تحلیل چندسطحی رابطة انگیزش تحصیلی، ادراک دانش‌آموزان از جو مدرسه و احساس کارآمدی و رضایت شغلی معلمان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روان‌شناسی تربیتی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران

2 استادیار گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران

3 دانشیار گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران

چکیده

هدف مطالعة حاضر بررسی عوامل مؤثر بر انگیزش تحصیلی دانش‌آموزان در دو سطح دانش‌آموز و مدرسه بود. بدین منظور 500 دانش‌آموز دختر دورة دوم متوسطه (پایة یازدهم) شاخة نظری و 200 معلم زن مربوط به 20 کلاس مدارس مختلف به روش نمونه‌گیری چندمرحله‌ای انتخاب شدند. دانش‌آموزان، پرسش‌نامه‌های ادراک دانش‌آموزان از جو مدرسه (نسخة 2016 دانشگاه دلاویر)، و انگیزش تحصیلی هارتر و معلمان نیز پرسش‌نامه‌های احساس کارآمدی و رضایت شغلی معلمان را تکمیل کردند. بر طبق مدل غیرشرطی، 8 درصد از واریانس ادراک دانش‌آموزان از جو مدرسه توسط عوامل سطح مدرسه و 92 درصد توسط عوامل سطح دانش‌آموز تبیین می‌شود که نشان‌دهندة تغییرپذیری کافی متغیر وابسته (انگیزش تحصیلی) در بین سطوح مختلف است و کاربرد روش تحلیل چندسطحی برای داده‌ها لازم و مفید است، اما با ورود پیش‌بین‌های سطح دانش‌آموز و مدرسه و بررسی رابطة آن‌ها با متغیر وابسته، میزان تبیین در مدل کامل در مورد متغیرهای سطح دانش‌آموز به 8 و در مورد سطح مدرسه به 9 تغییر یافت هرچند معناداری آزمون‌های عرض از مبدأ و واریانس بین‌کلاسی و درون‌کلاسی نشان داد که انگیزش تحصیلی چه قبل از ورود متغیرها و چه بعد از ورود متغیرهای دو سطح دارای تغییرپذیری کافی است. در سطح دانش‌آموز، متغیر ادراک از جو مدرسه به‌طور معناداری توانست انگیزش تحصیلی دانش‌آموزان را پیش‌بینی کند. رضایت شغلی و احساس کارآمدی معلمان در سطح مدرسه نتوانستند پیش‌بین معناداری برای انگیزش در این سطح باشند. به دلیل معناداری ادراک از جو مدرسه، شایسته است تا با ارتقا این متغیر، انگیزش تحصیلی دانش‌آموزان را بهبود ببخشیم.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Multi analysis of the relationship of academic motivation with students’ perception of school climate and teachers’ self-efficacy and job satisfaction

نویسندگان [English]

  • mina nezami 1
  • zahra naghsh 2
  • elaheh Hejazi 3
1 Tehran University
2 هیات علمی دانشگاه تهران
3 educational psychology and counseling/faculty of psychology and education.University of Tehran
چکیده [English]

The aim of the study was to examine effective factors on academic motivation in student and school levels. So 500 female students (11th grade) and 200 teachers from 20 classes from 10 schools were chosen through multiple cluster sampling. The students completed students’ perception of school climate and Harter’s academic motivation surveys. The teachers completed teacher’s self-efficacy and job satisfaction questionnaire. According to unconditional model, 8% and 92% of the variance in academic motivation explained based on the variables at student and school levels respectively. The variance in full model was 8% and 9% that showed aconsiderable decrease in student level. The results of analysis showed that academic motivation had enough changibility after and before adding two levels variables. Students’ perception of school climate was a meaningful predictor but schools’ variables were not meaningful ones. It is better to notice students’ perception of school climate considerably to improve students’ academic motivation

کلیدواژه‌ها [English]

  • Academic motivation
  • students’perception of school climate
  • self-efficacy and job satisfaction
اکبری بلوطبنگان، افضل و طالع پسند، سیاوش. (1393). ویژگی‌های روان‌سنجی مقیاس قلدری هارتر در مدارس ابتدایی سمنان. مجلة دانشکده بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی، 12(4)، 13-28.
بحرانی، محمود. (1388). بررسی روایی و پایایی مقیاس انگیزش تحصیلی هارتر. مطالعات روان‌شناختی، 5(1)، 51-72.
 https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=99860
بختیار نصرآبادی، حسن علی.، رجایی پور، سعید.، سلیمی، قربان علی.، طاهر پور، فاطمه و پرتوی، محمد. (1388). بررسی رابطة بین ماهیت شغل و رضایت شغلی. پژوهشنامة مدیریت آموزشی، 9(33)، 76-57.
بدری گرگری، رحیم و حسینی اصل، فریبا. (1389). پیش‌بینی جهت‌گیری انگیزش هدف چیرگی: نقش عوامل مربوط به ادراک از ساختار کلاس درس. فصلنامة پژوهش‌های نوین روان‌شناختی، 5(17)، 25-1.
خاوری، لیلی و یوسفیان، جواد. (1386). مقایسه رضایت شغلی اعضای هیئت‌علمی غیرفعال و فعال در ورزش دانشگاه یزد. فصلنامة المپیک، 1 (37)، 60-49.
خدیوی، اسدالله و وکیلی مفاخری، افسانه. (1390). رابطة بین انگیزة پیشرفت، منبع کنترل، خودپنداره و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان سال اول متوسطة نواحی پنج‌گانه تبریز. نشریة علمی آموزش و ارزشیابی، 4(13)، 66-45.
روشنایی، مهرناز. (1388). بررسی ارتباط بین انگیزش و خودتنظیمی دانشجویان علوم پایه. نشریة پژوهش در نظام‌های آموزشی، 3(7)، 42-23.
زارع، حسین. بخشی، مریم (1392). بررسی پایایی و روایی پرسشنامة انگیزش یادگیری علم. نشریة علمی آموزش و ارزشیابی، 6(24)، 66-51.
شیخ‌الاسلامی، راضیه و رضویه، اصغر. (1384). پیش‌بینی خلاقیت دانشجویان دانشگاه شیراز با توجه به متغیرهای انگیزشی بیرونی، انگیزش درونی و جنسیت. فصلنامة علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، 4(45)، 103-94.
ظهیری ناو، بیژن و رجبی، سوران. (1388). بررسی ارتباط گروهی از متغیرها با کاهش انگیزش تحصیلی دانشجویان رشته زبان و ادبیات فارسی دانشجویان دانشگاه محقق اردبیلی. دانشور رفتار، 36(16)، 80-69.
صلب صیادی، لیلا. (1388). رابطة بین ویژگی‌های شخصیتی معلم و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان ابتدایی شهر بناب (پایان‌نامة کارشناسی ارشد). دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز.
کاوسیان، جواد.، فراهانی، محمدنقی.، کدیور، پروین.، هومن، عباس.، شهرآرای، مهناز و فرزاد، ولی‌اله. (1386). مطالعة عوامـل مؤثر بر انگیزش تحصیلی دانش‌آموزان دختر و پسر دبیرستان‌های سراسر کشور در سال تحصـیلی 84-1383. فصلنامة علمی-پژوهشی روان‌شناسی دانشگاه تبریز، 8، 108-85.
لطیفیان، مرتضی. (1382). موقعیت‌های کاهش‌دهندة انگیزش، راهبردهای خودنظم‌ده و پیشرفت تحصیلی. مجلة علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، 20(39)، 57-47.
نظامی، مینا.، نقش، زهرا و حجازی، الهه. (1398). رواسازی، اعتبار یابی و تحلیل عاملی سیاهه ادراک دانش آموزان از جوّ مدرسه (نسخة 2016 دانشگاه دلاویر) در دبیرستان‌های ایران. فصلنامة اندازه‌گیری تربیتی، 10(37)، 169-186.
 doi: 10.22054/jem.2020.45901.1955
نقش، زهرا، و مقدم، اعظم. (1391). کاربرد تکنیک‌های مدل یابی چند سطحی در تحلیل داده‌های تیمز 2007 و مقایسة آن با تحلیل یک سطحی. اندازه‌گیری تربیتی، 3(8)، 133-154.
Ames, C., & Archer, J. (1988). Achievement goals in the classroom: Students' learning strategies and motivation processes. Journal of educational psychology, 80(3), 260.-267.
Azzam, A. (2007). Why students drop out. Educational Leadership, 64(7), 91-93.
Baker, C. (2010). The impact of instructor immediacy and presence for online student affective learning, cognition, and motivation. Journal of Educators Online, 7(1), 77-105.
Bandura, A. (1977). Social learning theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
Bandura, A. (1991). Social cognitive theory of self-regulation. Organizational behavior and human decision processes, 50(2), 248-287.
Bandura, A. (1994). Social cognitive theory and exercise of control over HIV infection. In R. J. DiClemente & J. L. Peterson (Eds.)و Preventing AIDS Theories and Methods of Behavioral Interventions (pp. 25-59). Springer, Boston, MA.
Battistich, V., Solomon, D., Kim, D. I., Watson, M., & Schaps, E. (1995). Schools as communities, poverty levels of student populations, and students’ attitudes, motives, and performance: A multilevel analysis. American educational research journal, 32(3), 627-658. doi: 10.2307/1163326
Bear, G. G., Gaskins C, Blank J, Chen FF. (2011). Delaware School Climate Survey-Student: its factor structure, concurrent validity, and reliability. J Sch Psychol, 49(2), 157-174.
Collins, M. A., & Amabile, T. M. (1999). Motivation and Creativity. In R. J. Sternberg (Ed.), Handbook of Creativity (pp. 297-312). Cambridge: Cambridge University Press.
Christophel, D. M. (1990). The relationships among teacher immediacy behaviors, student motivation, and learning. Communication education, 39(4), 323-340.
Delfabbro, P., Taplin, J., & Bentham, Y. (2002). Is it worth while? Motivational factors and perceived difficulties of foster caring in South Australia. Adoption & Fostering, 26(2), 28-37.
Eccles, J. S., & Wigfield, A. (2002). Motivational beliefs, values, and goals. Annual review of psychology, 53(1), 109-132. doi:10.1146/annurev. psych.53.100901
Festinger, L. (1957). A theory of cognitive dissonance. Stanford, CA: Stanford University Press.
Fisher, V. E., & Hanna, J. V. (1931). The dissatisfied worker. New York: Mcmillan. https://doi.org/10.1037/10719-000
Gardner Jr, E. S. (1985). Exponential smoothing: The state of the art. Journal of forecasting, 4(1), 1-28.
Goddard, R. D., Sweetland, S. R., & Hoy, W. K. (2000). Academic emphasis of urban elementary schools and student achievement in reading and mathematics: A multilevel analysis. Educational Administration Quarterly, 36(5), 683-702.
Gottfried, A. E., Fleming, J. S., & Gottfried, A. W. (2001). Continuity of academic intrinsic Gottfried, A. E., Fleming, J. S., & Gottfried, A. W. (2001). Continuity of academic intrinsic motivation from childhood through late adolescence: A longitudinal study. Journal of educational psychology, 93(1), 3-13. doi:10.1037/0022-0663.93.1.3
Harter, S. (1981). A new self-report scale of intrinsic versus extrinsic orientation in the classroom: Motivational and informational components. Developmental psychology, 17(3), 300- 305.
Hong, E., & Peng, Y. (2008). Do Chinese students' perceptions of test value affect test performance? Mediating role of motivational and metacognitive regulation in test preparation. Learning and Instruction, 18(6), 499-512. doi:10.1016/j.learninstruc.2007.10.002
Kalish, S. (2009). Effects of instructor immediacy and student need for cognition on student motivation and perceptions of learning (Masters Thesis, University of Central Florida). Electronic Theses and Dissertations, 2004-2019: https://stars.library.ucf.edu/etd/4163
Jacobs, J. E., Lanza, S., Osgood, D. W., Eccles, J. S., & Wigfield, A. (2002). Changes in children’s self-competence and values: Gender and domain differences across grades one through twelve. Child development, 73(2), 509-527. doi:10.1111/1467-8624.00421
Janosz, M., Archambault, I., Morizot, J., & Pagani, L. S. (2008). School engagement trajectories and their differential predictive relations to dropout. Journal of social Issues, 64(1), 21-40.
Liu, Y., Shi, Y., Zhou, Q., & Xiu, R. (2016). A sequential sampling strategy to improve the global fidelity of metamodels in multi-level system design. Structural and Multidisciplinary Optimization, 53(6), 1295-1313.
Locke, E. A., & Latham, G. P. (1990). A theory of goal setting and task performance. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
Maslow, A. H. (1970). Motivation and personality (2nd ed.). New York, NY: Harper & Row.
Midgley, C., & Urdan, T. (1995). Predictors of middle school students' use of self-handicapping strategies. The Journal of Early Adolescence, 15(4), 389-411.
Nilson, L. B. (2013). 17: Measuring student learning to document faculty teaching effectiveness. To improve the academy, 32(1), 287-300.
Rogers, C. R. (1969). Freedom to learn: A view of what education might become. Columbus, OH: Merrill.
Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American psychologist, 55(1), 68-78.
Scheel, M., Madabhushi, S., & Backhaus, A. (2009). The academic motivation of at-risk students in a counseling prevention program. Counseling Psychologist, 37(8), 1147-1178.
Schmakel, O. P. (2008). Early adolescents’ perspectives on motivation and achievement in academics. Urban Education, 43(6), 723-749. doi:10.1177/0011000009338495
Skinner, B. F. (1953). Science and human behavior. New York, NY: Free Press.
Stipek, D. J. (2002). Good instruction is motivating. In A. Wigfield & J. S. Eccles (Eds.), Development of achievement motivation (pp. 309–332). San Diego, CA: Academic Press.
Tschannen-Moran, M., & Woolfolk Hoy, A. (2002, April). The influence of resources and support on teachers’ efficacy beliefs. Paper presented at the annual meeting of the American Educational Research Association, Session 13.82: What is the value of understanding beliefs? An exploration of beliefs related to academic achievement. April 2, 2002. New Orleans, LA.
Velez, J. J., & Cano, J. (2012). Instructor Verbal and Nonverbal Immediacy and the Relationship with Student Self-Efficacy and Task Value Motivation. Journal of Agricultural Education, 53(2), 87-98.
Walker, J. M. T., Shenker, S. S., & Hoover- Dempsey, K. V. (2010). Why do parents become involved in their children’s education? Implications for school counselors. Professional School Counseling, 14(1), 27-41.
Wang, S. L., & Lin, S. S. (2007). The application of social cognitive theory to web-based learning through NetPorts. British Journal of Educational Technology, 38(4), 600-612. doi:10.1111/j.1467-8535.2006.00645.x
Wang, Q., & Pomerantz, E. M. (2009). The motivational landscape of early adolescence in the United States and China: A longitudinal investigation. Child development, 80(4), 1272-1287.
Webb, R., & Ashton, P. (1986). Teacher Motivation and the Conditions of Teaching: A Call for Ecological Reform. Journal of Thought, 21(2), 43-60. Retrieved March 7, 2021, from http://www.jstor.org/stable/42589178 
Wentzel, K. R. (1999). Social-motivational processes and interpersonal relationships: Implications for understanding students’ academic success. Journal of Educational Psychology, 91, 76–97. doi:10.1037/0022- 0663.91.1.76
Wigfield, A., & Eccles, J. S. (1992). The development of achievement task values: A theoretical analysis. Developmental review, 12(3), 265-310.
Wigfield, W., Byrnes, J. P., & Eccles, J. S. (2006). Development during Warly and Middle Adolescence. In P. A. Alexander, & P. H. Winne (Eds.), Handbook of Educational Psychology (2nd ed., pp. 87-113). New York, NY: Erlbaum.
Zimmerman, B. J., & Bandura, A. (1994). Impact of self-regulatory influences on writing course attainment. American educational research journal, 31(4), 845-862.
Zimmerman, B. J. (2008). Investigating self-regulation and motivation: Historical background, methodological developments, and future prospects. American educational research journal, 45(1), 166-183.