بررسی تأثیر هوش اخلاقی و اعتمادآفرینی مدیران بر رفتار شهروندی سازمانی معلمان

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی، دانشگاه لرستان

2 دکترای مدیریت آموزشی، استادیار دانشگاه لرستان

3 دکترای مدیریت آموزشی، دانشیار دانشگاه لرستان

چکیده

پژوهش حاضر، باهدف تبیین تأثیر هوش اخلاقی مدیران بر رفتار شهروندی سازمانی معلمان با میانجیگری اعتمادآفرینی مدیران مدارس ابتدایی شهر خرم آباد انجام شد. روش پژوهش از نوع مدل یابی علی یا مدل معادلات ساختاری بوده و جامعة آماری را کلیة مدیران و معلمان مدارس ابتدایی شهر خرم آباد در سال تحصیلی 1393-1394 تشکیل داده اند که نمونة آماری پژوهش شامل 103 نفر از مدیران و 309 نفر از معلمان از میان آن انتخاب شدند. داده های پژوهش با استفاده از پرسش نامة هوش اخلاقی لینک وکیل (2005) با آلفای (0/84)، اعتمادآفرینی اسماعیلی طرزی و همکاران (1392) با آلفای (0/87)، رفتار شهروندی سازمانی سامچ و ران (2006) با آلفای (0/66)، استفاده شد. برای تجزیه وتحلیل داده ها از آمار توصیفی و مدل یابی معادلات ساختاری با استفاده از نرم افزار SPSS22 و AMOS22 استفاده شد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که هوش اخلاقی به طور مستقیم با ضریب (0/39) و به طور غیرمستقیم با نقش واسطه ای اعتمادآفرینی با ضریب (0/30) بر رفتار شهروندی سازمانی تأثیرگذار است. همچنین اعتمادآفرینی نیز بر رفتار شهروندی سازمانی با ضریب (0/45) اثرگذار است.  

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The impact of moral intelligence and principal trust building on organizational citizenship behavior of teachers

نویسندگان [English]

  • P Mazaheri 1
  • I Nikpi 2
  • S Farahbakhsh 3
1 MA in Educational Administration at University of Lorestān
2 (PhD), University of Lorestān, (Corresponding author)
3 (PhD), University of Lorestān
چکیده [English]

This study aimed at explaining the impact of moral intelligence of primary school principals on organizational citizenship behavior of teachers with intermediation of trust building of the principals in Khorramābad. The research method was of structural equation or causal modeling and the research population consisted of all primary school principals and teachers in the city of Khorramabād in the academic year 2014-2015. The research sample consisted of 103 primary school principals and 309 primary school teachers in the city of Khorramabād. The data was collected using the moral intelligence questionnaire of Link & Kiel (2005) with alpha (0/84), trust building questionnaire of Ismaili Tarzy et al (1392) with alpha (0/86) and organizational citizenship behavior questionnaire of Samch and Ron (2006) with alpha (0/66). To analyze the data, the descriptive and inferential statistics, i.e., structural equation modeling was run, using SPSS 22 and AMOS 22. The results suggested that moral intelligence directly (0/39) and indirectly, by the role of intermediation trust building (0/30), affect the organizational citizenship behavior. Also, trust building was effective on the organizational citizenship behavior (0/45).

 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Moral Intelligence
  • Trust Building
  • organizational citizenship behavior
  • Teachers
  • Prinicipals

اسماعیلی طرزی، زهرا؛ بهشتیفر، ملیکه و اسماعیلی طرزی، حمیده. (1392). رابطه هوش اخلاقی با میزان اعتمادآفرینی مدیران. فصلنامة اخلاق در علوم و فنّاوری، 8(1)، 70-84.

اویسی، و فرزانیان، هانیه. (1393). بررسی تأثیر هوش اخلاقی بر رفتار شهروندی سازمانی. سومین همایش ملی سالیانه علوم مدیریت نوین. گرگان، استان گلستان.

بلبلی، مریم؛ بهرامی، محمدامین؛ منتظرالفرج، راضیه و دهقانی تفتی، عارفه. (1393). بررسی ارتباط بین درجه تحقق سازمان یادگیرنده و رفتار شهروندی سازمانی در کارکنان دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد. مجلة دانشگاه علوم پزشکی جیرفت، 2(1)،7-20.

بهشتی فر، ملیکه و محمد رفیعی، رضوان. (1391). تأثیر هوش اخلاقی در سازمانها. سومین همایش ملی سهروردی با موضوع اخلاق کاربردی. دانشگاه زنجان

بهاری فر، علی و جواهری کامل، مهدی. (1389) بررسی پیامدهای ارزشهای اخلاقی سازمان (با مطالعة عدالت سازمانی، تعهد سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی). دوماهنامة توسعة انسانی پلیس، 7(28)، 95-118.

بهرامی، محمدامین؛ اصمی، مریم؛ فاتح پناه، آزاده؛ دهقانی تفتی، عارفه و احمدی تهرانی، غلامرضا. (1391). سطح هوش اخلاقی اعضای هیئتعلمی و کارکنان دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد. مجلة ایرانی اخلاق و تاریخ پزشکی، 5(6)، 88-75.

جهانگیری، داود. (1391). اعتمادسازی در سازمان. مدیریت در اسلام، (17 و 18)، 178-168.

خداپرست مشهدی، مهدی. (1390). الگویی برای معرفی و سنجش اعتماد متقابل در سازمانها (موردمطالعه: شهرداری مشهد). مطالعات اجتماعی ایران، (12)، 50-74.

زینآبادی، حسنرضا. (1390). رهبری تحولی و رفتار شهروندی سازمانی در مدرسه: بازآزمون و تغییر یک الگوی آزمونشده در صنعت. مدیریت دولتی دانشکده مدیریت دانشگاه تهران، 3(7)،63-80.

زینآبادی، حسنرضا. (1390). آزمون و مقایسه الگوهای ساختاری علل رفتار شهروندی سازمانی معلمان از منظر روانشناسی اجتماعی مجلة روانشناسی، (53)، 179 -197.

سلاسل، ماهان؛ کامکار، منوچهر و گلپرور، محسن. (1388). رابطه هوش سازمانی و مؤلفههای آن با رفتارهای شهروندی سازمانی کارکنان شرکت احیاء گستران اسپندان (دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان اصفهان). دانش و پژوهش در روانشناسی کاربردی، (40)، 1-20.

سفی قلی، معصومه شریعتمداری، مهدی، ذوالفقاری و زعفرانی، رشید. (1392). بررسی نقش هوش اخلاقی معلمان بر ارتقاء رفتار شهروندی سازمانی در مدارس ابتدایی آموزشوپرورش شهر قزوین. (پایاننامة منتشرنشده کارشناسی ارشد). دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.

شاطری، کریم؛ یوزباشی، علیرضا و زمانیمنش، حامد. (1391). ارزیابی رفتار شهروندی سازمانی کارشناسان دانشگاه تهران با استفاده از روشهای پژوهش ترکیبی (ISC). رهبری و مدیریت آموزشی، (22)، 61-80.

شیرازی، علی؛ خدا وردیان، الهام و نعیمی، محمد. (1391). تأثیر اعتماد سازمانی بر بروز رفتارهای شهروندی سازمانی (موردمطالعه: شرکت گاز استان خراسان شمالی). پژوهشنامة مدیریت تحول، (7)، 154-133.

فضل الهی قمشی، سیفاله و ملکی توانا، منصوره. (1393). بررسی رابطه بین ابعاد هوش اخلاقی و اعتمادآفرینی مدیران دانشگاه. نخستین همایش ملی علوم تربیتی و روان شناسی، قم.

قاسمی، وحید. (1392). مدلسازی معادلات ساختاری در پژوهشهای اجتماعی با کاربرد amos graphics (چاپ دوم). تهران: نشر جامعه شناسان.

قراملکی، احد فرامرز. (1387). درآمدی بر اخلاق حرفهای. تهران: انتشارات سرآمد.

کریمی، ملیحه؛ صالحی، مسلم و قلتاش، عباس. (1392). رابطة اخلاق حرفهای و هوش اخلاقی با رفتار شهروندی سازمانی دبیران زن دورة متوسطه آموزشوپرورش ناحیه 2 شهر شیراز (پایاننامة کارشناسیارشد منتشرنشده). دانشگاه آزاد مرودشت.

گودرزی، کورش؛ جواهری زاده، ناصر؛ امیدی، معبود و عمرانی، حمیدرضا. (1392). بررسی ارتباط بین هوش اخلاقی و رضایت شغلی آموزگاران. کنگرة بینالمللی فرهنگ و اندیشة دینی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات بروجرد، ایران.

محمودی، محمدتقی؛ سیادت، سید علی و شادانفر، فائزه. (1391). رابطة مؤلفههای هوش اخلاقی و رهبری تیمی مدیران گروههای آموزشی دانشگاههای شهر زاهدان. فصلنامة علوم تربیتی، 5(19)، 107-126.

محمدی، سمیه؛ نخعی، نوذر؛ برهانی، فریبا و روشنزاده، مصطفی. (1392). ابعاد هوش اخلاقی در حرفة پرستاری یک مطالعة توصیفی- مقطعی در شرق ایران. مجلة ایرانی اخلاق و تاریخ پزشکی، 6(5)،143-158.

مشتاقیان ابرقویی، حجت؛ نوبخت، عظیم؛ انوری، علی و زارع، محمدرضا. (1392). بررسی رابطة رهبری تحولآفرین، رفتار شهروندی سازمانی و اعتماد سازمانی در کارکنان شرکت توزیع برق شیراز. هجدهمین کنفرانس شبکههای توزیع نیروی برق. کرمانشاه.

نادی، محمدعلی و مقتدری، نیلوفر. (1393). رابطه بین موازین اخلاقی، توانمندی روانشناختی و رضایت شغلی با رفتار شهروندی سازمانی در بین کارکنان بیمارستانهای خصوصی شهر شیراز. مجلة دانشکده پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران (پیاورد سلامت)، 8(5)، 399 -414.

Alper E. (2007). Increasing OCBs of Turkish academicians International. Journal of Managerial Psychology, 22(3), 260-261.

Arabsalehi. M. (2006). Influential Factors in Trust Relationships Existing between Financial Analysts and Corporate Managers in Iran (Unpublished doctoral thesis) University of Wollongong, School of Accounting and Finance.

Baker T, Hunt T & Andrews M. (2006). Promoting ethical behavior and organizational citizenship behaviors: The influence of corporate ethical values. Journal of Business Research, 59(7), 849-57.

Bogler R & Somech A. (2004). Influence of teacher empowerment on teachers’ organizational commitment, professional commitment and organizational citizenship behavior in schools. Teaching and Teacher Education, 20(3), 277-89.

Bolino, M., & Turnley, W. (2003). Going the extra mile: cultivating and managing employee citizenship behavior. Academy of Management Executive, 17(3), 60-71.

Borba, M. (2005). The step by step plan to building moral intelligence. Nurturing Kids Hearts & Souls. San Francisco: Jossey-Bass

Chieh-Peng Lin. (2008), Clarifying the Relationship Between Organizational Citizenship Behaviors, Gender, and Knowledge Sharing in Workplace Organizations. Journal of Business Psychology, 22, 241–250.

Cronbach, L. J. (1951). Coefficient alpha and the internal structure of tests. Psychometrika 16(3), 297–334.

Denholm, P. J. (2002). A study of organizational citizenship behavior and trust in a public high school. A dissertation in innovation and leadership. Wilmington College, New Castle University.

Katz, D., & Kahn, R. L. (1966). The social psychology of organizations. New York: Wiley.

Kerjcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for resrarch activities. Educational and psychological Measurement, 30, 607-610.

Kiani Ghalnoo, M. & Ghasemi, M. (2015). Studying the Relationship between Moral Intelligence of Managers and the Level of Their Trust Building. Journal of Social Issues & Humanities, 3(4), 2345-2633.

Korkmaz, T. & Arpaci, E. (2009). Relationship of Organizational Citizenship Behavior with Emotional Intelligence. Procedia Social and Behavioral Sciences, 1, 2432–2435.

Lennick, D., & Kiel. (2005). Moral intelligence the key to enhancing business Performance and leader ship success. New Jersey: Wharton School Publishing.

Hui, Ch., Law, K. S., & Chen, Zh. X. (1999). A structural equation model of the effects of negative affectivity, leader–member exchange, and perceived job mobility on in-role and extra-role performance: A Chinese case. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 77(1), 3–21.

Jeon, J. H. (2009). The impact of organizational justice and job security on organizational commitment exploring the mediating effect of trust in top management (Unpublished doctoral thesis). University of Minesota.

Organ D.W. (1988). Organizational citizenship behavior: The good soldier syndrome. Lexington, MA: Lexington Books.

McKnight, D. H. & Chervany, N.L. (2001-2002). What Trust Means in E-Commerce Customer Relationships: An Interdisciplinary Conceptual Typology. International Journal of Electronic Commerce, 6(2), 35-59.

Mishra, J., & Morrissey, M. (1990). Trust in employee/employer relationships: a survey of west Michigan managers. Public Personnel Management, 19, 443-486.

Nyhan, R. C. (2000). Changing the paradigm: trust and its role in public sector organizations. American Review of Public Administration, 30(1), 87-109.

Podsakoff, P. M.; MacKenzie, S. B.; Moorman, R. H., & Fetter, R. (1990).Transformational leader behaviors and their effects on followers’ trust in leader, satisfaction, and organizational citizenship behavior. Leadership Quarterly, 1, 107- 42.

Podsakoff, P. M., MacKenzie, S. B., Paine, J. B., & Bacharach, D. G. (2000). Organizational citizenship behaviors: A critical review of the theoretical and empirical literature and suggestions for future research. Journal of Management, 26, 513-563.

Singh, U., & Srivastava, K. B. L. (2009). Interpersonal trust and organizational citizenship behavior. National Academy of Psychology, 54(1), 65-76.

Somech, A., & Ron, I. (2007). Promoting organizational citizenship behavior in schools: The impact of individual and organizational characteristics. Educational Administration Quarterly, 43(1), 38- 66.

Yilmaz, A., & Atalay, C. (2009). A theoretical analyze on the concept of trust in organizational life. European Journal of Social Sciences, 8(2), 341-352.