ادراک معلمان از عوامل مؤثر بر ارتباط معلم ـ دانش‌آموز: تحلیل پدیدارشناسی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای روان‌شناسی تربیتی، دانشگاه تهران

2 دانشیار گروه روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران

3 استاد گروه روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران

4 دانشیار گروه روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه شیراز

چکیده

ارتباط معلم-دانش‌آموز، صرفاً کنش و واکنش ساده‌ای از جانب دو سوی این رابطه نیست، بلکه تبادل کاملی است که در بستری از عوامل مؤثر بر آن شکل می‌گیرد. این مطالعه با هدف درک عوامل مؤثر بر این رابطه از دیدگاه معلمان انجام شده و در چارچوب روش تحقیق کیفی و طرح پدیدارشناسی به توصیف عمیق این عوامل پرداخته است. شرکت‌کنندگان در این پژوهش 19 معلم دورة ابتدایی (12 زن، 7 مرد) از دبستان‌های دولتی شهر شیراز بودند که به شیوة هدفمند انتخاب شدند و در مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته شرکت کردند. بر مبنای یافته‌های این مطالعه، دیدگاه معلم دربارة رفتارهای کلاسی و خصوصیات دانش‌آموز، که در ارتباط با او مؤثر است، مسیرهای کلاسی که برای ارتباط با دانش‌آموز قابل بهره‌برداری‌اند، عوامل بیرون از دایرة رابطة معلم و دانش‌آموز، که بر ارتباط آن‌ها با یکدیگر اثر می‌گذارد، و ویژگی‌های خلقی، باورها و انگیزش معلم که در ارتباط او با دانش‌آموز مؤثرند، به دست آمد. این مؤلفه‌ها، دریافت ابعاد جامعی از دیدگاه معلم را پیرامون دغدغة پژوهش ممکن ساخت. نتایج این مطالعه، تبیین‌کنندة بسترهای ممکن برای مداخلة مثبت در رابطة معلم-دانش‌آموز است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Teachers’ perception of the factors influential on teacher-student relationship: A phenomenological analysis

نویسندگان [English]

  • Narjes Lari 1
  • Elāhe Hejāzi 2
  • Javad Ejei 3
  • Bahram Jowkar 4
2 (PhD), Tehran University
3 Javād Ejei, University of Tehrān
4 Bahrām Jowkār, University of Shirāz
چکیده [English]

Teacher-student relationship is not just a simple interaction between its two sides, but rather a complete transaction that is formed in a context of the effective factors. This study aimed to understand the factors influencing this relationship from the teachers’ point of view. It was a qualitative research with phenomenological design, which tried to describe these factors, deeply. Participants included 19 primary school teachers (12 females, 7 males) selected from public primary schools in Shirāz city through purposive sampling method and they participated in the semi-structured interviews. The teachers’ viewpoint about the students’ classroom behaviors and specific characteristics that are important for their relationship, the classroom trajectories that can be used to communicate with the students, factors outside the teacher/student circle, which affect their relationship with each other, and the qualities of the teachers’ mood, beliefs and motivation that augment their relationship with the students were extracted as findings of this study. These components made it possible to get comprehensive dimensions of the teachers’ viewpoints on this research’s concern. The results could explain the possible substrates for the positive intervention in a student-teacher relationship.

کلیدواژه‌ها [English]

  • teacher-student relationship
  • Phenomenology
  • Teachers’ Perception