اثربخشی آموزش راهبردهای یادگیری خودگردان فراشناختی بر تاب‌آوری و اهمال‌کاری تحصیلی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه روان شناسی.دانشکده علوم تربیت دانشگاه تبریز.ایران

2 استاد گروه روان‌شناسی دانشکده روان‌شناسی دانشگاه تبریز

چکیده

پژوهش حاضر به‌منظور تعیین اثربخشی آموزش راهبردهای یادگیری خودگردان فراشناختی بر تاب‌آوری و اهمال‌کاری تحصیلی دانش‌آموزان دورة دوم متوسطة شهر تبریز که در سال 97-1396 مشغول تحصیل بودند، انجام گرفت. طرح این پژوهش نیمه‌آزمایشی از نوع پیش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعة این پژوهش دانش‌آموزان پسر دورة دوم متوسطه شهر تبریز و نمونة آماری آن شامل 60 نفر از دانش‌آموزان دارای اهمال‌کاری تحصیلی بالا بودند که از طریق مطالعة مقدماتی و سرندکردن و با استفاده از نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. دانش‌آموزان نمونة آماری با استفاده از روش جایگزینی هدفمند به دو گروه آزمایش و کنترل تقسیم شدند. گروه آزمایش به مدت 12 جلسه در جلسه‌های آموزشی راهبردهای خودگردان فراشناختی شرکت کرد و گروه کنترل هیچ‌گونه مداخله‌ای دریافت نکرد. ابزارهای مورد استفاده در این تحقیق عبارت بودند از «مقیاس تاب‌آوری تحصیلی» (ساموئلز و وو، 2009) و «مقیاس اهمال‌کاری نسخة دانش‌آموز» (سولومون و راثبلوم، 1984). برای تحلیل داده‌ها از«تحلیل کوواریانس چندمتغیره» استفاده شد. نتایج نشان دادند که آموزش راهبردهای خودگردان فراشناختی موجب افزایش و بهبود تاب‌آوری تحصیلی و کاهش اهمال‌کاری تحصیلی شده است. به‌علاوه با آموزش راهبردهای خودگردان فراشناختی می‌توان برنامه‌هایی برای بهبود و افزایش تاب‌آوری و کاهش اهمال‌کاری تحصیلی دانش‌آموزان تدارک دید. این پژوهش دارای تلویحاتی برای معلمان، مربیان و مشاوران مدرسه است و می‌توانند از نتایج آن برای بهبود پیشرفت دانش‌آموزان استفاده کنند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The effectiveness of self-regulated metacognitive strategies training on educational resilience and educational procrastination

نویسندگان [English]

  • abdollah rashidzade 1
  • Rahim badri 2
  • Eskandar Fathi Āzar 2
  • Touraj Hāshemi 2
1 group pshycology. faculity education and pshycology.tabriz university.iran
2 (Ph .D), University of Tabriz
چکیده [English]


This study was conducted to determine the effectiveness of teaching self-regulated metacognitive learning strategies on educational resilience and procrastination of Tabriz secondary school students in 1396-97 academic year. It was a semi-experimental research with pre and post-test control group design. The research population included Tabriz secondary school students. The research sample consisted of 60 students with high educational resilience who were selected through a preliminary study and a multi-stage cluster sampling method. Then, they were assigned to experimental and control groups, using a targeted substitution method. The experimental group participated in the training sessions for autonomous-metacognitive strategies for 12 sessions and the control group did not receive any intervention. For the experimental group, the curriculum was self-regulated metacognitivestrategies -forological and for the control group-the normal daily education. The tools used in this research were: academic resiliency (Samuels & Woo, 2009) and academic procrastination (Solomon & Rothblum, 1984). Data were analyzed using multivariate covariance. The results of multivariate covariance analysis indicated that training self-regulated metacognitive strategies increased and improved the components of academic achievement and decreased the components of academic procrastination.The results showed that  training metacognitive learning strategiescan provide programs to increase and improve the students' academic achievement. This research has implications for teachers, trainers and school counselors who could use its outcomes to improve students' progress.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Self-regulated Metacognitive Strategies
  • educational resilience
  • educational procrastination

رشیدی، علی؛ امیری، محمد؛ مهرآور گیگلو، شهرام و نودهی، حسن. (1394). بررسی رابطة ادراک از محیط یادگیری کلاس با تاب‌آوری تحصیلی. فصلنامة پژوهش‌های آموزش و یادگیری، 22(7)، 189-170.

شیخ‌الاسلامی، علی. (1395). پیش‌بینی اهمال‌کاری تحصیلی بر اساس راهبردهای شناختی، راهبردهای فراشناختی و اضطراب امتحان در دانشجویان. دوفصلنامة راهبردهای شناختی در یادگیری، 4(6)، 101-81.

باباچاهی، عاطفه و عابدینی، یاسمین. (25 آذر 1395). رابطه اهداف پیشرفت، مهارت‌های فراشناختی با تاب‌آوری تحصیلی در دانش آموزان دختر پایه دوم دبیرستان‌های غیرانتفاعی و دولتی شهر اصفهان در سال 95-94. مقاله پذیرفته‌شده در پنجمین کنفرانس بین‌المللی علوم انسانی،‌ روان‌شناسی و علوم اجتماعی. سنگاپور.

عشورنژاد، فاطمه. (1395). اثربخشی آموزش راهبردهای تنظیم هیجان برافزایش تاب‌آوری و دل‌مشغولی‌های تحصیلی در دانش‌آموزان دختر نوجوان. فصلنامة روان‌شناسی کاربردی، 4(40)، 521-501.

عینی‌پور، جواد؛ بدری، رحیم؛ واحدی، شهرام و بیرامی، منصور. (1394). پیش‌بینی تعلل‌ورزی تحصیلی بر اساس سبک‌های عاطفی. فصلنامة روان‌شناسی تربیتی، 12(39)، 96-81.

فتحی، آیت اله؛ فتحی آذر، اسکندر؛ بدری گرگری، رحیم و میرنسب، میر محمود. (1394). اثربخشی آموزش راهبردهای کاهش تعلل‌ورزی تحصیلی در تعلل‌ورزی تحصیلی دانش‌آموزان متوسطه شهر تبریز. نشریة علمی پژوهشی آموزش و ارزشیابی، 8(30)، 57-45.

کریمی قرطمانی، محبوبه و کریمی قرطمانی، ملیحه. (۱۴ مرداد 1395). تأثیر آموزش راهبردهای یادگیری خودتنظیمی بر اشتیاق تحصیلی و تاب‌آوری تحصیلی دانش‌آموزان شاهد و ایثارگر مقطع متوسطه. مقاله پذیرفته‌شده در دومین همایش ملی پژوهش‌های نوین در حوزه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی ایران. قم.

گزیدری، ابراهیم؛ لواسانی، مسعود غلام علی و اژه‌ای، جواد. (1394). رابطه هویت تحصیلی و راهبردهای یادگیری خودتنظیمی با اهمال‌کاری تحصیلی در میان دانش‌آموزان. مجلة روان‌شناسی، 19(4)، 346-362.

گلستانه، سید موسی؛ رفیعی، مریم و سادات حسینی، فریده. (1395). اثربخشی مدیریت تعلل برافزایش خودکارامدی و راهبردهای یادگیری و کاهش تعلل‌ورزی و اجتناب از شکست. مجلة روان‌شناسی معاصر، 11(1)، 75-90.

گلستانی بخت، طاهره و شکری، مهناز. (1392). رابطه تعلل‌ورزی (اهمال‌کاری) با باورهای فراشناختی. دوفصلنامة علمی پژوهشی شناخت اجتماعی، 2(3)، 100-89.

صمدی پور، اعظم. (1396). بررسی تأثیرات آموزش پیشرفته و کنترل بر اهمال‌کاری دانش‌آموزان دبیرستان. مجلة مدیریت، اقتصاد و حسابداری، 42(1)، 320-293.

صیف، محمدحسن؛ امینی، ابراهیم و رستگار، احمد. (1396). عوامل مؤثر بر تاب‌آوری تحصیلی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی بوشهر. مجلة ایرانی آموزش در علوم پزشکی، 17(33)، 353-344.

میرزایی، شراره کیامنش، علیرضا حجازی، الهه و بنی جمالی، شکوه السادات. (1395). تأثیر ادراک شایستگی بر تاب‌آوری تحصیلی با میانجی‌گری انگیزش خودمختار. روش‌ها و مدل‌های روان‌شناختی، 7 (25)، 82-67.

همتی، رضا و غفاری، مسعود. (1395). تحلیل چند سطحی عوامل مؤثر بر تاب‌آوری تحصیلی. رویکردهای نوین آموزشی، 11(2)، 24، 106-87.

یعقوبی، ابوالقاسم؛ قلائی، بهروز؛ رشید، خسرو وکردنوقابی، رسول. (1394). عوامل مرتبط با تعلل‌ورزی تحصیلی. فصلنامة روان‌شناسی تربیتی، 11(37)، 185-161.

Artuch-Garde, R., González-Torres, M. D. C., de la Fuente, J., Vera, M. M., Fernández-Cabezas, M., & López-García, M. (2017). Relationship between resilience and self-regulation: a study of Spanish youth at risk of social exclusion. Frontiers in psychology, 8, 612. doi: 10.3389/fpsyg.2017.00612

Bouman, T. K., & Meijer, K. J. (1999). A preliminary study of worry and metacognitions in hypochondriasis. Clinical Psychology & Psychotherapy: An International Journal of Theory & Practice, 6(2), 96-101

Depaola, M., & Scoppa, V. (2014). Procrastination, Academic Success And The Effectiveness Of A Remedial Program. Journal of Economic Behavior & Organization, 115, 217-236.

Foster, T. A. (2013). An exploration of academic resilience among rural students living in poverty (Doctoral dissertation). Piedmont College

Gieselmann, A., & Pietrowsky, R. (2016). Treating Procrastination Chat-Based Versus Face-To- Face: An Rct Evaluating the Role of Self-Disclosure and Perceivedcounselor's Charac Teristics. Computers in Human Behavior, 54, 444-452.

Hen, M., & Goroshit, M. (2014). Academic procrastination, emotional intelligence, academic self-efficacy, and GPA: A comparison between students with and without learning disabilities. Journal of learning disabilities, 47(2), 116-124.

Hussain, I., & Sultan, S. (2010). Analysis of procrastination among university students. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 5, 1897-1904.

Jayasuriya, D., Jayasuriya, R., Tay, A. K., & Silove, D. (2016). Associations of mental distress with residency in conflict zones, ethnic minority status, and potentially modifiable social factors following conflict in Sri Lanka: a nationwide cross-sectional study. The Lancet Psychiatry, 3(2), 145-153.

Kandemir, M. (2014). Reasons of academic procrastination: Self-regulation, academic self-efficacy, life satisfaction and demographics variables. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 152, 188-193.

Khalaf, M. A. (2014). Validity and Reliability of the Academic Resilience Scale In Egyptian Context. Us-China Education Review, 4(3), 202-210.

Kim, K. R., & Seo, E. H. (2015). The Relationship between Procrastination and Academic Performance: A Meta-Analysis. Personality and Individual Differences, 82, 26-33.

Kuldas, S., Hashim, S., & Ismail, H. N. (2015). Malaysian Adolescent Students'needs for Enhancing Thinking Skills, Counteracting Risk Factors Anddemonstrating Academic Resilience. International Journal of Adolescence Andyouth, 20(1), 32-47.

Martin, A, J. & Marsh, H. (2014). Academic Resilience and Its Psychological and Educational Correlations: A Construct Validity Approach. Psychology in the Schools, 43(3), 267-281.

Moljord, I. E., Moksnes, U. K., Espnes, G. A., Hjemdal, O., & Eriksen, L. (2014). Physical Activity, Resilience and Depressive Symptoms in Adolescence. Mental Health and Physical Activity, 7(2), 79-85

Partovi, N., & Tafazoli, D. (2016). On the relationship between Iranian EFL teachers’ self-regulation, self-resiliency, gender and teaching experience. Research in English Language Pedagogy, 4(1), 7-25

Rebetez, M. M. L., Rochat, L., & Vander Linden, M. (2015). Cognitive, emotional, and motivational factors related to procrastination: A cluster analytic approach. Personality and Individual Differences, 76, 1-6.

Rozental, A., Forsell, E., Svensson, A., Forsström, D., Andersson, G., & Carlbring, P. (2015). Differentiating procrastinators from each other: A cluster analysis. Cognitive behaviour therapy, 44(6), 480-490.

Samuels, W. E. & Woo, A. (2009). Creation and Initial Validation of an Instrument to Measure Academic Resilience. Retrieved from https://www.researchgate.net/publication/267255462.

San, Y. L., Roslan, S. B., & Sabouripour, F. (2016). Relationship between self-regulated learning and academic procrastination. American Journal of Applied Sciences, 13(4), 459-466. Doi: 10.3844/ajassp.2016.459.466

Sandoval-Hernández, A., & Białowolski, P. (2016). Factors and conditions promoting academic resilience: a TIMSS-based analysis of five Asian education systems. Asia Pacific Education Review, 17(3), 511-520.

Solomon, L. J., & Rothblum, E. D. (1984). Academic procrastination: Frequency and cognitive-behavioral correlates. Journal of counseling psychology, 31(4), 503- 509.

Wäschle, K., Allgaier, A., Lachner, A., Fink, S., & Nückles, M. (2014). Procrastination and self-efficacy: Tracing vicious and virtuous circles in self-regulated learning. Learning and instruction, 29, 103-114.

Yamada, M., Goda, K., Matsuda, T., Kato, H., & Miyagawa, H. (2015).The Relation Amonge Self- Regulated Learning, Procrastination, And Learningbehaviors in Blended Learning Environment. 12th International Conference on Cognition and Exploratory Learning in Digital Age (Celda 2015).

Zimmerman,B. J. (2015). Self-Regulated Learning: Theories, Measures, and Outcomes. In J. D. Wright (Ed.), International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences (pp. 541-546). Oxford: Elsevier.