مدل‌یابی نقش میانجی احساس تنهایی در رابطة بین سبک‌های دل‌بستگی با وابستگی شبکه‏‌های اجتماعی مجازی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روان‌شناسی عمومی، دانشکده روان‌شناسی، دانشگاه آزاد رودهن، رودهن، ایران

2 استادیار دانشکده روان‌شناسی، دانشگاه آزاد رودهن، رودهن، ایران

3 دانشیار دانشکده روان‌شناسی، دانشگاه آزاد رودهن، رودهن، ایران

چکیده

هدف از انجام پژوهش حاضر مدل‌یابی نقش میانجی احساس تنهایی در رابطة بین سبک‌های دل‌بستگی با وابستگی به شبکه‌های اجتماعی مجازی بود. در این مطالعه توصیفی- همبستگی، جامعه آماری کلیه دانش‌آموزان دختر مدارس دورة دوم متوسطه شهر تهران در سال تحصیلی 1399-1398 بودند، که به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای تصادفی 425 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار استفاده شده در این تحقیق، پرسش‌نامة اعتیاد شبکه‌های اجتماعی مجازی (ASNQ) خواجه احمدی، پولادی و بحرینی (1395)، سبک‌های دل‌بستگی بزرگسالان (AAS) کولینز و رید (1990) و احساس تنهایی (ULS-8) وائو و یائو (2008) بودند. ارزیابی مدل پیشنهادی با روش معادلات ساختاری و با استفاده از نرم‌افزار SPSS و AMOS نسخة 24 صورت گرفت. نتایج نشان داد که بین سبک دل‌بستگی ایمن با وابستگی به شبکه‌های اجتماعی رابطه منفی و معنادار وجود دارد (0/01>P). بین سبک‌های دل‌بستگی دوسوگرا، اجتنابی و احساس تنهایی با وابستگی به شبکه‌های اجتماعی رابطه مثبت و معنادار وجود دارد (0/01>P). براساس یافته‌هایاین پژوهش، مدل پیشنهادی از برازش مطلوبی برخوردار بود (0/059= RMSEA و 0/920=GFI و 0/940=IFI و 6/632=x2 و 0/05>P-value). به طورکلی نتایج نشان داد تمام مسیرهای مستقیم معنادار شدند (0/050>P). همچنین مسیرهای غیرمستقیم سبک‌های دل‌بستگی نیز از طریق احساس تنهایی با وابستگی به شبکه‌های اجتماعی مجازی معنادار بود. مدل ارزیابی شده از برازندگی مطلوبی برخوردار است و گام مهمی در جهت شناخت عوامل مؤثر بر وابستگی به شبکه‌های اجتماعی مجازی دانش‌آموزان است و می‌تواند به عنوان الگویی مناسب برای تدوین و طراحی برنامه‌های پیشگیری از وابستگی به شبکه‌های اجتماعی مجازی مفید باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Modeling the mediating role of loneliness in the relationship between attachment styles with dependency on virtual social networks

نویسندگان [English]

  • Parvin Arabi 1
  • Nasrin Bāgheri 2
  • Mālek Mirhāshemi 3
1 PhD Candidate in General Psychology at Islāmic Āzād University (Roodehen Branch), Roodehen, Iran
2 (PhD), Islāmic Āzād University (Roodehen Branch), Roodehen, Iran
3 (PhD), Islāmic Āzād University (Roodehen Branch), Roodehen, Iran
چکیده [English]

The purpose of this study was modeling the mediating role of loneliness in the relationship between attachment styles with dependency on virtual social networks. In this descriptive-correlational study, the research population consisted of all the 2nd cycle high school female students in Tehran city at the academic year of 2018-2019. From this population, 425 students were selected as the research sample through cluster sampling method. In this study, addiction to social networks questionnaire (ASNQ) of mobile scale of Khāje Ahmadi, Poulādi and Bahrini (2016), adult attachment scale (AAS) of Collins & Read (1990) and loneliness scale (ULS-8) of Wu & Yao (2008) were used as the research instruments. Evaluation of the proposed model with path analysis was done using SPSS and AMOS-24 softwares. Findings showed that there was a negative and significant correlation between secure attachment style with dependency on the virtual social networks(p < 0/01). There was a positive and significant correlation between the ambivalent attachment styles, avoidance and loneliness with dependency on the virtual social networks(p < 0/01). The proposed model had an acceptable fitness to the data (RMSEA=0/059, GFI=0/920, IFI=0/940, χ2= 6/632, P-value<0/05). Overall, the results showed that all the direct paths were significant (p < 0/05). Also, the indirect path of attachment styles to dependency on virtual social networks were significant through the moderating role of loneliness. The evaluated model had a good fit and it was an important step in identifying the factors that are influential on the students' dependency on virtual social networks. Also, it could be an appropriate model which can be useful for designing and developing the dependency on virtual social networks prevention programs.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Loneliness
  • Attachment Styles
  • dependency on virtual social networks
اسدی، مسعود.، نعیمی، قادر.، مکری، بهمن و حسینی منش، ناهید. (1397). نقش مؤلفه‌های سبک دل‌بستگی و ابعاد استفاده از پیامک در پیش‌بینی احساس تنهایی در دانشجویان. نشریة رویش روان‌شناسی، 7(2)، 178-159.
اعتمادی، عذرا و سعادت، سجاد. (1394). نقش سلامت خانواده و سبک‌های دل‌بستگی در پیش‌بینی خودکارآمدی تحصیلی دانشجویان. دوماهنامة راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، 8(4)، 201-195.
اِلهامی، شمس‌الله.، کریمی ثانی، پرویز و فتحی آذر، سمانه. (1396). رابطة سبک‌های دل‌بستگی و سبک‌های فرزندپروری با میزان فعالیت در شبکه‌های اجتماعی مجازی دانش‌آموزان دورة دوم متوسطه شهرستان سلماس. فصلنامة ایده‌های نوین روان‌شناسی، 1(2)، 8-1.
جعفری سیاوشانی، فائزه.، برجعلی، احمد و کیامنش، علیرضا. (1397). نقش سبک‌های دل‌بستگی و مشکلات هیجانی مادران در احساس تنهایی با واسطه‌گری سبک‌های هویت در دختران نوجوان دبیرستانی. فصلنامة فرهنگی تربیتی زنان و خانواده، 13(43)، 154-133.
 حامدی نسب، صادق و آیتی، محسن. (1398). نقش استفاده از شبکه‌های اجتماعی مجازی در توسعة حرفه‌ای دبیران زبان انگلیسی. نشریة پژوهش در نظام‌های آموزشی، 13(45)، 140-127.
خواجه احمدی، معصومه.، پولادی، شهناز و بحرینی، مسعود. (1395). طراحی وروان‌سنجی پرسش‌نامة اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی مبتنی بر موبایل. نشریة روان پرستاری، 4(4)، 51-42.
رضایی جمالویی، حسن.، حسنی، جعفر و نورمحمدی نجف‌آبادی، محمد. (1398). نقش سبک‌های دل‌بستگی در رفتارهای پرخطر نوجوانان پسر مقطع متوسطة دوم. فصلنامة دانش و پژوهش در روان‌شناسی کاربردی، 20(1)، 121-112.
زارع المشیری، مرسم و صابر، سوسن. (1396). پیش‌بینی مهارت‌های ارتباطی بر اساس جو روانی اجتماعی کلاس و اضطراب اجتماعی در دانش‌آموزان دورة متوسطه. مجلة سلامت اجتماعی، 4(2)، 136-127.
سید موسوی، پریسا سادات.، فلاحت پیشه بابلی، مریم و انجم شجاع، بهاره. (1396). بررسی میزان، انگیزه‌ها و ادراک پیامدهای استفاده از شبکه‌های اجتماعی بر مبنای کیفیت رابطة دل‌بستگی و ادراک طرد و کنترل والدینی در نوجوانان. فصلنامة خانواده‌پژوهی، 13(52)، 549-531.
شهریاری احمدی، منصوره.، پازوکی، لیلا. و پورصدر، نازنین. (1398). رابطة بین احساس تنهایی و تعهد زناشویی با میزان استفاده از رسانه‌های اجتماعی در زنان. فصلنامة فرهنگی و تربیتی زنان و خانواده، 13(46)، 114-95.
شیرافکن، امیرحسین.، نصراللهی، اکبر و حسن‌زاده، رمضان. (1399). رابطة اعتیاد به فضای مجازی با قلدری سایبری و بی موبایل‌هراسی در دانشجویان. فصلنامة فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی، 10(3)، 124-105.
صمدی کاشان، سحر.، جعفری، فاطمه.، محمودپور، عبدالباسط و قاسم‌زاده، سوگند. (1397). پیش‌بینی گرایش به طلاق و احساس تنهایی بر اساس سبک‌های دل‌بستگی با توجه به نقش میانجی‌گری خودمتمایزسازی. فصلنامة علمی-پژوهشی پژوهش‌های مشاوره، 17(68)، 151-128.
غلامزاده بافقی، طیبه و جمالی بافقی، طیبه. (1397). بررسی رابطة بین عضویت در شبکه‌های اجتماعی مجازی و رضایت زناشویی در بین زنان و مردان متأهل. نشریة پژوهش در نظام‌های آموزشی، 12(ویژه‌نامه)، 1165-1151.
فرنام، علی و قنبرپور گنجاری، مهرداد. (1399). نقش ابعاد الگوهای ارتباط خانواده و ابعاد جو روانی- اجتماعی کلاس درس در اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی مبتنی بر تلفن همراه دانش‌آموزان پسر مقطع متوسطة شهر زاهدان. مجلة مطالعات روان‌شناسی تربیتی، 17(37)، 144-121.
فغان‌پور گنجی، محمد. (1397). نقش واسطه‌ای طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه در رابطه سبک‌های دل‌بستگی و اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی مبتنی بر موبایل در دانشجویان. پیشرفت‌های نوین در علوم رفتاری، 3(22)، 37-18.
کمپ، ریچارد.، بریس، نیکلا و سلنگار، رزمری. (1397). تحلیل داده‌های روان‌شناسی با برنامة SPSS (ترجمة خدیجه علی آبادی و سیدعلی صمدی). تهران: انتشارات دوران (تاریخ انتشار به زبان اصلی 2006).
کوچکی، گلناز.، حجتی، حمید و ثناگو، اکرم. (1391). ارتباط بین احساس تنهایی با رضایت از زندگی در سالمندان (شهرهای گرگان و گنبد). مجلة توسعة پژوهش در پرستاری و مامایی، 9(1)، 68-61.
مرادی، رضوان.، رشیدی، کبری.، کرزبر، افروز.، پیرزاد، شیرین و بیرجندی، مهدی. (1398). ارتباط بین استفاده از شبکه‌های اجتماعی مبتنی بر موبایل و وضعیت روابط اجتماعی دانشجویان پرستاری دانشگاه علوم پزشکی لرستان در سال 1396. مجلة سلامت اجتماعی، 6(2)، 195-186.
معتمدی، نرگس.، شفیعی دارابی، سیده مهرنوش و امینی، زهرا. (1397). بررسی میزان احساس تنهایی اجتماعی و عاطفی در سالمندان و ارتباط آن با برخی از عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت در شهرستان اصفهان. مجلة دانشکده پزشکی اصفهان، 36(486)، 756-750.
نعامی، ﻋﺒﺪاﻟﺰﻫﺮا و نوری ثمرین، ﺷﻬﺮام. (1395). پیش‌بینی اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی براساس احساس تنهایی و عزت نفس در دانشجویان دختر. مجلة زن در فرهنگ و هنر، 8(2)، 204-193.
Asadi, M., Naiemi, G., Mokri, B., & Hosseini Manesh, N. (2018). Role of Attachment Styles and Dimensions of using Short massage service in Anticipation of students' Loneliness feeling. frooyesh. 7(2), 159-178. [In Persian]
Ausín, B., Muñoz, M., Martín, T., Pérez-Santos, E., & Castellanos, M. Á. (2019). Confirmatory factor analysis of the Revised UCLA Loneliness Scale (UCLA LS-R) in individuals over 65. Aging & mental health, 23(3), 345-351.
Bayer, J. B., Triệu, P., & Ellison, N. B. (2020). Social Media Elements, Ecologies, and Effects. Annual review of psychology, 71, 471-497.
Baytemir, K., & Yildiz, M. A. (2017). Multiple Mediation of Loneliness and Negative Emotions in the Relationship between Adolescents’ Social Anxiety and Depressive Symptoms. Anales de Psicología/Annals of Psychology, 33(3), 612-620.
Bowlby, J. (1973). Separation, anxiety and anger. IN: Attachment and loss (Vol.2). New York: Basic Books.
Ceyhan, E., Boysan, M., & Kadak, M. T. (2019). Associations between online addiction attachment style, emotion regulation depression and anxiety in general population testing the proposed diagnostic criteria for internet addiction. Sleep Hypn, 21, 123-139.
Chen, Y., Li, R., Zhang, P., & Liu, X. (2020). The moderating role of state attachment anxiety and avoidance between social anxiety and social networking sites addiction. Psychological reports, 123(3), 633-647.
Collins, N.R., & Read, S.J. (1990). Adult attachment, working models, and relationship quality in dating couples. J Personal Soc Psychol, 58, 644–663.
D’Arienzo, M. C., Boursier, V., & Griffiths, M. D. (2019). Addiction to social media and attachment styles: a systematic literature review. International Journal of Mental Health and Addiction, 17(4), 1094-1118.
Elhamy, S., Karimisani, P., & Fathi Azar, S. (2017). Relationship between attachment and parenting styles with activity in social networks of Secondary school students in the city of Salmas. JNIP, 1 (2), 1-8. [In Persian]
Etemadi, O., & Saadat, S. (2015). Role of Family Health and Attachment Styles in Prediction of Students’ Academic Self-Efficacy. Educ Strategy Med Sci, 8(4), 195-201. [In Persian]
Faghanpoor Ganji, M. (2020). The mediating role of early maladaptive schemas in attachment styles and addiction to mobile social networks in students. The Journal of New Advances in Behavioral Sciences, 3(22), 18-37. [In Persian]
Farnam, A., & Ghanbarpoor, M. (2020). The Role of Dimensions of Family Communication Patterns and Dimensions of Classroom Psychosocial Environment in Addiction to Mobile-Based Social Networks among Male High School Students in Zahedan. Journal of Educational Psychology Studies, 17(37), 144-121. [In Persian]
Gholamzadeh bafghi, T., Jamali bafghi, T. (2018). Study of the relationship between membership in virtual social networks and marital satisfaction among married women and men. jiera, 12(Special Issue), 1151-1165. [In Persian]
Gillath, O., Karantzas, G. C., & Lee, J. (2019). Attachment and social networks. Current opinion in psychology, 25, 21-25.
Hamedinasab, S., Ayati, M. (2019). The Role of Using Virtual Social Networks in the Professional Development of English Language Teachers. jiera, 13(45), 127-140. [In Persian]
Hao, Z., Jin, L., Li, Y., Akram, H. R., Saeed, M. F., Ma, J., & Huang, J. (2019). Alexithymia and mobile phone addiction in Chinese undergraduate students: The roles of mobile phone use patterns. Computers in Human Behavior, 1(1), 1-10.
Holt, R., Kornhaber, R., Kwiet, J., Rogers, V., Shaw, J., Law, J., & Cleary, M. (2019). Insecure adult attachment style is associated with elevated psychological symptoms in early adjustment to severe burn: A cross-sectional study. Burns, 45(6), 1359-1366.
Jafarisiavashani, F., Borjali, A., & Kiamanesg, A. (2018). The Role of Mothers’ Attachment Styles and Emotional Disorders in Feeling Lonely with the Mediation of Identity Styles of Adolescent High School Girls. CWFS, 13(43), 133-154. [In Persian]
Jones, J. D., Fraley, R. C., Ehrlich, K. B., Stern, J. A., Lejuez, C. W., Shaver, P. R., & Cassidy, J. (2018). Stability of attachment style in adolescence: An empirical test of alternative developmental processes. Child development, 89(3), 871-880.
Khajeahmadi, M., Pooladi, S., & Bahreini, M. (2017). Design and Assessment of Psychometric Properties of the Addiction to Mobile Questionnaire Based on Social Networks. IJPN, 4(4), 43-51. [In Persian]
Kim, J., LaRose, R., & Peng, W. (2009). Loneliness as the cause and the effect of problematic Internet use: The relationship between Internet use and psychological well-being. CyberPsychology & Behavior, 12(4), 451-455.
Koochaki, G., Hojjati, H., & Sanagoo, A. (2012). The Relationship between Loneliness and Life Satisfaction of the Elderly in Gorgan and Gonbad Cities. J Res Dev Nurs Midw. 9(1), 61-68. [In Persian]
Lavin, R., Bucci, S., Varese, F., & Berry, K. (2020). The relationship between insecure attachment and paranoia in psychosis: A systematic literature review. British Journal of Clinical Psychology, 59(1), 39-65.
Lim, B. H., Hodges, M. A., & Lilly, M. M. (2019). The differential effects of insecure attachment on post-traumatic stress: a systematic review of extant findings and explanatory mechanisms. Trauma, Violence, & Abuse, 1(1), 1-10.
Lin, S., Liu, D., Niu, G., & Longobardi, C. (2020). Active Social Network Sites Use and Loneliness: the Mediating Role of Social Support and Self-Esteem. Current Psychology, 1-8. https://doi.org/10.1007/s12144-020-01114-3
Luna-Cortés, G., López-Bonilla, J. M., & López-Bonilla, L. M. (2019). Self-Congruity, Social Value, and the Use of Virtual Social Networks by Generation Y Travelers. Journal of Travel Research, 58(3), 398-410.
Marino, C., Marci, T., Ferrante, L., Altoè, G., Vieno, A., Simonelli, A., & Spada, M. M. (2019). Attachment and problematic Facebook use in adolescents: The mediating role of metacognitions. Journal of behavioral addictions, 8(1), 63-78.
Mikal, J. P., Beckstrand, M. J., Parks, E., Oyenuga, M., Odebunmi, T., Okedele, O., Uchino, B., & Horvath, K. (2020). Online social support among breast cancer patients: longitudinal changes to Facebook use following breast cancer diagnosis and transition off therapy. Journal of Cancer Survivorship, 14(3), 322-330.
Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2019). Attachment orientations and emotion regulation. Current Opinion in Psychology, 25, 6-10.
Moeller, R. W., & Seehuus, M. (2019). Loneliness as a mediator for college students' social skills and experiences of depression and anxiety. Journal of adolescence, 73, 1-13.
Moradi, R., Rashidi, K., Korzebor, A., Perzad1, S. & Birjandi, M. (2019). Relationship between the Use of Mobile-based Social Networks and the State of Social Relations among Nursing Students of Lorestan University of Medical Sciences in 2017. Salamat Ijtimai (Community Health), 6(2), 2423-4702. [In Persian]
Motamedi, N., Shafiei-Darabi, S.M., & Amini, Z. (2018). Social and Emotional Loneliness among the Elderly, and its Association with Social Factors Affecting Health in Isfahan City, Iran, in Years 2017-2018. J Isfahan Med Sch, 36(486), 750-6. [In Persian]
Muninger, M. I., Hammedi, W., & Mahr, D. (2019). The value of social media for innovation: A capability perspective. Journal of Business Research, 95, 116-127.
Naami, A., & Noori-Samarin, S. (2016). Prediction of social networks addiction on the basis of Female Students' Loneliness and Self-esteem. Journal of Woman in Culture Arts, 8(2), 193-204. [In Persian]
Nie, J., Li, W., Wang, P., Wang, X., Wang, Y., & Lei, L. (2019). Adolescent type D personality and social networking sites addiction: A moderated mediation model of restorative outcomes and affective relationships. Psychiatry research, 271, 96-104.
Noguti, V., Singh, S., & Waller, D. S. (2019). Gender differences in motivations to use social networking sites. In Gender Economics: Breakthroughs in Research and Practice (pp. 676-691). Hershey, PA : IGI Global.
Ögel-Balaban, H., & Altan, Ş. (2020). The use of Facebook by Turkish mothers: its reasons and outcomes. Journal of Child and Family Studies, 29(3), 780-790.
Phu, B., & Gow, A. J. (2019). Facebook use and its association with subjective happiness and loneliness. Computers in Human Behavior, 92, 151-159.
Pricher, E. R., & Hayes, T. D. (2008). Structural equation modeling and Bootstrap method in Macro. Journal of Personality and Social Psychology, 23, 51- 58.
Reer, F., Festl, R., & Quandt, T. (2020). Investigating problematic social media and game use in a nationally representative sample of adolescents and younger adults. Behaviour & Information Technology, 1-14. https://doi.org/10.1080/0144929X.2020.1724333
Rezaei Jamalouei, H., Hasani, J., Noormohamadi, M. (2019). The Role of Attachment in risky behaviors of male high school adolescent students. Knowledge & Research in Applied Psychology, 20(1), 112-121. [In Persian]
Rigon, A., Duff, M. C., & Beadle, J. (2019). Lonely But Not Alone: Neuroticism Mediates the Relationship Between Social Network Size and Loneliness in Individuals With Traumatic Brain Injury. Journal of the International Neuropsychological Society, 25(3), 285-292.
Robinson, A., Bonnette, A., Howard, K., Ceballos, N., Dailey, S., Lu, Y., & Grimes, T. (2019). Social comparisons, social media addiction, and social interaction: An examination of specific social media behaviors related to major depressive disorder in a millennial population. Journal of Applied Biobehavioral Research, 24(1), e12158.
Samadikashan, S., jafari, F., Mahmodpour, A.B., & Ghasemzadeh, S. (2019). Prediction of divorce and loneliness tendency based on attachment styles with respect to the role of mediation self-differentiation. Journal of counseling research, 17 (68), 128-151. [In Persian]
Seyed Mousavi, P., Falahatpishe, Baboli, M., & Anjomanshoae, B. (2018). Studying the Amount, Motivations and Perception of Consequences of Using the Social Networks Based on Quality of the Relationship between Attachment Styles with Perception of Parental Rejection and Control in Adolescents. Journal of Family Research, 13(4), 153-549. [In Persian]
Shahriyari Ahmadi, M., Pazoki, L., Poor Sadr, N. (2019). Relationship between sense of loneliness as well as marital commitment and extent of use of social media in women. CWFS, 13(46), 95-114. [In Persian]
Shirafksn, A., Nasrollahi, A., & Hassanzadeh, R. (2020). Relationship between cyberspace addiction with cyber bullying and no mobile phone phobia in College students. Information and Communication Technology in Educational Sciences, 10(39), 105-124. [In Persian]
Suri, S., Garg, S., & Tholia, G. (2019). Attachment Style, Perceived Social Support and Loneliness among College Students. IJISSH, 4(5), 135-143.
Tunc-Aksan, A., & Akbay, S. E. (2019). Smartphone Addiction, Fear of Missing Out, and Perceived Competence as Predictors of Social Media Addiction of Adolescents. European Journal of Educational Research, 8(2), 559-566.
Van den Dries, L., Juffer, F., van IJzendoorn, M. H., & Bakermans-Kranenburg, M. J. (2009). Fostering security? A meta-analysis of attachment in adopted children. Children and youth services review, 31(3), 410-421.
Vanhalst, J., Klimstra, T. A., Luyckx, K., Scholte, R. H., Engels, R. C., & Goossens, L. (2012). The interplay of loneliness and depressive symptoms across adolescence: Exploring the role of personality traits. Journal of Youth and Adolescence, 41(6), 776-787.
Wu, C.H., & Yao, G. (2008). Psychometric analysis of the short-form UCLA Loneliness Scale (ULS-8) in Taiwanese undergraduate students. Personality and Individual Differences, 44(8), 1762-1771.
Zare Alamshiri, Z., & Saber, S. (2017). Prediction of communication skills based on psycho- social class atmosphere and social anxiety of high school studnts. CommunityHealth, 4(2), 127-136. [In Persian]