سنجش کیفیت یادگیری ریاضیات در دانش‌آموزان پایة ششم شهر تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار مرکز ملی مطالعات تیمز و پرلز، پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش

2 کارشناس مرکز ملی مطالعات تیمز و پرلز، پژوهشگاه مطالعات آموزش‌وپرورش

10.22034/jei.2021.250213.1645

چکیده

مشاهدۀ کیفیت خدمات آموزشی برای حصول اطمینان از کیفیت یادگیری دانش‌آموزان از وظایف عمدۀ نظام‌های آموزشی به‌شمار می‌رود تا جایی که یکی از شاخص‌های کیفیت آموزش‌وپرورش
در نظر گرفته شده است. سنجش یادگیری دانش‌آموزان در درس ریاضی، که یکی از دروس اصلی است، نیز اهمیت بسیاری دارد. در این مطالعه برای سنجش کیفیت یادگیری درس ریاضی
در پایۀ آخر دورۀ ابتدایی، تعداد 9720 نفر از دانش‌آموزان پایۀ ششم شهر تهران با استفاده از روش نمونه‌گیری طبقه‌ایِ خوشه‌ایِ دومرحله‌ای انتخاب شدند. تعداد 2۶۴ سؤال ریاضی با استفاده از نمونه‌گیری ماتریسی میان دانش‌آموزان توزیع شد. نتایج نشان داد که میانگین عملکرد دانش‌آموزان در پایۀ ششم برابر با ۴۶۳ بود که پایین‌تر از میانگین مقیاس (۵۰۰) است. همچنین دختران
در مقایسه با پسران عملکرد بهتری را در ریاضی نشان دادند. مقایسۀ عملکرد انواع مدارس نیز نشان داد که دانش‌آموزانِ مدارس دولتی عملکرد پایین‌تری از سایر مدارس داشتند، اما تفاوت در میان دانش‌آموزانِ انواع دیگر مدارس معنادار نبود. علاوه‌براین، تفاوت قابل‌توجهی میان میانگین مناطق آموزشی وجود داشت به‌طوری‌که بهترین عملکرد در مناطق 3، 2, ۵ و ۶ و ضعیف‌ترین عملکرد در مناطق 19، 1۵ و 18 دیده شد. تفاوت‌های ملاحظه‌شده حتی در مقایسۀ میان مدارس دولتی و هیئت‌امنایی نیز حفظ شد. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Assessment of mathematics learning quality among Tehran sixth-grade students

نویسندگان [English]

  • Masoud Kabiri 1
  • Shahrnāz Bakhshalizādeh 2
1 (PhD), TIMSS and PIRLS National Center, Research Institute for Education (RIE), Tehran, Iran
2 Expert in TIMSS and PIRLS National Center, Research Institute for Education (RIE), Tehran, Iran
چکیده [English]

Monitoring the quality of educational system to ensure the quality of students' learning is one of the main responsibilities of educational systems and it has been considered as one of the indicators of the quality of education. In this regard, assessing students' learning in mathematics - as one of the key subjects - has significant importance. In this study, to assess the quality of students’ mathematics learning in the final grade of primary school, a sample of 9720 sixth grade students in Tehran City was selected using stratified two-stage cluster sampling method. 264 math questions were distributed among students using matrix sampling. The results showed that the mean score of the sixth-grade students was 463, which is lower than the mean of the scale (500). Also, females outperformed the males. The comparison of different types of schools showed that public school students had performed weaker than students in the other types of schools, however, the difference in the students’ performance among the other types of schools was not significant. In addition, there was a significant difference between the mean of students’ performance in different educational districts: the best performance was seen in the districts 3, 2, 5 and 6 and the weakest performance was seen in the districts 19, 15 and 18. The observed differences were even noticed between the public schools and the schools with board of trustees too.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Mathematics Achievement
  • BARAKAAT Study
  • Math Education
  • Primary School Level
افضلی، افشین.، دلاور، علی.، فلسفی‌نژاد، محمدرضا.، فرخی، نورعلی و برجعلی، احمد. (1393). کاربرد مدل‌های تشخیصی شناختی در تعیین ماهیت تفاوت در عملکرد دانش‌آموزان دختر و پسر پایۀ اول دبیرستان در ریاضیات. دست‌آوردهای روان‌شناختی، ۴ (2)، 10۴-89. 
زکی، محمدعلی. (138۴). بررسی جامعه‌شناسی نقش عوامل اجتماعی، رضایت اجتماعی و عزت‌نفس بر موفقیت تحصیلی. مجلۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه سیستان و بلوچستان، 2، ۴۱-21. 
حجازی، الهه.، عباسی، فهیمه و مصلحی، حامد. (1397). تحلیل چندسطحی عوامل سطح دانش‌آموز و مدرسه بر پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان. فصلنامۀ نوآوری‌های آموزشی،۶۷، 9۴-71. 
خانی، محمدحسین و محمدی،‌ محسن (139۴). نقش تفکیک جنسیتی بر پیشرفت تحصیلی و مقبولیت اجتماعی در مدارس ابتدایی.‌ پژوهش‌های تربیتی، 30، 119-10۵. 
قاضی طباطبایی، محمود.، حاتمی، معصومه و نقش، زهرا. (1393). رابطۀ خودکارآمدی و نگرش ریاضی با پیشرفت ریاضی. مجلۀ روان‌شناسی، 18 (2)، 1۶0-1۴۶.
کرامتی، هادی و شهرآرای، مهرناز. (1383). بررسی نقش خودکارآمدی ادراک‌شده در عملکرد ریاضی. فصلنامۀ نوآوری‌های آموزشی، 10(3)، 11۵-103.
کبیری، مسعود. (1382). نقش خودکارآمدی ریاضی به همراه متغیرهای شخصی دانش‌آموزان دختر و پسر سال سوم راهنمایی (پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد). دانشگاه تربیت معلم تهران. 
کبیری، مسعود. (1399). برنامۀ رصد کیفیت آموزشی شهر تهران (برکات): تعیین کیفیت یادگیری ریاضیات در دانش‌آموزان پایۀ ششم شهر تهران (جلد اول، طرح پژوهشی منتشرنشده). ادارۀ کل آموزش‌وپرورش شهر تهران.
کبیری، مسعود، کریمی، عبدالعظیم و بخشعلی‌زاده، شهرناز (139۵). یافته‌های ملی تیمز 201۵: روند 20 سالۀ آموزش علوم و ریاضیات ایران در چشم‌انداز بین‌المللی. انتشارات مدرسه.
کیامنش، علیرضا و پوراصغر، نصیبه. (1388). بررسی تفاوت‌های دختر و پسر در متغیرهای مرتبط به عملکرد تحصیلی (خودپندارۀ ریاضی، انگیزش یادگیری ریاضی عملکرد قبلی ریاضی) و نقش آن بر پیشرفت ریاضی. مجلۀ روان‌شناسی دانشگاه تبریز، 13، 192-1۶3.
کیامنش، علیرضا و خیریه، مریم. (1379). سنجش صلاحیت‌های پایه: ارزشیابی دروندادها و بروندادهای آموزشی در ایران، پایۀ پنجم ابتدایی (گزارش منتشرنشده). پژوهشکدۀ تعلیم‌وتربیت، ‌وزارت آموزش‌وپرورش. 
مدنی، سیداحمد.، پورسینا، داوود.، امینی، محمد و یوسفی‌نژاد. (1398). تحلیل روابط چندگانه میان مهارت‌های تدریس معلمان با پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان در درس‌های محاسباتی. فصلنامۀ نوآوری‌های آموزشی، 70، ۵۲-31. 
نوغانی، محسن.، آهنچیان، محمدرضا و رفیعی، محمدتقی. (1390). تأثیر سرمایه‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بر موفقیت در آزمون سراسری ورود به دانشگاه. جامعه‌شناسی آموزش‌وپرورش، 1، 218-191.
Foy, P., & Yin, L. (2016). Scaling the TIMSS 2015 achievement data. In M. Martin, I. Mullis, & M. Hooper (Eds.), Methods and procedures in TIMSS 2015 (pp. 13.11-13.63). Boston: TIMSS & PIRLS International Study Center.
Greaney, V., & Kellaghan, T. (2008). Assessing national achievement levels in education (Vol. 1). World Bank Publications.
Kabiri, M. (2019). BARAKAAT: Program for monitoring educational quality in Tehran - Iran’s first provincial large-scale assessment, UNESCO-NEQMAP website. https://neqmap.bangkok.unesco.org/barakaat-program-for-monitoring-educational-quality-in-tehran-irans-first-provincial-large-scale-assessment/
Kirsch, I., Lennon, M., von Davier, M., Gonzalez, E., & Yamamoto, K. (2013). On the growing importance of international large-scale assessments. In M. von Davier, E. Gonzalez, I. Kirsch, & K. Yamamoto (Eds.), The Role of International Large-Scale Assessments: Perspectives from Technology, Economy, and Educational Research (pp. 1-11). Springer. 
LaRoche, S., Joncas, M., & Foy, P. (2016). Sample design in TIMSS 2015. In M. O. Martin, I. V. S. Mullis, & M. Hooper (Eds.), Methods and Procedures in TIMSS 2015 (pp. 3.1-3.37). TIMSS & PIRLS International Study Center and International Association for the Evaluation of Educational Achievement (IEA).
Lehmann, R. (2006). What should be measured in a cross-national study? In K. Ross & I. Genevois (Eds.), Cross-national studies of the quality of education: Planning their design and managing their impact. (pp. 135-154).  International Institute for Educational Planning.
Rutkowski, L., Gonzalez, E., Joncas, M., & von Davier, M. (2010). International large-scal assessment data. Educational Researcher, 39(2), 142.
UNESCO. (2017). Analyzing and utilizing assessment data for better learning outcomes.  UNESCO.
Von Davier, M., Gonzalez, E., & Mislevy, R. J. (2009). What is plausible values and why are they useful? In M. von Davier and D. Hastedt (eds.) IERI Monograph Series: Issues and Methodologies in Large-Scale Assessments (Vol. 2, pp. 9-36).  IEA-ETS Research Institute.
Wagemaker, H. (2014). International large-scale assessments: From research to policy. In L. Rutkowski, M. v. Davier, & D. Rutkowski (Eds.), Handbook of international large-scale assessment: Background, technical issues, and methods of data analysis (pp. 11-36). FL: CRC Press.
World Bank (2018). World development report: Learning to realize education's promise. World Bank.
Wu, M. (2005). The role of plausible values in large-scale surveys. Studies in Educational Evaluation, 31(2-3), 114-128.