مقایسة دانش آموزان با خوشه های مختلف عاطفة تحصیلی از لحاظ فرسودگی تحصیلی

نویسندگان

1 استاد روان‌شناسی تربیتی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان

2 دانشجوی دکترای برنامه‌ریزی درسی دانشگاه تبریز

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی تفاوت خوشه های دانش آموزان در مؤلفه های جهت گیری هدف، استرس تحصیلی، خودکارآمدی و انگیزة پیشرفت در فرسودگی تحصیلی دانش آموزان دوم متوسطه شهر تبریز به اجرا درآمده است. جامعۀ آماری این پژوهش کلیۀ دانش آموزان دختر و پسر دورۀ دوم متوسطۀ شهر تبریز در سال تحصیلی 94-93 بودند. از این جامعه نمونه ای به تعداد 375 نفر بر مبنای برآورد از جدول کرجسی و مورگان به شیوۀ نمونه گیری طبقه ای انتخاب شدند. پرسش نامۀ خودکارآمدی عمومی شرر و همکاران، پرسش نامۀ انگیزش پیشرفت هرمنس، پرسش نامۀ استرس تحصیلی، پرسش نامۀ هدف پیشرفت کریستوفر واز و پرسش نامۀ فرسودگی تحصیلی کوهن برسو و همکاران ابزارهای پژوهش بودند. به منظور تجزیه وتحلیل داده ها از تحلیل خوشه ای و MANOVA استفاده گردید. نتیجة این تحلیل منجر به کشف دو خوشه از دانش آموزان شد: اولین خوشۀ به دست آمده شامل دانش آموزانی با نمرات پایین در تسلط طلبی، خودکارآمدی، انگیزۀ پیشرفت و نمرات بالا در عملکرد گرایشی، اجتناب از تکلیف و استرس تحصیلی می باشند که این خوشه، خوشۀ عواطف منفی نامیده شد. خوشۀ دوم دارای نمرات پایین در عملکرد گرایشی، عملکردگریزی، اجتناب از تکلیف و استرس تحصیلی بود درحالی که نمرات بالایی در تسلط طلبی، خودکارآمدی و انگیزۀ پیشرفت داشتند. این خوشه، خوشۀ عواطف مثبت نامیده شد. نتایج پژوهش نشان داد که فرسودگی تحصیلی دانش آموزان خوشۀ با عواطف منفی به معناداری بیشتر از دانش آموزان خوشۀ عواطف مثبت است. توصیه می شود با شناسایی فرسودگی تحصیلی و عوامل تأثیرگذار بر آن در دوره ها و سنین پایین تر اقدامات کنترلی متناسبی انجام گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Comparison of students with different academic emotion clusters in terms of academic burnout

نویسندگان [English]

  • Javād Mesrābādi 1
  • Zhilā Kārdān Halvāee 2
1 (PhD), Azarbāijān Shahid Madani University
2 PhD Candidate in Curriculum Studies at University of Tabriz, (Corresponding Author)
چکیده [English]

his study has been conducted with the aim of investigating the cluster differences of students in terms of components of the goal orientation, academic stress, self-efficacy and achievement motivation in academic burnout of the 2nd grade high school students of Tabriz.‎ The research population included the male and female 2nd grade high school students of Tabriz in 1393-94 academic year.‎ The research sample consisted of 375 students, who were selected using stratified sampling method and according to the Morgan and Krejcie table estimation. Questionnaires of general self-efficacy of Sherer, Hermens achievement motivation, academic stress, Waz goal orientation and Breso et al.‎ academic burnout were used as research instruments. To analyze the data, the cluster analysis and MANOVA have been used.‎The results of this analysis led to discover two clusters of students: the first cluster which is named »negative emotion cluster« included students who had low scores in mastery approach, self-efficacy, and achievement motivation, while having high scores in performance approach, performance avoidance and academic stress.‎ The second cluster of students which are named »positive emotion cluster« had low scores in performance approach, mastery avoidance, performance avoidance and academic stress, while having high scores in mastery approach goal, self-efficacy and motivation achievement.‎ The results revealed that the academic burnout of »negative emotion cluster students« is significantly higher than the »positive emotion cluster students«.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Cluster analysis
  • Academic burnout
  • self-efficacy
  • Achievement motivation
  • academic stress
  • goal orientation

بدری گرگری، رحیم و حسینی اصل، فریبا. (1389). پیش‌بینی جهت‌گیری انگیزش هدف چیرگی: نقش عوامل مربوط به ادراک از ساختار کلاس درس. فصلنامة روان‌شناسی دانشگاه تبریز، 5(17)، 20-1.

برزگر بفرویی، کاظم؛ دربیدی، مرجان و همتی، حمیده. (1394). مدل علّی تأثیر انگیزش تحصیلی بر فرسودگی تحصیلی با نقش واسطه‌ای اهمال‌کاری دانشجویان. مطالعات آموزش و یادگیری، 7(2)، 1/69. 127-153.

بیانی، علی‌اصغر؛ اکبری، حمزه؛ تربتی‌نژاد، فرهاد و مقدم، زهرا. (1395). رابطة بین خودکارآمدی و فرسودگی تحصیلی با اعتیاد به اینترنت در دانشجویان پزشکی و دندان‌پزشکی دانشگاه علوم پزشکی گلستان. پیشگیری و سلامت، 2(3)، 43-52.

حیاتی، داود؛ عگبهی، عبدالحسین؛ حسینی آهنگری، سید عابدین و عزیزی ابرقویی، محسن. (1391). بررسی رابطه ابعاد کیفیت تجارب یادگیری و احساس خودکارآمدی با فرسودگی تحصیلی دانشجویان دانشگاه علامه طباطبایی تهران. توسعة آموزش جندی‌شاپور، 3(1)، 29-18.

رستم‌زاده، ناهید و نریمانی، محمد. (1396). بررسی نقش صمیمیت اجتماعی و شادکامی در پیش‌بینی فرسودگی تحصیلی دانشجویان. روان‌شناسی و علوم تربیتی، 2(16)، 15-25.

سرانچه، مسعود؛ مکتبی، غلامحسین و حاجی یخچال، علیرضا. (1393). رابطة علّی ویژگی‌های شخصیت با فرسودگی تحصیلی با میانجیگری خودکارآمدی تحصیلی و تنیدگی تحصیلی ادراک‌شده در دانشجویان. روش‌ها و مدل‌های روان‌شناختی، 5(17)، 75-92.

سیف، علی‌اکبر. (1390). روان‌شناسی پرورشی نوین، روان‌شناسی یادگیری و آموزش. تهران: دوران.

شریفی‌فرد، فاطمه؛ آسایش، حمید؛ نوروزی، کیان؛ حسینی، محمدعلی و طاهری خرامه، زهرا. (1394). ارتباط انگیزه و فرسودگی تحصیلی در بین دانشجویان پرستاری و پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی قم. مجله دانشگاه علوم پزشکی قم، 9(12)، 72-78.

صیف، محمدحسن. (1396). مدل علی تطبیقی فرسودگی تحصیلی در بین دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی و پیام نور. آموزش در علوم پزشکی، 17(2)، 11-23.

صیف، محمدحسن، رستگار، احمد، ارشادی، راحله و مظلومیان، سعید. (1395). مدل علی روابط جهت‌گیری هدف و فرسودگی تحصیلی: نقش واسطه‌ای خودکارآمدی و اهمال‌کاری تحصیلی. گام‌های توسعه در آموزش پزشکی، 13(4)، 361-374.

کرمی، جهانگیر و حامیان، پیمان. (1395). رابطه خودکارآمدی و کمال‌گرایی با فرسودگی تحصیلی دانشجویان. پژوهنده، 21(4)، 186-191.

کوشافر، علی‌اصغر و حسنی زنگبار، نادره. (1393). بررسی ارتباط بین سبک‌های یادگیری و جهت‌گیری هدف با فرسودگی تحصیلی دانش‌آموزان مقطع متوسطه شهرستان بستان‌آباد در سال تحصیلی 91-92. آموزش و ارزشیابی، 7(27)، 55-66.

موسوی منزه، سیده طیبه و قلتاش، عباس. (1395). رابطه جو آموزشی با فرسودگی تحصیلی و کیفیت تجارب یادگیری در دانش‌آموزان. روان‌شناسی تربیتی، 7(3)، 78-89.

Ahola, K., & Hakanen, J. (2007). Job strain, burnout, and depressive symptoms: A prospective study among dentists. Journal of affective disorders, 104(1), 103-110.

Aldenderfer, M. S., & Blashfield, R. K. (1984). Cluster analysis. Beverly Hills, CA: Sage.

Balkis, M. (2013). The Relationship between Academic Procrastination and Students' Burnout. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, [H. U. Journal of Education] 28(1), 68-78.

Benight, C. C., & Bandura, A. (2004). Social cognitive theory of posttraumatic recovery: The role of perceived self-efficacy. Behaviour research and therapy, 42(10), 1129-1148.

Bresó, E., Salanova, M., & Schaufeli, W. B. (2007). In search of the “third dimension” of burnout: Efficacy or inefficacy? Applied psychology, 56(3), 460-478.

Boudreau, D., Santen, S. A., Hemphill R. R., & Dobson J. (2004). Burnout in medical students: Eexamining the prevalence and predisposing factors during the four years of medical school. Annals of Emergency Medicine, 44(4), 75-76.

Bruce, S. P. (2009). Recognizing stress and avoiding burnout. Currents in pharmacy Teaching and Learning, 1(1), 57-64.

Demerouti, E., Bakker, A. B., Nachreiner, F., & Schaufeli, W. B. (2001). The job demands-resources model of burnout. Journal of Applied psychology, 86(3), 499.-512.

Formann, A. K. (1984). Die latent-class-analyse: Einführung in die theorie und anwendung. Weinheim, Germany: Beltz. Retrieved from https://www.researchgate.net/post/What_is_the_minimum_sample_size_to_conduct_a_cluster_analysis.

Elliot, A. J., & Murayama, K. (2008). On the measurement of achievement goals: Critique, illustration, and application. Journal of Educational Psychology, 100(3), 613.–628.

Evers, W. J., Brouwers, A., & Tomic, W. (2002). Burnout and self‐efficacy: A study on teachers' beliefs when implementing an innovative educational system in the Netherlands. British Journal of Educational Psychology, 72(2), 227-243.

Grau, R., Salanova. M., & Peiro, J. (2001). Modertor effects of self-efficacy on occupational streses. Psychology in Sain, 5(1), 63-74.

Hermans, H. J. (1970). A Questionnaire Measure of Achievement Motivation. Journal of Applied Psychology, 54(4), 353-363.

Kim, H. J., Shin, K. H., & Swanger, N. (2009). Burnout and engagement: A comparative analysis using the Big Five personality dimensions. International Journal of Hospitality Management, 28(1), 96-104.

Kristanto, T., Chen, W. S., & Thoo, Y. Y. (2016). Academic burnout and eating disorder among students in Monash University Malaysia. Eating Behaviors, 22, 96–100.

Iacovides, A., Fountoulakis, K. N., Kaprinis, S., & Kaprinis, G. (2003). The relationship between job stress, burnout and clinical depression. Journal of affective disorders, 75(3), 209-221.

Lee, S. J., Choi, Y. J., & Chae, H. (2017). The effects of personality traits on academic burnout in Korean medical students. Integrative medicine research, 6(2), 207-213.

Linnenbrine, E. A., & Pintrich, P. R. (2003). The role of self-efficacy beliefs student engagement and learninig in the classroom. Reading & Writing Quarterly, 19(2), 119-137.

Maslach, C., & Jackson, S.E. (1984). Burnout in organizational setting. Applied Social Psychology Annual, 5, 133-153.

Maslach, C., Schaufeli, W. B., & Leiter, M. P. (2001). Job burnout. Annual review of psychology, 52(1), 397-422.

Modin, B., Östberg, V., Toivanen, S., & Sundell, K. (2011). Psychosocial working conditions, school sense of coherence and subjective health complaints. A multilevel analysis of ninth grade pupils in the Stockholm area. Journal of adolescence, 34(1), 129-139.

Nikodijevi, A., An_elkovi L. J., & okovi, A. (2012). Academic burnout among students at faculty of organizational sciences. Journal for Theory and Practice Management, 64(11), 47-53.

Rahmati, Z. (2015). The Study of Academic Burnout in Students with High and Low Level of Self-Efficacy. Social and Behavioral Sciences, 171, 49 – 55.

Rajpurohit, L. L., Ankola, A. V., Hebbal, M., & Mehta, N. (2015). A questionnaire study to evaluate the burnout syndrome and stress among dental students from two universities. Journal of Dental Research and Scientific Development, 2(1), 8-12.

Retelsdorf, J., Butler, R., Streblow, L., & Schiefele, U. (2010). Teachers' goal orientations for teaching: Associations with instructional practices, interest in teaching, and burnout. Learning and instruction, 20(1), 30-46.

Pan. S. C., & Franklin. T. (2011). In-service teachers’ self-efficacy, professional development, and web 2.0, tools for integration. New Horizons Education, 59(3), 28-40.

Parker, P. D., & Salmela-Aro, K. (2011). Developmental processes in school burnout: A comparison of major developmental models. Learning and Individual Differences, 21(2), 244-248.

Putwain, D. W., & Daniels, R. A. (2010). Is the relationship between competence beliefs and test anxiety influenced by goal orientation? Learning and Individual Differences, 20(1), 8-13.

Salmela-Aro, K., Savolainen, H., & Holopainen, L. (2009). Depressive symptoms and school burnout during adolescence: Evidence from two cross-lagged longitudinal studies. Journal of Youth and Adolescence, 38(10), 1316-1327.

Schaufeli, W.B., Maslach, C., & Marek, T. (1993). Professional burnout: Recent developments in theory and research. Taylorand Francis, Washington, DC.

Schaufeli,W. B., Martinez, I. M., Pinto, A. M., Salanova, M., & Bakker, A.B. (2002). Burnout and engagement in university students. Journal of Cross-Cultural Psychology, 33(5), 464-484.

Schwarzer, R., & Hallum, S. (2008). Perceived teacher self‐efficacy as a predictor of job stress and burnout: Mediation analyses. Applied psychology, 57(s1), 152-171.

Seo, J. H., Kim, H. J., Kim, B. J., Lee, S. J., & Bae, H. O. (2015). Educational and relational stressors associated with burnout in Korean medical students. Psychiatry Investigation, 12(4), 451-458.

Shih Sh. (2012). An Examination of Academic Burnout versus Work Engagement among Taiwanese Adolescents. Journal of Educational Research, 105(4), 286–98.

Toppinen-Tanner, S., Ojajärvi, A., Väänaänen, A., Kalimo, R., & Jäppinen, P. (2005). Burnout as a predictor of medically certified sick-leave absences and their diagnosed causes. Behavioral medicine, 31(1), 18-32.

Tuominen-Soini, H., Salmela-Aro, K., & Niemivirta, M. (2008). Achievement goal orientations and subjective well-being: A person-centred analysis. Learning and Instruction, 18(3), 251-266.

Walburg, V. (2014). Burnout among high school students: A literature review. Children and Youth Services Review, 42, 28–33.

Yang, H. J. (2004). Factors Affecting Student Burnout and Academic Achievement in Multiple Enrollment Programs in Taiwan’s Technical-vocational Colleges. Internationnal Journal of Educational Development, 24(3), 283-301.

Zajacova, A., Lynch, S. M., & Espenshade, T. J. (2005) Self-efficacy, Stress, and academic success in college. Research High Education, 46(6), 678-706.

Zdena. R., & saraka. M. (2014). Motivation to study and work with talented students. Social and Behavioral Sciences, 114, 234–238.

Zhang, Y., Gan, Y., & Cham, H. (2007). Perfectionism, academic burnout and engagement among Chinese college students: A structural equation modeling analysis. Personality and Individual Differences, 43(4), 1529-40.