بررسی عوامل مؤثر در استقرار مدیریت دانش در مدارس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی

2 استاد، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی

3 دانشجوی دکتری، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی

10.22034/jei.2022.337145.2308

چکیده

هدف از این پژوهش شناسایی عوامل مؤثر در استقرار مدیریت دانش در مدارس است. این پژوهش کیفی است و از روش داده‌بنیاد نظام‌مند (سیستماتیک) استفاده شده است. جامعۀ آماری پژوهش شاملِ استادان تعلیم‌وتربیت در دانشگاه‌های ایران و کارشناسان و مدیران نخبۀ آموزشی در وزارت آموزش‌وپرورش و در مدارس و مؤسسات آموزشی در سال تحصیلی ۱۳۹۹-۱۴۰۰ بوده‌اند. در این پژوهش از روش نمونه‌گیری هدفمند استفاده شده است و با ۱۶ نفر تا رسیدن به اشباع نظری مصاحبه شد. برای بررسی اعتبار و روایی داده‌ها، برای بازبینی به مشارکت‌کنندگان ارائه شدند و با توجه به نظرهای آنان اصلاحات لازم صورت گرفت. درنهایت، از خبرگانی که در مصاحبه‌ها شرکت نکردند کمک گرفته شد. سپس عبارات درون مصاحبه‌ها پیاده‌سازی شدند و مفاهیم و مقولات با روش کدگذاری باز و محوری و انتخابی طبقه‌بندی شدند. ازاین‌رو، ۸۵ کد باز و 17 کد محوری در نظر گرفته شد. در مرحلۀ کدگذاریِ انتخابی چهار عاملِ مؤثر شاملِ فرهنگ سازمانی، ویژگی‌های کارکنان، برنامه‌محوری با نگرش نظام‌مند و مدیریت منابع انسانی تبیین شدند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Factors influential on the establishment of knowledge management at schools

نویسندگان [English]

  • Hamid Rahimiyān 1
  • Abbās Abbāspour 2
  • Hamidrezā Zarrin 3
1 (PhD), Allāme Tabātabāei University, Tehran, Iran
2 (PhD), Allāme Tabātabāei University, Tehran, Iran
3 , PhD Candidate at Allāme Tabātabāei University, Tehran, Iran
چکیده [English]

The purpose of this study was to identify the factors affecting the establishment of knowledge management at schools. It was a qualitative research with the systematic grounded theory design. The research population included professors of education in Iranian universities and elite educational experts and managers in the Ministry of Education and at schools and educational institutions in the academic year 1399-1400. In this study, purposive sampling method was used and 16 people were interviewed until reaching the theoretical saturation. In order to check the credibility and dependability of the data, we presented them to the participants for reviewing, and the necessary corrections were made according to their opinions, and finally, the experts who did not participate in the interviews were asked to help in this regard. Then, the expressions in the interviews were transcribed and by open, axial and selective coding method, the concepts and categories were classified. Hence, 85 open codes and 17 axial codes were considered. In the selective coding stage, four effective factors including organizational culture, employee characteristics, program-orientedness with a systematic approach and human resource management were explained.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Knowledge Management
  • School
  • Empowerment
  • Efficiency
اداک، کامل و اداک، موسی. (1398). بررسی عوامل مؤثر بر میزان به‌کارگیری مدیران مدارس از مدیریت دانش. مدیریت مدرسه، 7(1)، 195-211.
استراوس، آنسلم و کوربین، جولیت.(1393). اصول روش تحقیق کیفی: نظریۀ مبنایی رویه‌ها و شیوه‌ها، (ترجمۀ بیوک محمدی). نشر پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی. (اثر اصلی در سال 2005 منتشر شده است).
اسماعیلی، محمدرضا و همکاران. (1396). تدوین الگوی توسعۀ مدیریت دانش در وزارت ورزش و جوانان. پژوهش در ورزش تربیتی، 13(5)، 193-214.
برارزاده، حمید، رضوی، سید محمدحسین، سجادی، نصرالله، امیرنژاد، سعید، محمدی، نصرالله. (1398). تحلیل عوامل موثر بر رفتار مدیران برای بهره مندی از مدیریت دانش در کسب‌وکارهای ورزشی. مطالعات مدیریت رفتار سازمانی در ورزش، 2(6)، 11-24.
جهاندیده، رضوی.، ‌سید‌محمد‌حسین، حسینی و ‌سید‌عماد. (2018). تبیین الگوی بهینۀ پیاده‌سازی مدیریت دانش در تربیت‌بدنی آموزش‌وپرورش کشور. پژوهش‌های معاصر در مدیریت ورزشی، 16(8)، 67-79.
حسینی، امین، یوزباشی و علیرضا، سراجی، رویا. (1394). وضعیت مدیریت دانش و عوامل مؤثر بر استقرار آن در دانشگاه علوم پزشکی تهران. فصلنامۀ راهبرد فرهنگ، 8(30)، 137-159.
خدیوی، اسدالله.، سلیمانی، محمدرضا و ترابی نهاد، منیره. (1389). میزان استقرار مدیریت دانش در آموزش‌وپرورش منطقۀ مرند از دیدگاه مدیران مدارس. فصلنامۀ تحقیقات مدیریت آموزشی، 2(1)، 45-60.
دارایی، مهری. (1390). طراحی مدل مدیریت دانش در مدارس متوسطۀ استان لرستان [رسالۀ دکتری منتشرنشده]. دانشگاه خوارزمی.
دهقانی، مسعود. (1395). امکان‌سنجی و طراحی الگوی استقرار اثربخش مدیریت دانش [رسالۀ دکتری منتشرنشده]. دانشگاه سیستان و بلوچستان.
صدری، عباس. (1397). استقرار مدیریت دانش در دانشگاه‌های ایران. فصلنامۀ پژوهش در نظام‌های آموزشی، 43(12)، 41-63.
قاسمی‌نژاد، محدثه و آذری، همایون. (1395). بررسی رابطه بین مدیریت دانش و عملکرد شغلی معلمان مدارس متوسطۀ اول دخترانه شهرستان سیرجان. فصلنامۀ مطالعات آموزشی و آموزشگاهی، 5(15)، 25-48.
کیانفر، فرهاد. (1397). طراحی و اعتباریابی الگوی مدیریت دانش در دانشگاه پیام نور استان خوزستان [رسالۀ دکتری منتشرنشده]. دانشگاه علامه طباطبائی.
لو، لی، یوئن. (1392). استانداردهای آموزش ملی علوم و برنامه‌های تربیت‌معلم در آمریکا. مطالعات برنامۀ درسی، 7(28), 21-44. 
AbdulHamid, J. (2015). Knowledge strategies of school administrators and teachers. International Journal of Educational Management, 22(2), 259-268. 
AAdeinat, I. M., & Abdulfatah, F. H. (2019). Organizational culture and knowledge management processes: case study in a public university. VINE Journal of Information and Knowledge Management Systems, 49(1), 35-53.
Antunes, H. D. J. G., & Pinheiro, P. G. (2020). Linking knowledge management, organizational learning and memory. Journal of Innovation & Knowledge, 5(2), 140-149.‏
Cheng, E. (2017). Knowledge strategies for enhancing school learning capacity. International Journal of Educational Management, 26(6), 577-592. 
Chu, K. (2016). Leading knowledge management in a secondary school. Journal of Knowledge Management, 20(5), 1104-1147.
Chu, K. W., Wang, M., & Yuen, A. H. (2011). Implementing knowledge management in school environment: Teachers' perception. Knowledge Management & E-Learning: an international journal, 3(2), 139-152. 
Daraei, M., & Navehebrahim, A. (2021). Knowledge Management in Secondary Schools: A Conceptual Model with Grounded Theory Approach. Turkish Journal of Computer and Mathematics Education (TURCOMAT), 12(1), 563-585.‏
Gope, S., Elia, G., & Passiante, G. (2018). The effect of HRM practices on knowledge management capacity: a comparative study in Indian IT industry. Journal of Knowledge Management, 22(3), 649-677.
JafarianYasar, H., & JafarianYasar, F. (2020). Correlation of Philosophical Mindedness and Knowledge Management in Principals and Teachers of Primary Schools. Research in Elementary Education, 2(3), 25-35.
Kaya, A. (2020). Knowledge Management for Education Administrators. In Utilizing Technology, Knowledge, and Smart Systems in Educational Administration and Leadership (pp. 142-160). IGI Global.‏
Kazak, E. (2021). A Conceptual Analysis of the Role of Knowledge Management in Knowledge Leadership. Journal of Theoretical Educational Science, 14(3), 352-372.‏
Mahdi, O. R., Nassar, I. A., & Almsafir, M. K. (2019). Knowledge management processes and sustainable competitive advantage: An empirical examination in private universities. Journal of Business Research, 94, 320-334.‏
Marquardt, M. (2015). Building the Learning Organization: A Systems Approach to Quantum Improvement. McGraw-Hill.
Nonaka, I., & Toyama, R. (2005). The Theory of the Knowledge-Creating Firm: Subjectivity, Objectivity and Synthesis. Industrial and Corporate Change, 14, 413-436. 
Pellegrini, M. M., Ciampi, F., Marzi, G., & Orlando, B. (2020). The relationship between knowledge management and leadership: Mapping the field and providing future research avenues. Journal of Knowledge Management, 24(6), 1445-1492.
Rezaei, M., Jafari-Sadeghi, V., & Bresciani, S. (2020). What drives the process of knowledge management in a cross-cultural setting: The impact of social capital. European Business Review, 32(3), 485-511.
Tapio, H., Aino , I., & Vanhala, M. (2015). Knowledge management practices and innovation performance in Finland. Baltic Journal of Management, 10(4), 432-455. 
Wing, K. (2016). Beginning a journey of knowledge management in a secondary school. Journal of Knowledge Management, 20(2), 364-385. doi:10.1108/JKM-04-2015-0155.