رابطة بین حمایت اجتماعی ادراک‌شده از سوی معلم و درگیری تحصیلی: نقش واسطه‌ای خودتنظیمی تحصیلی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد روان‌شناسی تربیتی دانشگاه بیرجند خراسان جنوبی

2 دانشیار روان‌شناسی تربیتی دانشگاه بیرجند خراسان جنوبی

3 استادیار روان‌شناسی تربیتی دانشگاه بیرجند خراسان جنوبی

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی نقش واسطه‌ای خودتنظیمی تحصیلی در ارتباط بین حمایت اجتماعی ادراک‌شده از سوی معلم و درگیری تحصیلی بود. قابل‌ذکر است که پژوهش حاضر توصیفی از نوع هم‌بستگی است. گروه نمونه شامل 258 دانش‌آموز (129 دختر و 129 پسر) پایة سوم دورة دوم متوسطه شهر بیرجند بود که با روش نمونه‌گیری تصادفی چندمرحله‌ای انتخاب شدند. به‌منظور ارزیابی متغیرهای پژوهش از پرسش‌نامة درگیری تحصیلی ریو (2013)، پرسش‌نامة حمایت اجتماعی (CASSS2000) و پرسش‌نامة راهبردهای یادگیری خودتنظیمی (MSLQ) استفاده شد. یافته‌های به‌دست‌آمده با استفاده از روش الگویابی معادلات ساختاری نشان داد که حمایت اجتماعی ادراک‌شده از سوی معلم اثر مستقیم، مثبت و معناداری روی خودتنظیمی تحصیلی و درگیری تحصیلی دانش‌آموزان دارد. علاوه بر این، نتایج به‌دست‌آمده حاکی از آن است که حمایت اجتماعی ادراک‌شده از سوی معلم، از طریق نقش واسطه‌ای خودتنظیمی تحصیلی تأثیر مثبت و معناداری بر درگیری تحصیلی دانش‌آموزان دارد. در نتیجه می‌توان بیان کرد که درک حمایت معلم از جانب دانش‌آموزان دارای نقش بسیار مهمی در تقویت مهارت‌های خودتنظیمی و افزایش سطح درگیری تحصیلی دانش‌آموزان است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The relationship between the perceived social support from teacher and academic engagement: The mediating role of academic self-regulation

نویسندگان [English]

  • Malihe Ramazāni 1
  • Ahmad Khāmesan 2
  • Mitrā Rāstgoumoghadam 3
1 MA in Educational Psychology, graduated from University of Birjand
2 (PhD), University of Birjand
3 (PhD), University of Birjand
چکیده [English]

The present study examined the mediating role of academic self-regulation in the relationshipbetween perceived social support from teacher and academic engagement among high school students of Birjand. It was a descriptive and correlational study. The research sample consisted of 258 high school juniors (129 males and 129 females) who were selected using multistage random sampling method. The research instruments included academic engagement questionnaire (Reeve, 2013), self-regulated questionnaire (MSLQ) and social support questionnaire (CASSS2000). The analysis of the results, obtained through the method of structural equation modeling revealed that the perceived social support from the teacher has a positive direct, significant influence upon students’ academic self-regulation; therefore, it can indirectly affect their academic engagement. Furthermore, social support perceived from the teacher had a direct positive influence on the students' academic engagement. In conclusion, it can be expressed that the perception of teacher’s social support by students plays an imperative role in improving the students' self-regulation and academic engagement skills.

کلیدواژه‌ها [English]

  • academic engagement
  • the Perceived Social Support
  • academic self-regulation

تمنائی‌فر، محمدرضا؛ لیث، حکیمه و منصوری‌نیک، اعظم. (1392). رابطة حمایت اجتماعی ادراک‌شده با خودکارامدی در دانش‌آموزان. مجلة روان‌شناسی اجتماعی، 8(28)، 31-39.

حجازی، الهه؛ نقش، زهرا و سنگری، علی‌اکبر. (1388). ادراک از ساختار کلاس با پیشرفت تحصیلی ریاضی: نقش واسطه‌ای متغیرهای انگیزشی و شناختی. مطالعات روان‌شناختی، 5(4)، 47-66.

حجازی، الهه؛ قاضی‌طباطبایی، محمود؛ غلام‌علی لواسانی، مسعود و مرادی، آسیه. (1393). روابط معلم با دانش‌آموز و درگیری در مدرسه: نقش میانجی‌گری نیازهای اساسی روان‌شناختی. فصل‌نامة پژوهش‌های کاربردی روان‌شناختی، 5(1)، 19-40.

حجازی، الهه؛ رستگار، احمد؛ کرم‌دوست، نوروزعلی و قربان‌جهرمی، رضا. (1387). باورهای هوشی و پیشرفت تحصیلی ریاضی: نقش اهداف پیشرفت، درگیری شناختی و تلاش (آزمون مدل دوئک). مجلة روان‌شناسی و علوم تربیتی (دانشگاه تهران)، 38(2)، 25-46.

خامسان، احمد و ابوطالبی، فاطمه. (1389). اعتباریابی مقیاس حمایت اجتماعی کودک و نوجوان CASSS2000 (طرح پژوهشی). دانشگاه بیرجند.

رستگار، احمد؛ حجازی، الهه؛ غلام‌علی لواسانی، مسعود و قربان‌جهرمی، رضا. (1388). باورهای هوشی و پیشرفت تحصیلی: نقش اهداف پیشرفت و درگیری تحصیلی. پژوهش‌های روان‌شـناختی، 12(1 و 2)، 11-25.

رمضانی، ملیحه و خامسان، احمد. (1396). شاخص‌های روان‌سنجی پرسش‌نامة درگیری تحصیلی ریو 2013: با معرفی درگیری عاملی. فصل‌نامة اندازه‌گیری تربیتی، 8(29)، 185-204.

ریاحی، محمداسماعیل؛ وردی‌نیا، علی و پورحسین، زینب. (1389). بررسی رابطة بین حمایت اجتماعی و سلامت روان. فصل‌نامة رفاه اجتماعی، 10(39)، 85-121.

صابری، سوسن و پاشاشریفی، حسن. (1392). پیش‌بینی ابعاد درگیری تحصیلی بر اساس سبک‌های هویت در دانش‌آموزان دختر پایة اول دبیرستان‌های دولتی تهران. پژوهش در برنامه‌ریزی درسی، 2(11)، 72-85.

صمدی، معصومه. (1387). بررسی تأثیر بازخورد نوشتاری معلم در کلاس درس بر خودکارامدی و حل مسئله ریاضی دانش‌آموزان دختر دورة راهنمایی. اندیشه‌های نوین تربیتی، 4(4)، 137-153.

صیامی، فهمیه؛ اکبری‌بورنگ، محمد؛ آیتی، محسن و رستمی‌نژاد، محمدعلی. (1393). نقش سبک تدریس ترجیحی و جنسیت دانشجویان بر پیش‌بینی درگیری تحصیلی آنان در دانشگاه علوم پزشکی مشهد. مجلة ایرانی آموزش در علوم پزشکی، 71، 817-825.

غلام‌علی لواسانی، مسعود؛ حجازی، الهه و خضری‌آذر، هیمن. (1391). نقش خودکارامدی، ارزش تکلیف، اهداف پیشرفت و درگیری شناختی در پیشرفت ریاضی: آزمون مدل علی. فصل‌نامة نوآوری‌های آموزشی، 41، 7-28.

غلام‌علی لواسانی، مسعود؛ اژه‌ای، جواد و داوودی، مریم (1392). تأثیر آموزش راهبردهای یادگیری خودتنظیمی بر مهارت‌های خودتنظیمی، درگیری تحصیلی و اضطراب امتحان. مجلة روان‌شناسی، 17(2)، 169-181.

موسوی‌نژاد، عبدالمحمد. (1376). بررسی رابطه باورهای انگیزشی و راهبردهای یادگیری خودنظم‌داده‌شده با پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان سال سوم راهنمایی (پایان‌نامة منتشرنشدة کارشناسی ارشد). دانشگاه تهران.

هومن، حیدرعلی. (1387). مدل‌یابی معادلات ساختاری با کاربرد نرم‌افزار لیزرل. تهران: سمت.

Arguedas, M., Daradoumis, T., & Xhafa, F. (2016). Analyzing how emotion awareness Influences students’ motivation, engagement, self-Regulation and learning outcome. Educational Technology & Society, 19(2), 87-103.

Azevedo, R. (2009). Theoretical, conceptual, methodological, and instructional issues in research on Meta cognition and self-regulated learning: A discussion. Meta Cognition Learning, 4, 85-95. DOI: 10.1007/978-1-4419-5716-0-11.

Azevedo, A. S., Dias, P. C., Salgado, A., Guimaraes, T., Lima, I., & Barbosa A. (2012). Teacher-student relationship and self-regulated learning in Portuguese compulsory education. Paidéia, 22(52), 197-206. DOI: 10.1590/S0103-863X2012000200006

Berger, J. & Karabenick, S. (2011). Motivation and student’s use of learning strategies: Evidence of unidirectional effects in mathematics classrooms. Learning and Instruction, 21(3), 416-428. DOI: org/10.1016/j.learninstruc.2010.06.002

Chen, J. J. L. (2005). Relation of academic support from parents, teachers, and peers to Hong Kong adolescents' academic achievement: The mediating role of academic engagement. Genetic, Social, and General Psychology Monographs, 131(2), 77-127. DOI: 10.3200/MONO.131.2.77-127

Chen, J. J. L. (2008). Grade-level differences: Relations of parental, teacher and peer support to academic engagement and achievement among Hong Kong students. School Psychology International, 29, 183-198. DOI: 10.1177/0143034308090059

Christenson, S. L., Reschly, A. L., & Wylie, C. (2012). Handbook of research on student engagement. New York: Springer.

Drentea, P., Clay, O. J., Roth, D. L., & Mittelman, M. S. (2006). Predictors of improvement in social support: Five-year effects of a structured intervention for caregivers of spouses with Alzheimer's disease. Social Sciences & Medicine, 63(4), 957-967. DOI: 10.1016/j.socscimed.2006.02.020

Dupeyrat, C., & Marine, C. (2005). Implicit theories of intelligence, goal orientation, cognitive engagement and achievement: A test of Dweck’s model with returning to school adults. Contemporary Educational Psychology, 30, 43-59. DOI: 10.1016/j.cedpsych.2004.01.007

Finn, J. D. (1989). Withdrawing from school. Review of Educational Research, 59, 117-142. DOI: 10.2307/1170412

Fredricks, J. A., Blumenfeld, P. C., & Paris, A. H. (2004). School engagement: Potential of the concept, state of the evidence. Review of Educational Research, 74, 59-109. DOI: 10.3102/00346543074001059

Furrer, C., & Skinner, E. (2003). Sense of relatedness as a factor in children’s academic engagement and performance. Journal of Educational Psychology, 95, 148-162. DOI: 10.1037/0022-0663.95.1.148

Hamre, B. K., & Pianta, R. C. (2001). Early teacher-child relationships and the trajectory of children’s school outcomes through eight grades. Child Development, 72(2), 625-638. DOI: 10.1111/1467-8624.00301

Kenny, D. A., & McCoach, D. B. (2003). Effect of the number of variables on measures of fit in structural equation modeling. Structural Equation Modeling, 10(3), 333-351. DOI:.org/10.1207/S15328007SEM1003_1

Klem, A. M., & Connell, J. P. (2004). Relationships matter: Linking teacher support to student engagement and achievement. Journal of School Health, 74(7), 262-273. DOI: 10.1111/j.1746-1561.2004.tb08283.x

Kline, R. B. (2015). Principles and Practice of Structural Equation Modelin, (4th ed.). In T. D. Little (Ed.), USA: The Guilford Press.

Lam, S.-f., Jimerson, S., Kikas, E., Cefai, C., Veiga, F. H., Nelson, B., & Zollneritsch, J. (2012). Do girls and boys perceive themselves as equally engaged in school? The results of an international study from 12 countries. Journal of School Psychology, 50, 77-94. DOI: 10.1016/j.jsp.2011.07.004

Lam, S. F., Jimerson, S., Shin. H., Cefai, C., Veiga, F. H., Christou, C. H., Chroni, P. F., Kikas, E., Wong, B. P. H., Culescu, E. S., Basnett, J., Duck, R., Farrell, P., Liu, Y., Negovan, V., Nelson, B., Yang, H., & Tsch, J. Z. (2016). Cultural universality and specificity of student engagement in school: The results of an international study from 12 countries. Journal of Educational Psychology, 86, 137-153. DOI: 10.1111/bjep.12079

Linnenbrink, E. A., & Pintrich, P. R. (2003). The role of self-efficacy beliefs in student engagement and learning in the classroom. Reading & Writing Quarterly, 19, 119-137. DOI: 10.1080/10573560308223

Lipsett, A. B. (2011). Supporting emotional regulation in elementary school: Brain-based strategies and classroom interventions to p.romote Self-Regulation. Learing Landscapes, 5(1), 157-175.

Malecki, C. K., & Demaray, M. K. (2003). Weapon carrying and perceptions of social support in an urban middle school. Journal of Emotional and Behavioral Disorders, 11, 169-178. DOI: 10.1177/10634266030110030401

Malecki, C. K., & Elliot, S. N. (1999). Adolescents' ratings of perceived social support and its importance: Validation of the Student Social Support Scale. Psychology in the Schools, 36(6), 473-483. DOI: org/10.1002/ (SICI) 1520-6807(199911)36:6<473: AID-PITS3>3.0.CO; 2-0

National Research Council (2004). Engaging schools: Fostering high school students’ motivation to learn. Washington, DC: The National Academies Press.

Patrick, H., Ryan, A. M., & Kaplan, A. (2007). Early adolescents’ perceptions of the classroom social environment, motivational beliefs, and engagement. Journal of Educational Psychology, 99(1), 83-98. Doi: 10.1037/0022-0663.99.1.83

Pintrich, P. R., & De Groot, E. V. (1990). Motivational and self-regulated learning components of classroom academic performance. Journal of Educational Psychology, 82(1), 33-40. DOI: 10.1037/0022-0663.82.1.33

Pintrich, P. R. (2000). Multiple goals, multiple pathways: The role of goal orientation in learning and achievement. Journal of Educational Psychology, 92(3), 544-555. DOI:.org/10.1037/0022-0663.92.3.544

Portilla, X. A., Ballard, P. J., Adler, N. E., Boyce, W. T., & Obradović, J. (2014). An integrative view of school functioning: Transactions between self-regulation, school engagement, and teacher-child relationship quality. Child Development, 85(5), 1915-1931. DOI: 10.1111/cdev.12259

Reeve, J., Jang, H., Carrell, D., Jeon, S., & Barch, J. (2004). Enhancing students’ engagement by increasing teachers’ autonomy support. Motivation and Emotion, 28, 147-169. DOI: 10.1023/B:MOEM.0000032312.95499.6f

Reeve, J., & Tseng, M. (2011). Agency as a fourth aspect of student engagement during learning activities. Contemporary Educational Psychology, 36, 257-267. DOI: 10.1016/j.cedpsych.2011.05.002

Reeve, J. (2013). How students create motivationally supportive learning environments for themselves: The concept of agentic engagement. Journal of Educational Psychology, 105, 579-595. DOI: 10.1037/a0032690

Rimm-Kaufman, S. E., Baroody, A. E., Larsen, R. A. A., & Curby, T. W. (2015). To what extent do teacher-student interaction quality and student gender contribute to fifth graders’ engagement in mathematics learning? Journal of Educational Psychology, 107(1), 170-185. DOI: 10.1037/a0037252

Ryan, M. R., Deci, L. E. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68-78. DOI: 10.1037/0003-066X.55.1.68

Sarafino, E. P. (1998). Health Psychology: Biopsychosocial Interactions (3rd ed). New York: John Wiley & Sons.

Sierens, E., Vansteenkiste, M., Goossens, L., Soenens, B., & Dochy, F. (2009). The synergistic relationship of perceived autonomysupportand structureinthe prediction of self-regulated learning. British Journal of Educational Psychology, 79, 57-68. DOI: 10.1348/000709908X304398

Skinner, E. A., & Belmont, M. J. (1993). Motivation in the classroom: Reciprocal effects of teacher behavior and student engagement across the school year. Journal of Educational Psychology, 85, 571-581. Doi:10.1037/022-0663.85.4.571

Tardy, C. H. (1985). Social support measurement. American Journal of Community Psychology, 13(2), 187-202. DOI: 10.1007/BF00905728

Ulmanena, S., Soinia, T., Pyhältöb, K., & Pietarinenc, J. (2014). Strategies for academic engagement perceived by Finnish sixth and eighth graders. Cambridge Journal of Education, 44(3), 425-443. DOI: 10.1080/0305764X.2014.921281

Wang, M. T., & Eccles, J. S., (2012). Social support matters: Longitudinal effects of social support on three dimensions of school engagement from middle to high school. Child Development, 83(3), 877-895. DOI: 10.1111/j.1467-8624.2012.01745.x.

Wang, M., & Eccles, J. S. (2013). School context, achievement motivation, and academic engagement: A longitudinal study of school engagement using a multidimensional perspective. Learning and Instruction, 28, 12-23. DOI: org/10.1016/j.learninstruc.2013.04.002

Wentzel, K. R. (1998). Social relationships and motivation in school: The role of parents, teachers, and peers. Journal of Educational Psychology, 90, 202-209. DOI: 10.1037/0022-0663.90.2.202

Wentzel, K. R., & Wigfield, A. (2007). Motivational interventions that work: Themes and remaining issues. Educational Psychologist, 42(4), 261-271. DOI: org/10.1080/00461520701621103

Wentzel, K. R., Battle, A., Russell, S. L., & Looney, L. B. (2010). Social supports from teachers and peers as predictors of academic and social motivation. Contemporary Educational Psychology, 35, 193-202. DOI: 10.1016/j.

Van Ryzin, M., Gravely, A., & Roseth, C. (2009). Autonomy, belongingness, and engagement in school as contributors to adolescent psychological well-being. Journal of Youth and Adolescence, 38, 1-12. DOI: 10.1007/s10964-007-9257-4

Veiga, F., García, F., Reeve, J., Wentzel, K., & García, O. (2015). When adolescents with high self-concept lose their engagement in school. Revista de Psicodidáctica, 20(2), 305-320. DOI: 10.1387/RevPsicodidact.12671

Zimmerman, B. J. (1989). A social cognitive view of self-regulated learning. Journal of Education Psychology. 81(3), 329-339. DOI: 10.1037/0022-0663.81.3.329