]

The evaluation of the attained first cycle primary school Farsi curriculum - grades one to three – is the third level of the evaluation of the primary school Farsi curriculum. After evaluating the intended and implemented curriculum, the purpose of its evaluation is to determine the competencies and inadequacies of the attained curriculum at grades 1 to 3. The evaluation of the attained Farsi language arts curriculum was done through a field study. Three written and oral tests on the writing skills of Farsi, Farsi spelling, fluent reading and reading comprehension were conducted among the sample students selected in the related provinces
To answer the research questions, the comparison, analysis and deductive inference based on the detailed result of the tests. First, the characteristics of the realized objectives was identified through conducting the questionnaire in a purposeful sample of the Farsi textbook developers and the selected primary school teachers. Then, based on the expected characteristics, the written and oral tests were conducted in a clustered sample, selected from the schools of the 4 provinces. The tests for assessing the learning achievements of the students of grades 1 to 3, based on the theoretical foundation and nature and objectives of the periodical evaluation of the first cycle primary school Farsi curriculum, were researcher-made and they were all valid. To design and review of the test items, the questions developed by the teachers of the related provinces, were used after several rounds of screening. For more content and face validity, the views of the three selected expert teacher have been used to revise the test items at two stages. To validate the tests, they were conducted at two male and female schools (one class of each grade) during the two consecutive days and there were some revisions in text and the arrangement of the test items. To revise and evaluate the results of the tests at the different grades, Certain criteria have been considered after validation and getting the agreement. One of the most important findings is that in terms of the Farsi writing skills, the achievement of the students of grades 1 to 3 was much lower than the targeted achievement, near the limited achievement and rather weak. In majority of the reading, comprehension and vocabulary criteria, the male primary school students showed a high degree of shortcoming in language arts achievement and reading literacy. In terms of the writing skills, Farsi spelling and writing skill, legibility, the overall progress of the students, especially among the students of male schools is inappropriate and illegible, almost below the relative achievement, limited and weak. The students have shown the greatest weakness in terms of mastery of the handwriting skills.

کلیدواژه‌ها [English]

  • curriculum evaluation
  • attained curriculum
  • First Cycle Primary School Farsi Curriculum
  • The Desirable Characteristics of the student learning
 احقر، قدسی. (1392). ارزشیابی کتاب فارسی و کتاب کار پایه دوم و ششم دوره ابتدایی (طرح پژوهشی). تهران: پژوهشکده خانواده، پژوهشگاه مطالعات آموزش‌وپرورش، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی.
 بازرگان، عباس. (1380). ارزشیابی آموزشی. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).
 دستجردی کاظمی، مهدی و نجفی پازوکی، معصومه. (1393). ارزشیابی از بسته آموزشی فارسی سال سوم ابتدایی (طرح پژوهشی). تهران: پژوهشگاه مطالعات آموزش‌وپرورش، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش.
 راهنمای تدوین فارسی اول دبستان (کتاب معلم). (1391). تهران: اداره کل چاپ و توزیع کتاب‌های درسی، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، وزارت آموزش‌وپرورش.
 راهنمای تدریس فارسی دوم دبستان (کتاب معلم). (1391). تهران: اداره کل چاپ و توزیع کتاب‌های درسی، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، وزارت آموزش‌وپرورش.
 راهنمای تدریس فارسی سوم دبستان (کتاب معلم). (1392). تهران: اداره کل چاپ و توزیع کتاب‌های درسی، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، وزارت آموزش‌وپرورش.
 سلسبیلی، نادر. (1398). ارزشیابی دوره‌ای برنامة درسی فارسی دوره اول ابتدایی (از مجموعة ارزشیابی برنامة درسی دروس اصلی سه سال اول دوره ابتدایی) جلد اول و جلد دوم (طرح پژوهشی، شماره 26866). تهران: پژوهشگاه مطالعات آموزش‌وپرورش، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی.
 سلسبیلی، نادر. (1392). پرورش تفکر در موقعیت‌های یادگیری زبانی: ویژگی‌های برنامة درسی، رویکردها، راهبردها. تهران: انتشارات مدرسه.
 سلسبیلی نادر. (1388). ارزیابی برنامة‌جدید آموزش زبان‌فارسی دورة ابتدایی (بخوانیم و بنویسیم) بر اساس کاربرد معیارهای الف پرورش خلاقیت ب توجه به کل‌نگری در آموزش توانایی‌های زبانی (طرح پژوهشی، شماره 1505). تهران: پژوهشکده تعلیم و تربیت، پژوهشگاه مطالعات آموزش‌وپرورش.
 فارسی اول دبستان (بخوانیم). (1395). تهران: اداره کل نظارت بر نشر و توزیع مواد آموزشی، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، وزارت آموزش‌وپرورش.
 فارسی دوم دبستان (مهارت‌های خوانداری). (1395). تهران: اداره کل نظارت بر نشر و توزیع مواد آموزشی، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، وزارت آموزش‌وپرورش.
 فارسی سوم دبستان (خوانداری). (1395). تهران: اداره کل نظارت بر نشر و توزیع مواد آموزشی، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، وزارت آموزش‌وپرورش.
 فارسی اول دبستان (مهارت‌های نوشتن). (1395). تهران: اداره کل نظارت بر نشر و توزیع مواد آموزشی، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، وزارت آموزش‌وپرورش.
 فارسی دوم دبستان (مهارت‌های نوشتاری). (1395). تهران: اداره کل نظارت بر نشر و توزیع مواد آموزشی، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، وزارت آموزش‌وپرورش.
 فارسی سوم دبستان (نوشتاری). (1395). تهران: اداره کل نظارت بر نشر و توزیع مواد آموزشی، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، وزارت آموزش‌وپرورش.
 قمری، حیدر. (1391). ارزشیابی کتاب درسی فارسی اول دبستان (طرح پژوهشی). تهران: پژوهشگاه مطالعات آموزش‌وپرورش، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی.
 کرسول، جان دبلیو. پلانو کلارک، ویکی آل. (1390). روش‌های پژوهش ترکیبی (ترجمه علی‌رضا کیامنش و جاوید سرایی). تهران: نشر آییژ. (اثر اصلی در سال 2007 چاپ شده است).
 Block, C.C. (1997). Teaching the Language Arts (Second ed). Boston: Allyn and Bacon, Simon & Schuster Company.
 Curriculum Development and Supplemental Materials Commission. (2007). Reading/Language Arts Framework for California Public Schools Kindergarten through Grade Twelve. Sacramento, CA: California Department of Education.
 Fisher, R. (1995). Teaching Children to Think. London, UK: Stanley Thornes Ltd.
 Gens, P. & Provance, J. & Van Duyne, K. & Zimmerman, K. (1998). The Effects of Integrating a Multiple Intelligence Based Language Arts Curriculum On Reading Comprehension of First and Second Grade Students. Chicago, Il: M. A. Action Research Project, Saint Xavier University.
 Goodman, Y. M. (2011). Sixty Years of Language Arts Education: Looking Back in Order to Look Forward English Journal, 101(1), 17-25.
 Hays, J. (2008). Japanese elementary schools. Retrieved from: http://factsanddetails.com /japan/cat23/sub150/entry-2799.html
 Lemlech, J. K. (2010). Curriculum and Instructional Methods for the Elementary and Middle School (7th ed). Boston, Ma: Pearson Education Inc.
 Lambirth, A. (Ed.). (2005). Planning Creative Literacy Lessons. London: David Fulton Publishers.
 Morrow, L.M. (1997). Literacy Development in the Early Years, Helping Children Read and Write. (3th ed). Boston, MA: Allyn and Bacon.
 Stotsky, S. (2013). An English Language Arts Curriculum Framework for American Public Schools: A Model. Retrieved from: http://www.doe.mass.edu/frameworks/ela/0610draft.pdf
 Sulkunen, S. (2012). Finland. In Ina V.S. Mullis, Michael O. Martin, Chad A. Minnich, Kathleen T. Drucker, and Moira A. Ragan (Eds.), PIRLS 2011 Encyclopedia (pp.213-222). Boston College, USA: International Association for the Evaluation of Educational Achievement (IEA).
 Walley, Carl W. & Walley, Kate. (1995). Integrating Literature in Content Areas. Westminster, CA: Teacher Created Materials, Inc.
 Ishikida, Miki Y. (2005). Japanese Education in the 21st Century. New York, Lincoln, Shanghai, iUniverse. Retrieved from: http://www.usjp.org/jpeducation_en/jpEdPrimary_en.html