نگاهی نو به اصلاحات در آموزش‌وپرورش با تکیه بر تفکر ریزومی و تفکر کوانتومی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار مطالعات برنامۀ درسی، گروه سلامت و تربیت‌بدنی، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، تهران، ایران

2 دکتری مطالعات برنامۀ درسی، مشاور مدارس منطقۀ چهار آموزش‌وپرورش، تهران، ‌ایران

10.22034/jei.2022.307098.2120

چکیده

همه‌گیری جهانی کُویدـ19 نظام آموزش‌وپرورش را با دشواری‌ها و فرصت‌های بی‌سابقه‌ای روبه‌رو کرده است. ویژگی برجستۀ این همه‌گیری ایجاد شرایط پیش‌بینی‌ناپذیر، نامتعین و نبود قطعیت در تمام پدیده‌های جهان هستی است که به باور بسیاری از صاحب‌نظران نویدبخش ﺣﯿﺎت ﺟﺪﯾﺪ ﯾﺎ ﻧﻈﻢ ﺑﺮﺗﺮ در همۀ ابعاد زندگی ازجمله آموزش‌وپرورش است. دست‌یافتن به این حیات جدید یا نظم برتر در گرو تأمل، اصلاح و حتی تحول نظام آموزش‌وپرورش است. این امر بازآرایی و بازاندیشی تازه‌ای از مبانی فلسفی را طلب می‌کند. براین‌اساس، پژوهش حاضر با هدف مطالعۀ دو رویکرد و شیوۀ تفکر ریزوماتیک دلوز و کوانتومی زوهر به‌منظور شناسایی دلالت‌های تربیتی آن‌ها برای ابعاد پنج‌گانۀ اصلاحات تربیتی آیزنر و با روش تحلیل مفهومی و استنتاجی انجام شد. با توجه به تمرکز هر دو رویکرد فلسفی بر نامتعینی و پذیرش تفاوت‌ها و دگرگونی‌های مداوم و بر اساس یافته‌های پژوهش، ازطریق اندیشه‌های ریزوماتیک و کوانتومی می‌توان به طرح پرسش‌های اصیل پرداخت و راهکارهایی برای سازگاری با تغییرات مداوم در حوزۀ آموزش‌وپرورش ارائه داد. در این مطالعه، با تحلیل عناصر مهم این دو رویکردِ فلسفی، دلالت‌های تربیتی قابل‌تأملی در ابعاد گوناگون هدف، ساختار، برنامۀ درسی، شیوه‌های آموزش و ارزشیابی (سنجش) استنتاج شد. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A new look at education reforms based on rhizomatic and quantum thinking

نویسندگان [English]

  • Fātemezahrā Ahmadi 1
  • Mansoure Mahdavi Hezāve 2
1 (PhD), Organization for Educational Research and Planning, Tehran, Iran
2 (PhD), Counselor at Ministry of Education (Educational District 4), Tehran, Iran
چکیده [English]

The global epidemic of Covid-19 has faced the education system with unprecedented challenges and opportunities. A prominent feature of this pandemic is the creation of unpredictable, uncertain conditions and lack of certainty in all the phenomena of the universe,which many experts believe that it promises a new life or better order in all aspects of life, including education. Achieving this new life or higher order depends on reflection, reform and even transformation of the education system. This requires a new rearrangement and rethinking of philosophical foundations. The present study was conducted to study the rhizomatic thinking of Deleuze and the quantum thinking of Zohar in order to identify their educational implications for the five dimensions of Eisner's educational reforms using conceptual and inferential analysis. Considering the focus of both philosophical approaches on uncertainty and accepting the differences and constant changes, and based on the research findings, the original questions could be dealt with through rhizomatic and quantum thinking and some solutions could be provided to adapt to the continuous changes in the field of education. In this study, some considerable educational implications in various dimensions of objectives, structure, curriculum, pedagogy and evaluation (assessment) were deduced through analyzing the important elements of these two philosophical approaches.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Rhizomatic Thinking
  • Quantum Thinking
  • Education Reform
  • Covid-19
باقری، خسرو.، سجادیه، نرگس و توسلی، طیبه. (1389). رویکردها و روش‌های پژوهش در فلسفة تعلیم‌وتربیت. انتشارات پژوهشکدة مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
حیدری، آرش. (1399). بیماری همه‌گیر و امر سیاسی: وبای عالم‌گیر. در داریوش رحمانیان و زهرا حاتمی (گردآورندگان)، درآمدی بر تاریخ کرونا و بیماری‌های همه‌گیر (صص. ۶۸-8۴). انتشارات خاموش.
دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی. (1390). مبانی نظری تحول بنیادین در نظام تعلیم‌وتربیت رسمی عمومی جمهوری اسلامی ایران. https://sccr.ir/Files/6609.pdf
دلیر، نیره. (1399). آینده‌پژوهی بیماری‌های همه‌گیر «بیولوژیک»، و انقلاب بزرگ «تکنولوژیک»؛ مواجهۀ علوم طبیعی و علوم انسانی در تاریخ «اکنون». در داریوش رحمانیان و زهرا حاتمی (گردآورندگان)، درآمدی بر تاریخ کرونا و بیماری‌های همه‌گیر (صص. 86-91). انتشارات خاموش.
سجادی، مهدی و ایمان‌زاده، علی. (1391). تبیین و تحلیل دلالت‌های تربیتی دیدگاه معرفت‌شناختی ژیل دلوز و نقد دلالت‌های آن برای تعلیم‌وتربیت. فصلنامة اندیشه‌های نوین تربیتی، 8(4)، 53-80.
مهرمحمدی، محمود و احمدی، فاطمه زهرا. (1399). بررسی آثار همه‌گیری کُویدـ19 در بخش آموزش‌وپرورش عمومی و فنی‌وحرفه‌ای و احصا توصیه‌های سیاستی کوتاه‌مدت و میان‌مدت (طرح پژوهشی). مرکز پژوهش‌های توسعه و آینده‌نگری سازمان برنامه‌وبودجه.
Bruner, J. (2007). Cultivating the Possible. Jerome Bruner Building.
Deleuze, G., & Guattari, F. (1987). A thousand plateaus: Capitalism and schizophrenia (B. Massumi, Trans.). University of Minnesota Press
Dewey, J. (1916). Democracy and Education. The Macmillan Company.
Dewey, J. (1938). Experience & Education. Kappa Delta Pi.
Eisner, E. (1967). Instructional and expressive educational objectives: Their formulation and use in curriculum. In W. James Popham, E. Eisner, H. Sullivan and W. Bruneau (eds.), Instructional Objectives: Monograph Series on Curriculum Evaluation (pp. 1-18). Chicago, IL: McNally & Co.
Eisner, E. W. (1992). Educational reform and the ecology of schooling. Teachers college record, 93(4), 610-627.‏
Eisner, E. W. (1994). The educational imagination. Macmillan.
Eisner, E. W. (2005). Re-imagining schools: The selected works of Elliot W. Eisner. Routledge.
Fisher, D., & Frey, N. (2014). Checking for understanding: Formative assessment techniques for your classroom. ASCD.‏
Freire, P. (1974). Education for critical consciousness (Myra Bergman Ramos, Trans.). Seabury Press (Continuum).
Gough, N. (2006). Changing planes: towards a geophilosophy of transnational curriculum inquiry [Paper Presentation]. The Second World Curriculum Studies Conference on “Meeting International and Global Challenges in Curriculum Studies”, Tampere, Finland. https://www.researchgate.net/publication/267851043_Changing_planes_towards_a_geophilosophy_of_transnational_curriculum_inquiry.
Hennink, M., Hutter, I., & Bailey, A. (2010). Qualitative research methods. Sage.
Kliebard, H. M. (2004). The struggle for the American curriculum, 1893-1958. Routledge.‏
Noddings, N. (2002). Educating moral people: A caring alternative to character education (4th Ed). Teachers College Press.
Ornstein, A. C., & Hunkins, F. P. (2018). Curriculum: Foundations, principles, and issues. Pearson Education.‏
Parsons, J., & Clarke, B. (2013). Rhizomic Thinking: Towards a New Consideration of Social Studies Practice. Social Studies Research & Practice, 8(3), 89-98.
Pinar, W. F. (2004). What is curriculum theory? Routledge. 
Pinar, W. F., & Irwin, R. L. (2005). Curriculum in a new key: The collected works of Ted T. Aoki. Lawrence Erlbaum Associates, Inc.‏
Reynolds, W. M., & Webber, J. A. (2004). Expanding curriculum theory: Dis/positions and lines of flight. Routledge.‏
Roy, K. (2003). Teachers in Nomadic Spaces: Deleuze and Curriculum (5th ed). Peter Lang.
Roy, K. (2004). Overcoming nihilism: From communication to Deleuzian expression. Educational Philosophy and Theory, 36(3), 297-312.‏
Roy, S. (2019). A ‘Race course,’‘Running,’and a ‘Chariot’: Using the Katha Upanishad to inform a curriculum of selflessness. Journal of Curriculum Theorizing, 34(2), 14-30.
Schuelka, M. J., Sherab, K., & Nidup, T. Y. (2019). Gross national happiness, British values, and non-cognitive skills: the role and perspective of teachers in Bhutan and England. Educational Review, 71(6), 748-766.
Simpson, D. J. (2001). John Dewey's concept of the student. Canadian Journal of Education, 26(2), 183-200.
Sun, J., Kaufman, S.B., & Smillie, L.D. (2016). Unique Associations Between Big Five Personality Aspects and Multiple Dimensions of Well-Being. Journal of personality, 86(2), 158-172.
Vella, J. (2002). Learning to listen, learning to teach: The power of dialogue in educating adults. John Wiley & Sons.‏
Vella, J. (2008). On Teaching and Learning: Putting the Principles and Practices of Dialogue Education into Action. John Wiley & Sons.
Zohar, D. (1997). Rewiring the corporate brain: Using the new science to rethink how we structure and lead organizations. Berrett-Koehler Publishers.‏
Zohar, D. (2005). Spiritually intelligent leadership. Leader to leader, 2005(38), 45-51.‏
Zohar, D. (2010). Exploring Spiritual Capital: An Interview with Danah Zohar. Spirituality in Higher Education Newsletter, 5(5), 1-8.
Zohar, D., & Marshall, I. (2000). SQ: Connecting with Our Spiritual Intelligence. Bloomsbury.
Zohar, D., & Marshall, I. (2004). Spiritual capital: Wealth we can live by. Berrett-Koehler Publishers.‏
  • تاریخ دریافت: 06 مهر 1400
  • تاریخ بازنگری: 01 اسفند 1400
  • تاریخ پذیرش: 01 مهر 1401
  • تاریخ اولین انتشار: 01 مهر 1401