سنجش ابعاد صلاحیت‌های حرفه‌ای معلمان ایران: مطالعة مروری تلفیقی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد، گروه برنامه‌ریزی درسی، دانشکدۀ برنامه‌ریزی آموزشی، دانشگاه علوم انتظامی امین

2 دکتری تخصصی برنامه‌ریزی درسی، معاونت برنامه‌ریزی دورۀ ابتدایی

3 استادیار، گروه معلولیت‌های حسی و حرکتی، پژوهشگاه مطالعات آموزش‌و‌پرورش، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی

10.22034/jei.2022.294968.2017

چکیده

معلم اساسی‌ترین عنصر در نظام آموزش‌و‌پرورش محسوب می‌شود و میزان صلاحیت حرفه‌ای، کارآمدی، علاقه‌مندی و تسلط حرفه‌ایِ او در کیفیت فرایند یاددهی ـ یادگیری اثری تعیین‌کننده دارد. هدف از پژوهش حاضر بررسی صلاحیت‌های معلمان ابتدایی و متوسطه با استفاده از مرور تلفیقی پژوهش‌های معتبر در حوزۀ سنجش این سازه بود. به این منظور، جست‌وجوی پایگاه‌های الکترونیکی با استفاده از کلمات فارسی با هدف استخراج پژوهش‌های مربوط به سنجش صلاحیت‌های حرفه‌ای معلمان انجام شد. جست‌وجوی این پایگاه‌ها در فاصلۀ دی و بهمن 1399 انجام شد. از مجموع 100 رسالۀ دکتری، طرح پژوهشی و مقالۀ فارسی چاپ‌شده از سال‌های 1385 تا 1399 تعداد 22 پژوهش (15 مقاله، 4 طرح پژوهشی و 3 رسالۀ دکتری) حائز شرایط لازم شناخته شدند. تحلیل این متون با روش مرور تلفیقی انجام شد و رویۀ پیشنهادی ویتمور و نالف، پس از کدگذاری، در چهار بُعدِ صلاحیت‌های دانشی، مهارتی، نگرشی/ ارزشی و شخصیتی/ اخلاقی در سه سطح (بالاتر، در حد و پایین‌تر از متوسط) دسته‌بندی شد. بر اساس یافته‌ها، درمجموع معلمان در بُعد دانشی در سطح متوسطی قرار داشتند. همچنین در بُعد مهارتی ازجمله مدیریت کلاس، برنامه‌ریزی و سازماندهی فرصت‌های یادگیری، روش‌های تدریس فعال و اجزای تدریس ازجمله ارزشیابی و نیز کاربرد فناوری در فرایند یاددهی ـ یادگیری پایین‌تر از متوسط قرار داشتند. اما در بُعد نگرشی/ ارزشی و همچنین در بُعد شخصیتی/ اخلاقی در سطح بالاتر از متوسط بودند. با توجه به نتایج مطالعۀ حاضر، به توسعه و ارتقای صلاحیت‌های حرفه‌ای معلمان با برنامه‌ریزی نظام‌مند و مبتنی بر اسناد تحولی و پژوهش‌های علمی احساس نیاز می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Assessing professional qualifications of teachers: An integrative review of Iranian studies

نویسندگان [English]

  • Ali Mohebbi 1
  • Ma'soume Farhoush 2
  • Sārā Yadollāhi 3
1 (PhD), Amin Police University, Tehran, Iran
2 (PhD), Organization for Educational Research and Planning, Tehran, Iran
3 (PhD), Organization for Educational Research and Planning, Tehran, Iran
چکیده [English]

The teacher is considered the most basic element in the education system and his/her professional qualification, self-efficacy, interest, and professional mastery would have a determining impact on the quality of the teaching-learning process. This aim of this study was determining the primary school and high school teachers' qualification using integrative review of the related Iranian valid studies. For this purpose, electronic databases were searched using the Persian words with the aim of extracting the researches related to measuring the teachers' professional qualifications. Searching these databases was done between January and February 2021. Out of 100 PhD dissertations, research projects and the articles in Persian which were published during 2006-2021), 22 cases (15 articles, 4 research projects and 3 PhD dissertations) were screened based on the research criteria. Whittemore and Knafl’s integrative review method directed these texts' analysis. Open coding, and categorizing the relevant codes and themes resulted in 4 dimensions of qualifications (knowledge, skill, attitude/value/ and personality/ethical) at 3 levels (Above, within and below average). Findings showed that in general, the teachers were at an average level in terms of knowledge dimension. In the dimension of skill (including class management, planning and organizing the learning opportunities, active teaching methods and elements like assessment as well as using technologies in the teaching-learning process) they were ranked lower than average. However, teachers were above average in terms of value/attitude and personality/ethical dimensions. It was concluded that there is a need to develop and improve the professional qualifications of teachers with systematic planning based on the fundamental document for developing educational system and scientific researches.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Evaluation
  • Assessment
  • Teacher's Qualification
دبیرخانۀ شورای عالی آموزش‌وپرورش. (1390). سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش. https://sccr.ir/Files/6609.pdf
دبیرخانۀ شورای عالی آموزش‌وپرورش. (1390). مبانی نظری تحول بنیادین در نظام تعلیم‌وتربیت رسمی و عمومی جمهوری اسلامی ایران. https://sccr.ir/Files/6609.pdf
رضایی، منیره. (1397). تدوین استانداردهای عملکرد حرفه‌ای معلمان بر اساس شایستگی‌های شناسایی‌شده در اسناد تحولی و اعتباربخشی آن [طرح پژوهشی]. پژوهشگاه مطالعات آموزش‌وپرورش، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی.
رضایی، منیره. (1396). تعیین شایستگی‌های تخصصی و حرفه‌ای معلمان متناسب با سند تحول بنیادین و مبانی نظری آن و اعتباربخشی به آن [طرح پژوهشی]. پژوهشگاه مطالعات آموزش‌وپرورش، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی.
عسکری‌متین، سجاد و کیانی، غلامرضا. (1396). الگوی معیار صلاحیت حرفه‌ای معلمی در تراز جمهوری اسلامی ایران. فصلنامۀ تعلیم‌وتربیت، 34(2)، ۹-۳۰. 
عدلی، فریبا.، آقا سلیمانی، هدی.، امینی شاد، محمد.، فاضل، مرتضی و صوفی، فاطمه. (1394). ارتقای صلاحیت حرفه‌ای معلم با رویکرد  pck دانش محتوایی تعلیم‌وتربیت. فصلنامۀ تربیت‌معلم فکور، 1(1)، ۵۶-۷۵. 
غلامی، محمدحسین.، پورشافعی، بدری و شاه‌طالبی، بدری. (1397). شناسایی عوامل توسعۀ حرفه‌ای معلمان [مقالۀ ارائه‌شده]. چهارمین کنفرانس ملی توانمندسازی جامعه در حوزۀ علوم‌انسانی و مطالعات مدیریت، تهران.
نوری، علی و مهرمحمدی، محمد. (1390). الگویی برای بهره‌گیری نظریۀ برخاسته از داده‌ها در پژوهش‌های تربیتی. فصلنامۀ مطالعات برنامۀ درسی ایران، 6(23)، ۸-۳۵. 
واحدی، حسین.، کریمی، ناصر.، رضایی، رسول و اسماعیل‌پور، ایوب. (1397). مقایسۀ صلاحیت‌های حرفه‌ای معلمان، فارغ‌التحصیلان دانشگاه فرهنگیان، تربیت‌معلم سابق و سایر دانشگاه. فناوری آموزش، 13(1)، ۸۳-۹۰. 
Babic, S., & Bubas, G. (2015, December 6-7). Assessment of Competencies of Online Teachers: Pilot Study and Survey Evaluation [Paper presentation]. The sixth international conference on e-learning. https://econf20.uob.edu.bh/
Blomeke, S. (2017). Modelling Teachers’ Professional Competence as a Multi-dimensional Construct. In S. Guerriero (Ed.), Pedagogical Knowledge and the Changing Nature of the Teaching Profession (pp. 119–135). OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264270695-7-en.
Blomeke, S., Gustafsson, J. E, & Shavelson, R. J. (2015). Beyond Dichotomies. Zeitschrift für Psychologie, 223, 3-13. 
Blomeke, S., Kaiser, G., Konig, J. (2020). Profiles of mathematics teachers’ competence and their relation to instructional quality. ZDM Mathematics Education, 52, 329–342. 
Broome, M. E. (2003). Integrative literature reviews for the development of concepts. In Rodgers B. L. & Knafl K. A. (Eds.), Concept Development in Nursing (pp. 231–250). Saunders Co
Caenea, F., & Redecker, C. (2019). Aligning teacher competence frameworks to 21st century challenges: The case for the European Digital Competence Framework for Educators (Digcompedu). European Journal of Education, Research, development and Policy, 54(3), 356-369. 
Coskun, L. (2018, July 20-23). Is the teacher self-critical [Paper presentation]. 16th International Conference on Social Sciences. 
Fauth, B., Decristan, J., Decker, A-T., Buttner, G., Hardy, I, Klieme, E., & Kunter, M. (2019). The effects of teacher competence on student outcomes in elementary science education: The mediating role of teaching quality. Teaching and Teacher Education, 86, 82-92.
Garrard, J. (2004). Health Sciences Literature Review Made Easy: The Matrix Method (2nd ed.). Aspen Publication.
Guerriero, S. (2017). Pedagogical Knowledge and the Changing Nature of the Teaching Profession. OECD Publishing. 
Guerriero, S. & Révai, N. (2017). Knowledge-based teaching and the evolution of a profession. In Guerriero S. (Ed.), Pedagogical Knowledge and the Changing Nature of the Teaching Profession (pp. 140-148). OECD Publishing.
Kaiser, G., & Konig, J. (2019). Competence Measurement in (Mathematics) Teacher Education and Beyond: Implications for Policy. Higher Education Policy, 32, 597-615. 
Kuivila, H-M., Mikkonen, K., Sjogren, T., Koivula, M., Koskiaki, M., Mannisto, M., & Kaariainen, M. (2020). Health science student teachers' perceptions of teacher competence: A qualitative study. Nurse Education Today, 84, 20-34.
Maba, W., Perdata, I. B. K., Astawa, I. N., & Mantra, I. B. N. (2018). Conducting assessment instrument models for teacher competence, teacher welfare as an effort to enhance education quality. International Research Journal of Management, IT and Social Sciences, 5(3), 46-52. 
Mercer, S., & Gregersen, T. (2020). Teacher Wellbeing (Oxford Handbooks for Language Teachers). Oxford University Press.
Page, M. J., McKenzie, J. E., Bossuyt, P. M., Boutron, I., Hoffmann, T. C., Mulrow, C. D. Shamseer, L., Tetzlaff, J. M., Akl, E. A., Brennan, S. E. (2021). The PRISMA 2020 statement: an updated guideline for reporting systematic reviews. British Medical Journal, 372(71), 43-49. 
Patton, M. Q. (2002). Qualitative Research and Evaluation Methods (3rd ed.). Sage Publications. 
Redecker, C. (2017). European framework for the digital competence of educators. Publications Office of the European Union.
Saldana, J. (2015). The Coding Manual for Qualitative Researchers. Sage Publications.
Scheermesse, M., & Bachmann, S. (2012). A qualitative study on the role of cultural background in patients’ perspectives on rehabilitation. BMC Musculoskeletal Disorders, 13(5), 5-20.
She, N., Farrell, O., Brunton, J., Costello, E., Donlon, E., Trevaskis, S., & Eccles, S. (2019). Teaching online is different: critical perspectives from the literature (Report No. 2). Dublin City University. Doi: 10.5281/zenodo.3479402
Stommel, M., & Wills, C. E. (2004). clinical research: concepts and principles for advanced practice nurses. lippincott Williams and wilkins Publication.
Sumaryanta, B., Mardapi, D., Sugiman, A., & Herawan, T. (2018). Assessing Teacher Competence and Its Follow-up to Support Professional Development Sustainability. Journal of Teacher Education for Sustainability, 20(1), 106-123. 
Toronto, & Remington, R. (2020). A Step-By-Step Guide to Conducting an Integrative Review. Springer International Publishing AG.
Williamson-McDiarmid, G. & Clevenger-Bright M. (2008). Rethinking Teacher Capacity. In Cochran-Smith, M., Feiman-Nemser, S. & Mc Intyre, D. (Eds.), Handbook of Research on Teacher Education. Enduring questions in changing contexts. (pp. 78-92). Routledge/Taylor & Francis.
Whittemore, R., & Knafl, K. (2005). The integrative review: updated methodology. Journal of advanced nursing, 52(5), 546–553. 
Younas, A., Shahzad, Sh., Inayat, Sh. (2021). Data Analysis and Presentation in Integrative Reviews: A Narrative Review. Western Journal of Nursing Research, 43(10), 923-931.