تدوین الگوی شایستگی های دبیران دبیرستان های دولتی ایران

نویسندگان

1 استادیار گروه مدیریت آموزشی دانشگاه جامع امام حسین (ع)

2 کارشناس ارشد مدیریت برنامه‌ریزی و آموزش عالی شهید بهشتی

چکیده

هدف این پژوهش طراحی الگوی شایستگی دبیران دبیرستان های دولتی ایران است. پژوهش حاضر ازنظر هدف، پژوهشی است توسعه ای و ازنظر راهبرد و روش تحقیقی ترکیبی از نوع اکتشافی است. مواد و محتوای این تحقیق در مرحلة کیفی عبارت است از داده های حاصل از مصاحبه ها و جامعة آماری پژوهش در مرحلة کیفی، شامل چهار گروه خبرگان علمی، مدیران مناطق آموزش وپرورش، مدیران دبیرستان ها و دبیران دبیرستان های دولتی، و در مرحله کمّی نیز شامل دبیران و مدیران دبیرستان های دولتی مستقر در شهر تهران است. حجم نمونه در مرحلة کیفی 23 نفر و در مرحلة کمی 350 نفر بود. اعضای نمونه در مرحلة کیفی از طریق نمونه گیری هدفمند و در مرحلة کمیّ از طریق نمونه گیری طبقه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده های پژوهش، مصاحبة عمیق و پرسش نامة محقق ساخته، شامل 75 گویه و یک سؤال باز پاسخ، با پایایی 95/. بود. داده های کیفی با استفاده از روش تحلیل محتوا مورد تحلیل قرار گرفت، یافته های حاصل از تحلیل داده های کیفی، با استفاده از روش دلفی به تأیید مصاحبه شوندگان رسید. تحلیل داده های حاصل از پرسش نامه با استفاده از آمار توصیفی (میانگین، واریانس، انحراف معیار و رسم نمودار) و آمار استنباطی شامل آزمون های آماری کولموگروف-اسمیرنوف، آزمون کای دو، کروسکال والیس، تحلیل عاملی اکتشافی، تحلیل عاملی تأییدی و ضرایب رگرسیون چندمتغیره صورت گرفت. یافته های پژوهش نشان داد که الگوی شایستگی دبیران دبیرستان های دولتی ایران دربردارندة 71 مؤلفة شایستگی است که در قالب هشت عامل با توجه به ضرایب اهمیت شامل توانایی ها، مهارت، ویژگی های اخلاقی، نگرش، ویژگی های شخصیتی، اعتبار، دانش و بینش بودند. از نتایج به دست آمده می توان نتیجه گرفت که مهم ترین شایستگی های یک دبیر برخورداری او از توانایی ها و مهارت های لازم برای انجام وظایف و مسئولیت های حرفه ای خویش است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Developing a competency model for teachers of Iranian public high schools

نویسندگان [English]

  • Gholām Hossein Rezāyat 1
  • Manije Sādeq Beygi 2
1 (PhD) Assistant Professor of Imam Hossein University
2 ‌ (MA), Graduated from Shahid Beheshti University, (Corresponding Author)
چکیده [English]

The purpose of this study was to design and validate a competency model for teachers of Iranian public high schools. It was a developmental study according to the research objectives and a mixed methods study with exploratory design according to the research method. The materials in the qualitative section of the study included data of the interviews. The research sample in the qualitative section of the study consisted of the 4 groups (n = 23), i.e., scientific experts (n=6), education managers (n=5), high school principals (n=6), teachers of public high schools (n=6) in Tehran who were selected through purposeful sampling method. Also, the research sample in the quantitative section of the study included 350 scientific experts who were selected through multistage stratified sampling method. The research instrument consisted of deep interview and the researcher-made questionnaire including 75 items and 1 open-ended question, with α = 0.95, showing high reliability. The qualitative data were analyzed using content analysis method. Findings of the qualitative data analysis were verified by interviewees using Delphi technique. The questionnaire data were analyzed using the descriptive statistics (mean, variance, standard deviation and drawing the diagram) and inferential statistics including the statistical tests of Kolmogorov-Smirnov, Chi-square test, Kruskal Wallis, Exploratory Factor Analysis, Confirmatory Factor Analysis and multivariate regression coefficients. Findings showed that the competency model for teachers of Iranian public high schools include 71 competency components which were classified into eight factors (principle components) namely, knowledge, abilities, skills, insight, attitude, ethical characteristics, personality characteristics and credibility. Based on the results, it could be concluded that the most important competencies of a teacher is having the abilities and skills required for doing professional duties and responsibilities.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Education
  • Competency Model
  • Teachers
  • Public High Schools

احمدی، محمد. (1391). ارزیابی شایستگی معلمان هنرستان (پایان‌نامة کارشناسی ارشد). شهید بهشتی، تهران.

بصیری، بتول. احمدی، غلامرضا. (1379). بررسی نیازهای آموزشی دبیران علوم اجتماعی دورة راهنمایی و متوسطه به‌منظور تدوین برنامه‌های ضمن خدمت. مجلة دانش و پژوهش در روان‌شناسی کاربردی، 79(184)، 44-27.

حاتمی، حسین. (1383). طراحی یک مدل ارزشیابی عملکرد معلمان دورة ابتدایی (پایان‌نامة منتشرنشدة دکترا). دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات، تهران.

دانایی‌فرد، حسن؛ آذر، عادل و شیرزادی، مهدی. (1391). چارچوبی برای شناسایی شایستگی‌های خط‌مشی‌گذاران ملی. فصلنامة مجلس و راهبرد، 19(70)، 50-30.

 دانش‌پژوه، زهرا و فرزاد، ولی‌اله. (1385). ارزشیابی مهارت‌های حرفه‌ای معلمان دورة ابتدایی. فصلنامة نوآوری‌های آموزشی، 5(18)،157-156.

دلاوری، علی و رضازاده، آرش. (1392). مدل‌سازی معادلات ساختاری با نرم‌افزار PLS. تهران: سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی.

رضایت، غلامحسین. (1390). الگوی شایستگی‌های رؤسای دانشگاه‌های دولتی ایران (پایان‌نامه منتشر نشده دکترا). دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی. دانشگاه شهید بهشتی تهران.

شیخ، ابراهیم و زاهدی، شمس‌السادات. (1389). الگوی قابلیت‌های راهبردی مدیران میانی دولتی. مطالعات مدیریت راهبردی، 1(1)، 139-95.

شاه‌محمدی، نیره. (1393). صلاحیت‌ها و شایستگی‌های آموزگار عصر حاضر. مجلة رشد آموزش ابتدایی، 18(1)، 13-8.

شریعتمداری، علی؛ نادری، عزت‌اله و عبدالهی، فردین. (1389). بررسی میزان آگاهی معلمان دورة ابتدایی از اصول تعلیم‌وتربیت به‌منظور ارائة الگوی مطلوب جهت ارتقای سطح آگاهی از اصول تعلیم‌وتربیت در استان کردستان. مجلة آموزش و ارزشیابی 3(9)، 107-89.

شورای عالی انقلاب فرهنگی. (1390). مبانی نظری تحول بنیادین در نظام تعلیم‌وتربیت جمهوری اسلامی ایران. تهران.

شعبانی، زهرا. (1383). بررسی تطبیقی برنامة تربیت‌معلم ایران و چند کشور جهان. فصلنامة تعلیم‌وتربیت، 30 (79)، 127-126.

طالبی، کامبیز، داوری، علی و دهقان نجم‌آبادی، عامر (1392). شناسایی تأثیر سرمایة فکری بر تشخیص فرصت‌های کارآفرینانه در شرکت‌های دانش‌بنیان. فصلنامة مطالعات مدیریت (بهبود و تحول)، 71، 19-48

عابدی، احمد؛ عریضی، حمیدرضا و سبحانی‌نژاد، مهدی. (1384). بررسی میزان آشنایی معلمان دورة ابتدایی شهر اصفهان با نظریه‌های یادگیری و نحوة به‌کارگیری آن‌ها در فرایند تدریس. ماهنامة دانشور رفتار، 12(15)، 127-126.

غفاریان، وفا. (1379). شایستگی مدیریتی. تهران: انتشارات سازمان مدیریت صنعتی.

فاطمی‌نژاد، نجم‌الدین، حکیم زاده، رضوان. (1390). بررسی تطبیقی برنامه‌های ارتقاء صلاحیت‌های حرفه‌ای معلمان در ایران و ژاپن. تهران، پژوهشکده سیاست‌گذاری علم، فناوری و صنعت، قابل بازیابی در https://www.civilica.com/Paper-INCE01-INCE01_383.html

کریمی، فریبا. (1387). مطالعة صلاحیت‌های حرفه‌ای معلمان دورة ابتدایی. فصلنامة رهبری و مدیریت آموزشی،2 (4)، 185-164.

مجاب، فرناز؛ زعفریان، رضا و شهریاری، ایلوش. (1391). مهارت آموزی دانشجویان فناوری اطلاعات در بازارکار با رویکرد شایستگی‌ها. در خلاصه مقالات نخستین همایش مهارت آموزی و اشتغال در ایران (صص. 129-107). تهران: سازمان آموزش فنی‌وحرفه‌ای کشور.

محمدی زنجیرانی، داریوش؛ مشتاقیان، ندا و رازنهان، فیروز. (1391). رویکرد چندمعیاره و تلفیقی نیازسنجی آموزشی بر مبنای تحلیل شایستگی‌های کارکنان. رویکردهای نوین آموزشی، 7(1)، 136-107.

محلوجی‌زاده مهابادی، محمدحسین. (1380). بررسی معیارهای شایستگی معلمان از نظر مدیران و معلمان دورة ابتدایی شهرستان کاشان (پایان‌نامة کارشناسی ارشد). دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان.

ملکی، حسن. (1386). صلاحیت‌های حرفة معلمی. تهران: انتشارات مدرسه.

محمدی، جهانگیر. (1384). مهارت‌های موردنیاز معلمان در عصر دانایی. در مجموعه مقالات برگزیده همایش معلم در عصر دانایی، (صص. 166-149). اصفهان: سازمان آموزش‌وپرورش.

ناصحی‌فر، وحید؛ سعادت، محمدرضا و معصوم‌زاده زواره، ابوالفضل. (1389). الگوی ارزیابی قابلیت‌ها و شایستگی‌های مدیران وزارت بازرگانی. مجلة بررسی‌های بازرگانی، 8(41)، 18-3.

نیکنامی، مصطفی و کریمی، فریبا. (1388). صلاحیت حرفه‌ای معلمان آموزش عمومی و ارائه چارچوب ادراکی مناسب. فصلنامة دانش و پژوهش درعلوم تربیتی- برنامه‌ریزی درسی، 23، 22-1.

هومن، حیدرعلی. (1380). تحلیل داده‌های چندمتغیری در پژوهش رفتاری. تهران: نشر پارسا.

هومن، حیدرعلی. (1385). راهنمای عملی پژوهش کیفی، تهران: انتشارات سمت.

یوسلیانی، غلامعلی؛ دادجوی توکلی، عطیه و عبدالهی، بیژن. (1393). شناسایی و اعتبارسنجی شایستگی‌های حرفه‌ای معلمان اثربخش. فصلنامة نوآوری‌های آموزشی 13(49)، 48-25.

Armstrong, M. (2006). A Handbook of Human Resource Management Practice (10th Ed). Philadelphia: Kogan Page Publishers.

Bernthal, P. R., Colteryahn, K., Davis, P., Naughton, J., Rothwell, W. J., & Wellins, R. (2004). ASTD competency study: Mapping the future. Alexandria, VA: ASTD.

Boyatzis, R. E. (2008). Competencies in the 21st century. Journal of management development, 27(1), 5-12.

Boyatzis, R. E., Goleman, D., & Rhee, K. (2000). Clustering competence in emotional intelligence: Insights from the Emotional Competence Inventory (ECI). Handbook of emotional intelligence, 99(6), 343-362.

Canada Revenue Agency. (2016). Competencies. Retrieved October, 9, 2016, from http://www.cra- arc.gc.ca/crrs/wrkng/ssssmnt/cmptncy/menu-eng.html.

Chong, S. N. Y., & Cheah, H. M. (2009). A values, skills and knowledge framework for initial teacher preparation programmes. Australian Journal of Teacher Education, 34(3), 1-17.

Dubios, D. D., Rothwell, W. J., Stern, D. J., & Kemp, L. K. (2004). Competency-based human resource management. Palo Aito, CA: Davies- Black publishing.

Dulewicz, V. (1989). Assessment center as the route to competence. Public personnel Management, 21(11), 9-56.

Gonzalez y Gonzalez, E. M. (2005). Perceptions of selected senior administrators of higher education institutions in Mexico regarding needed administrative competencies (Doctoral dissertation). Texas A&M University.

Hong. Jon-Chao, Jeou-Shyan Horn, Chan-Li Lin & Lih-Juan ChanLin. (2008). Competency disparity between pre-service teacher education and in-service teaching requirements in Taiwan. International Journal of Educational Development, 28(1), 4-20

 Xu, H. H., & Wang, Y. H. (2009). Training system design for middle-level manager in coal enterprises based on post competency model.Procedia Earth and Planetary Science, 1(1), 1764-1771.

Huntly, H. (2008). Teachers Work: Beginning Teachers Conceptions of Competence. The Australian Educational Researcher, 35(1), 125-145.

KIPP DC Board Chair. Annual Report 2012-2013. Washington, D.C.

Kiymet, S. (2010). Teacher’s competencies in cultura. International Journal of philosophy of culture and Axilogy, 7(1), 167-175.

Koster, B., Dengerink, J. J. (2008). Professional standards for teacher educaters: How to deal with complexity, ownership and function.Experience from the Netherland.European Journal of Teacher Education, 31(2), 135-149.

Koster, B., Brekelmans, M., Korthagen, F., & Wubbels, T. (2005). Quality requirements for teacher educators. Teaching and teacher education, 21(2), 157-176.

Loehlin, J. C., & Beaujean, A. A. (2016). Latent variable models: An introduction to factor, path, and structural equation analysis. Taylor & Francis.

Mijangos-Noh, J. C., Canto-Herrera, P. J., & Cisneros-Cohernour, E. J. (2006). A Competency Model for Determining the Professional Profiles of Faculty at Teacher Preparation Schools in Southern Mexico. Paper presented at the Annual Meeting of the American Educational Research Association(AERA), Sanfrancisco, CA, Apr 7-11.

Mulder, M., Gulikers, J., Biemans, H., & Wesselink, R. (2009). The new competence concept in higher education: error or enrichment?.Journal of European Industrial Training, 33(8/9), 755-770.

Ogienko, O., & Rolyak, A. (2009). Model of Professional Teachers Competences Formation: European Dimension. TEPE 3rd Annual Conference Teacher Education Policy in Europe: Quality in Teacher Education, May 2009, Umea University, Sweden, Proceedings. Retrieved from http://tepe.wordpress.com/proceedings/tepe-2009-proceedings/.

Project management Institute. (2002). Project manager competency development. Pennsylvania: Project management Institute Press.

Sanghi, S. (2016). The handbook of competency mapping: understanding, designing and implementing competency models in organizations. SAGE Publications India.

Stronge, J. (2002). Qualities of Effective Teacher. Alexanderea, VA: Assosiation for supervision and curriculum Development.

Sánchez, J. C. (2011). University training for entrepreneurial competencies: Its impact on intention of venture creation.International Entrepreneurship and Management Journal, 7(2), 239-254.

United States Office of Personnel Management (OPM). (2002). Assessment Decision Guide. Retrieved from:http://www.opm.gov.

Wickramasinghe, V., & De Zoyza, N. (2009). A comparative analysis of managerial competency needs across areas of functional specialization. Journal of management development, 28(4), 344-360.

van Dam, K., Schipper, M., & Runhaar, P. (2010). Developing a competency-based framework for teachers’ entrepreneurial behaviour. Teaching and Teacher Education, 26(4), 965-971.