سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشینوآوریهای آموزشی1735-123524420260121Investigating Trends in Primary School Climate Based on Findings from the TIMSS and PIRLS Studies (2006–2019)بررسی روند تحولات جو مدارس ابتدایی بر اساس یافتههای مطالعات تیمز و پرلز از سال 2006 تا 201972622409810.22034/jei.2025.468543.2995FAمحمدحسنیدانشیار، گروه پژوهشکدهٔ برنامهریزی درسی، پژوهشگاه مطالعات آموزشوپرورشمسعودکبیریدانشیار، مرکز ملی مطالعات تیمز و پرلز، پژوهشگاه مطالعات آموزش وپرورشJournal Article20240719<span style="font-size: 12.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">The purpose of this study was to identify trends in changes in the climate of Iranian primary schools based on findings from the TIMSS and PIRLS studies. To this end, data from the TIMSS and PIRLS cycles conducted in 2006, 2007, 2011, 2015, 2016, and 2019 were analyzed. Initially, the data were categorized into five core components of school climate: rule orientation, safety, support, care, and participation. The variables were then re-estimated using the Rasch scaling method. The findings indicate a declining trend in the components of rule orientation and safety in primary schools, whereas the components of participation and support exhibited an upward trend. The care component remained relatively stable over time. Based on these results, the implementation of targeted and effective interventions to enhance school climate—particularly with regard to safety and rule orientation—is essential, especially within the school-based education and training system.</span>هدف این پژوهش، شناسایی روند تحولات جو مدارس ابتدایی ایران بر اساس یافتههای مطالعات تیمز و پرلز است. بدین منظور، پژوهشگران از دادههای مطالعات تیمز و پرلز در سالهای 2006، 2007، 2011، 2015، 2016 و 2019 استفاده کردند. ابتدا دادهها در قالب پنج مؤلفه در زمینهٔ جو مدرسه طبقهبندی شدند: قانونمندی، ایمنی، حمایت، مراقبت و مشارکت. سپس با استفاده از روش مقیاسسازی راش، متغیرها دوباره برآورد شدند. یافتهها نشان میدهد که روند تغییرات مؤلفههای قانونمندی و ایمنی در مدارس ابتدایی کاهشی بوده، ولی روند مؤلفههای مشارکت و حمایت افزایشی و مؤلفۀ مراقبت ثابت بوده است. بر این اساس، انجام مداخلات مؤثر بهمنظور بهبود جو مدرسه در مؤلفههای ایمنی و قانونمندی، بهویژه در نظام تربیت مدرسهای، ضروری است. https://noavaryedu.oerp.ir/article_224098_51f990041578ea2b316bd0eb5eecf16f.pdfسازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشینوآوریهای آموزشی1735-123524420260121Using Metaphors to Analyze Fourth- and Eighth-Grade Students’ Beliefs about Mathematics Exams and Solving Difficult Mathematics Problemsبهکارگیری استعاره برای واکاوی باورهای دانشآموزان پایههای چهارم و هشتم دربارۀ امتحان ریاضی و حل سؤالات سخت ریاضی275321864910.22034/jei.2025.462072.2961FAاسماءنکوئی قهفرخیدانشجوی دکتری گروه ریاضی، دانشکدۀ علوم پایه، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایراننرگسیافتیاندانشیار گروه ریاضی، دانشکدۀ علوم پایه، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران0000-0003-2204-1105Journal Article20240610The present study employed a descriptive survey method to analyze the beliefs of fourth- and eighth-grade students about mathematics exams and solving difficult mathematics problems through the use of metaphors. The statistical population consisted of fourth- and eighth-grade students in Shahrekord (Chāhārmahāl and Bakhtiyāri Province). Using random cluster sampling, 361 fourth-grade students and 360 eighth-grade students were selected. To examine students’ beliefs, participants were asked to generate metaphors related to mathematics exams and solving difficult mathematics problems and to explain the reasons for their metaphors. Analysis of the metaphors and their accompanying explanations resulted in the emergence of several categories, including enjoyable, requiring effort and high intelligence, and annoying. A more in-depth analysis revealed underlying beliefs embedded within the metaphors. The results indicated that most students associated mathematics exams and solving difficult mathematics problems with the categories of annoying and difficult, reflecting generally negative beliefs. Some students reported that mathematics exams cause anxiety, while others perceived solving difficult mathematics problems as impossible. In contrast, some students believed that although mathematics exams and difficult problems are challenging, they can be enjoyable when success is achieved. Others described success in mathematics exams and solving difficult mathematics problems as dependent on innate talent and sustained effort. Furthermore, fourth-grade students exhibited more negative beliefs about mathematics exams and solving difficult mathematics problems than eighth-grade students. Eighth-grade students more frequently emphasized the roles of high intelligence and hard work in achieving success and described these experiences as more enjoyable. The results of the chi-square test indicated that the differences between girls’ and boys’ metaphors at both grade levels were not statistically significant.پژوهش پیشرو با روش توصیفی ـ پیمایشی و با هدف واکاوی باورهای دانشآموزان پایههای چهارم و هشتم دربارۀ «امتحان ریاضی» و «حل سؤالات سخت ریاضی» با استفاده از استعاره انجام شده است. جامعۀ آماری دربردارندۀ دانشآموزان پایههای چهارم و هشتم شهرکرد بوده و 361 دانشآموز پایۀ چهارم و 360 دانشآموز پایۀ هشتم با روش نمونهگیری تصادفی ـ خوشهای انتخاب شدند. برای واکاوی باورها از دانشآموزان خواسته شد، با ذکر دلیل، دربارۀ امتحان ریاضی و حل سؤالات سخت ریاضی استعارهای بیان کنند. با بررسی استعارههای دانشآموزان و دلایل آنها، مقولههایی مانند «لذتبخش»،«نیازمند تلاش و هوش زیاد» و «آزاردهنده» به دست آمد. با بررسی دقیقتر، برخی از باورهایی که در استعارهها پنهان بود استخراج شد. اغلب دانشآموزان دربارۀ امتحان ریاضی و حل سؤالات سخت ریاضی به مقولههای «آزاردهنده» و «دشوار» اشاره کردند و دربارۀ آنها باورهایی منفی داشتند. برخی از دانشآموزان باور داشتند امتحان ریاضی برای آنها اضطراب ایجاد میکند و عدهای نیز حل سؤالات سخت ریاضی را غیرممکن میدانستند. برخی باور داشتند که هرچند امتحان ریاضی و حل سؤالات سخت ریاضی چالشبرانگیز است، اگر نتیجۀ مطلوبی به دست آید لذتبخش خواهد بود. برخی دیگر موفقیت در امتحان ریاضی و حل سؤالات سخت ریاضی را نیازمند استعداد ذاتی و تلاش زیاد توصیف کردند. همچنین، دانشآموزان پایۀ چهارم، دربارۀ امتحان ریاضی و حل سؤالات سخت ریاضی، باورهای منفیتری از دانشآموزان پایۀ هشتم داشتند. دانشآموزان پایۀ هشتم هوش فراوان و تلاش زیاد را برای موفقیت در امتحان ریاضی و حل سؤالات سخت ریاضی ضروریتر میدانستند و آنها را لذتبخشتر توصیف کردند. نتایج آزمون مجذور خی نشان میدهد که تفاوت بین استعارههای دختران و پسران هر دو پایه معنادار نیست.https://noavaryedu.oerp.ir/article_218649_bb129d434489b480af7b0092e6c25c2a.pdfسازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشینوآوریهای آموزشی1735-123524420260121A Post-Phenomenological Study of Learning in the SHAD System for Vocational Education and Trainingمطالعهٔ یادگیری در آموزشهای فنیوحرفهای سامانهٔ شاد با رویکرد پساپدیدارشناسانه557121060710.22034/jei.2024.459703.2945FAمحمدشاهیدانشجوی دکتری فلسفهٔ تعلیموتربیت، دانشکدهٔ روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایرانسعیدضرغامی همراهدانشیار گروه آموزشی فلسفهٔ تعلیموتربیت، دانشکدهٔ روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران0000-0001-8204-2877رمضانبرخورداریدانشیار گروه آموزشی فلسفهٔ تعلیموتربیت، روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایراناکبرصالحیدانشیار گروه آموزشی فلسفهٔ تعلیموتربیت، روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایرانJournal Article20240527This study aimed to investigate learning in vocational education and training within the SHAD system using a post-phenomenological approach. The research employed an “interview with objects” method, conceptualized as an imaginative philosophical dialogue. Key concepts related to learning in technical and vocational education, practical learning, and post-phenomenology are examined, with the SHAD system—considered a digital artifact—serving as the subject of the inquiry. Drawing on philosophical perspectives distinguishing knowing how and tacit or practical knowledge from knowing that and propositional knowledge, the study highlights the distinctive epistemological nature of specialized technical education. Within this framework, the mediating role of the SHAD system in vocational learning environments is described. Findings suggest that the designers of the SHAD system have encountered significant challenges arising from the implicit, embodied, situated, and complex nature of applied sciences. Accordingly, from a perceptual and interpretive perspective, the study analyzes student–system interactions through post-phenomenological relations, including embodiment, hermeneutic, alterity, and background relations, in the context of specialized and practical training. The analysis identifies both affordances and constraints that emerge in these interactions. Finally, the study proposes the improvement and redesign of the SHAD system based on a post-phenomenological framework, emphasizing the teaching of specialized courses and the consideration of discipline-specific characteristics to enhance learning facilitation within the system. این پژوهش با هدف بررسی یادگیری در آموزشهای فنیوحرفهای سامانة شاد با رویکرد پساپدیدارشناسانه انجام شده است. روش پژوهش مصاحبه با اشیاست؛ نوعی گفتوگوی خیالی فلسفی. در این مطالعه، مفاهیم یادگیری در آموزشهای فنیوحرفهای، یادگیری عملی و پساپدیدارشناسی تبیین گردید و سامانة شاد بهمنزلة شیء دیجیتالی مخاطب این مصاحبه بوده است. با توجه به دیدگاه فیلسوفان دربارة «دانستنِ چگونه» و دانش نظری، در برابر «دانستنِ اینکه» و دانش ضمنی یا عملی، و با توجه به تفاوت بنیادین گونة دانشی دروس تخصصی فنی در این آموزشها، نوع وساطت سامانة شاد توصیف شده است. نتایج نشان داد طراحان سامانة شاد به علت ماهیت ضمنی، بدنمند، موقعیتی و پیچیدگی علوم عملی با مشکلات متعددی مواجه بودهاند. ازاینرو، در شاخة ادراکی روابط هنرجو با سامانة شاد از منظر بدنمندی، هرمنوتیکی، دگرگونی و زمینهای در آموزشهای تخصصی و عملی تفسیر و برخی از کاهشها و افزایشهای پدیدآمده توصیف شدند. درنهایت، بازطراحی سامانة شاد با رویکرد پساپدیدارشناسانه و با تمرکز بر آموزش دروس تخصصی هنرجویان و نیز پایش ویژگیهای رشتهای برای تسهیل یادگیری در این سامانه پیشنهاد میشود.https://noavaryedu.oerp.ir/article_210607_688adb35b223982edbe5753ddd95209d.pdfسازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشینوآوریهای آموزشی1735-123524420250304Value-Oriented Learning of the Concept of Discipline, Based on Hekmi (Wisdom-Based) Educational Design for the Realization of the Hakim Human Being in Studentsارزشبخشی یادگیری مفهوم نظم مبتنیبر طراحی آموزشی حکمی (حکمتبنیان) برای تحقق انسان حکیم در دانشآموزان7310021663910.22034/jei.2025.469661.2999FAزهراجامه بزرگدانشیار گروه تکنولوژی آموزشی،دانشکده روانشناسی وعلوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. مدیر هسته پژوهشی بومی گرایی طراحی یادگیری و تولید رسانه های دیجیتال مبتنی بر فرهنگ ایرانی0000-0001-8576-607Xصبانصردانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه علامه طباطبائی، معلم آموزشوپرورش زنجان0009-0008-7168-9753مهدیهانصاریدانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه علامه طباطبائی، معلم آموزش و پرورش استان البرز0009-0004-0741-6102Journal Article20240724Hekmi (wisdom-based) educational design is used to promote value-oriented learning of concepts aimed at benevolence and the formation of human identity. Teachers can employ this approach to design and implement value-oriented learning experiences that integrate benevolence into the learning of any concept. One such fundamental human value is discipline. The present study employed Hekmi educational design to explore the deeper meaning of learning discipline as a value grounded in benevolence and the collective well-being. This study adopted a sequential exploratory mixed-methods design. In the qualitative phase, data were derived from the development of the Hekmi educational design. In the quantitative phase, a quasi-experimental method was employed. Following the implementation of the Hekmi-based instructional design, its effectiveness in promoting value-oriented learning of discipline was examined using a randomized pretest–posttest control group design. The participants included 80 female primary school students from Zanjān, who were randomly assigned to experimental and control groups. Additionally, data were collected using a 23-item questionnaire measuring value-oriented learning related to maintaining discipline, which was administered to both groups. Both groups were exposed to identical content, learning environments, and assessment tools; the sole difference lay in the instructional design approach to teaching discipline. The Hekmi educational design incorporates several core learning components: Balanced learning—assessed through reflection in character, synergy in action, and collaboration in vision—along with interactional learning for enlightenment through discourse and transcendental learning measured through writing, constitute the core learning components of Hekmi (wisdom-based) educational design. The results indicated a significant increase in the experimental group’s scores compared to those of the control group. Analysis of covariance revealed that Hekmi educational design had a statistically significant effect (p < .05) on students’ understanding of discipline as a value rooted in benevolence and collective well-being.طراحی آموزشی حکمی در ارزشبخشی به مفاهیم برای خیرخواهی و شکلدهی به هویت انسانی کاربرد دارد. معلمان میتوانند با استفاده از آن، ارزشبخشی به مفاهیم و خیرخواهی در یادگیری هر مفهوم را طراحی و پیادهسازی کنند. یکی از ارزشهای انسانی، یادگیری مفهوم نظم است. در این پژوهش، طراحی آموزشی حکمی در کشف حقیقت یادگیری نظم برای خیرخواهی و خیر جمعی به کار گرفته شد. روش پژوهش، آمیختهٔ اکتشافی متوالی است. در مرحلهٔ کیفی از طراحی آموزشی حکمی و در مرحلهٔ کمی، روش شبهآزمایشی استفاده شد. بهعبارتی، پس از طراحی آموزشی حکمی، ارزشبخشی آن به مفهوم نظم، در دو گروه کنترل و آزمایش بهصورت تصادفی در ۸۰ نفر از دانشآموزان دختر ابتدایی شهر زنجان بررسی و از طرح پیشآزمون ـ پسآزمون استفاده شد. همچنین برای جمعآوری اطلاعات، از پرسشنامهای با ۲۳ گویه دربارهٔ ارزشبخشی رعایت نظم در اختیار هر دو گروه قرار گرفت. هر دو گروه از لحاظ محتوا، محیط و ابزار سنجش مشابهت داشته و مهمترین تفاوت آنها در نحوهٔ طراحی آموزشی برای رعایت نظم بود. متغیر یادگیری تعادل که با تأمل در منش، همافزایی در کنش، تعاون در بینش و متغیر یادگیری تعامل برای روشنگری با گویش و متغیر تعالی با نگارش سنجیده شد، از مؤلفههای یادگیری در طراحی آموزشی حکمی است. نمرههای افراد گروه آزمایش بهنسبت گروه کنترل، روند افزایشی را نمایش داد. تحلیل کوواریانس نشان میدهد که طراحی آموزشی حکمی در سطح معناداری کمتر از 0/05 بر ارزشبخشی درک حقیقت مفهوم نظم برای خیرخواهی و خیر جمعی دانشآموزان تأثیر دارد.https://noavaryedu.oerp.ir/article_216639_c7d0cc7910963a0b91a00005b1f7adac.pdfسازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشینوآوریهای آموزشی1735-123524420260121Educational Creativity in Finnish Classrooms: A Phenomenological Studyخلاقیت آموزشی در کلاسهای درسی کشور فنلاند پژوهشی پدیدارشناختی10111821748210.22034/jei.2025.459976.2946FAافضل الساداتحسینیاستاد گروه روانشناسی تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران0000-0002-0692-2271سید نورالدینمحمودیاستادیار گروه فکرپروری برای کودک و نوجوان، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیJournal Article20240528Given the remarkable performance of Finnish students in international assessments, this study aims to explore the factors contributing to the emergence of educational creativity in Finnish classrooms. The study adopts a qualitative research design grounded in a phenomenological approach. Data were collected through semi-structured interviews conducted in school settings, with the researcher present during the data collection process. Fourteen teachers who had studied at the Teacher Training Center in Helsinki, Finland, were purposefully selected and invited to share their lived experiences of educational creativity in schools. The findings indicate that educational creativity in Finnish classrooms is characterized by features such as creative learners, engagement with challenge and ambiguity, the value of discovery-based knowledge, the role of divergent thinking, broad learning objectives, the development of innovative capacity, creativity in subject teaching, and instructional strategies that foster students’ curiosity and imagination. Moreover, the results reveal that a creative classroom environment encompasses elements such as the teacher’s role as a facilitator of learning, process-oriented student assessment, and pedagogical practices that promote flexibility and fluency. The findings further suggest that creative teaching practices and teachers’ creative attributes play a crucial role in nurturing students’ creativity. Accordingly, the components of creative teaching observed among Finnish teachers may serve as an effective model for fostering creativity and academic achievement among students at schools in other educational contexts.با توجه به آنکه دانشآموزان فنلاندی در آزمونهای جهانی موفقیتهای چشمگیری داشتهاند، هدف از این پژوهش بررسی زمینههای ظهور خلاقیت آموزشی در کلاسهای درس کشور فنلاند بوده است. پژوهش در چارچوب رویکرد کیفی و با روش پـژوهش پدیدارشناختی صـورت گرفته است. دادههای لازم با مـصاحبۀ نیمهساختاریافتۀ پژوهشگر در مدارس جمعآوری شده است. بدین منظور، چهارده معلم که در مرکز تربیتمعلم شهر هلسینکی فنلاند تحصیل کرده بودند هدفمند انتخاب شدند و از آنها خواسته شد تجربیاتشان دربارۀ خلاقیت آموزشی در مدارس را بیان کنند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که در خلاقیت آموزشی در کلاسهای معلمان فنلاندی بر شاخصههای دانشآموز خلاق، چالش و ابهام، اهمیت دانش کشفشده، اهمیت نقش تفکر واگرا، اهداف یادگیری گسترده، تقویت قدرت ابتکار، خلاقیت در تدریس دروس و راهکارهای تقویت کنجکاوی و قدرت تخیل دانشآموزان تأکید میشود. همچنین، نتایج نشان میدهد که کلاس خلاق دارای مقولات معلم در جایگاه تسهیلگر یادگیری، ارزشیابی فرایندی دانشآموزان و روشهای ارتقای انعطافپذیری و سیالیت است. تدریس خلاق و ویژگیهای خلاقانۀ معلمان خلاقیت دانشآموزان را میپروراند. بنابراین، مؤلفههای تدریس خلاق معلمان کشور فنلاند را میتوان همچون الگویی مناسب برای پرورش خلاقیت و پیشرفت تحصیلی دانشآموزان در مدارس ایران به کار برد. https://noavaryedu.oerp.ir/article_217482_d845e7bb16a6eb56f9cfe463cece955d.pdfسازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشینوآوریهای آموزشی1735-123524420260121A System of Indicators for Assessing Creative Writing in Sixth-Grade Studentsسنجش خلاقیت نگارشی دانشآموزان پایهٔ ششم ابتدایی: ارائهٔ نظام نشانگرها11914924093810.22034/jei.2026.464597.3023FAسیده فاطمهکبابیاندانشجوی کارشناسیارشد تحقیقات آموزشی، گروه روشها و برنامهریزی آموزشی و درسی، دانشکدهٔ روانشناسی و علومتربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران0000-0002-1860-0683کیوانصالحیدانشیار دانشکدهٔ روانشناسی و علومتربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران0000-0001-8673-4248افضل الساداتحسینیاستاد، دانشکدهٔ روانشناسی و علومتربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران0000-0002-0692-2271Journal Article20240826Cultivating creative writing as an aesthetically motivated activity—shaped through mutual understanding and shared experiences between the writer and the reader—requires an appropriate educational context that is relatively free from rigid formal structures. Such a context provides opportunities for the emergence and development of students’ creative talents and capabilities. A review of previous research indicates that comprehensive criteria and indicators for assessing the quality of creative writing have not yet been adequately developed. Accordingly, the present study aimed to propose a system of indicators for assessing students’ creative writing. To achieve this aim, a grounded theory methodology was employed, drawing specifically on Kathy Charmaz’s constructivist approach at the level of conceptual ordering. Data were collected through semi-structured interviews with 18 successful composition teachers, selected using purposive sampling. Data analysis was conducted through initial and focused coding, resulting in the identification of 80 indicators, which were subsequently organized into 11 criteria: imagination, setting construction, personalization, fluency, flexibility, elaboration, writing authenticity, use of literary devices, writing design, text organization, and writing appeal. The credibility of the findings was established through expert review by three specialists in the fields of creativity and writing, as well as through a member-checking strategy. Given the comprehensiveness of the developed indicator system, it can serve as a practical and valid framework for assessing students’ creative writing. Finally, recommendations were offered to support the improvement of creative writing skills among primary school students.پرورش خلاقیت نگارشی بهمثابهٔ فعالیتی با انگیزهٔ زیباییشناختی، که از طریق درک متقابل و برقراری تجارب مشترک بین نویسنده و خواننده برقرار میشود، به آموزشی متناسب و بدون ساختارهای قالبی نیاز دارد تا زمینهٔ بروز استعدادها و قابلیتهای مرتبط را فراهم کند. بررسیهای پژوهشگران نشان میدهد که تاکنون ملاکها و نشانگرهای مناسب برای سنجش کیفیت خلاقیت نگارشی ارائه نشده است. پژوهش حاضر با هدف ارائهٔ نظام نشانگرهای سنجش خلاقیت نگارشی دانشآموزان انجام شده است. بدین منظور از طرح سازاگرای روش نظریهٔ برخاسته از دادهها در سطح نظمدهی مفهومی استفاده شده است. دادهها از طریق مصاحبه نیمهساختارمند با 18 نفر از معلمان موفق در آموزش انشا، که مبتنی بر نمونهگیری ملاکی انتخاب شدند، گردآوری شد. تحلیل دادهها با استفاده از شیوهٔ کُدگذاری آغازین و متمرکز به شناسایی 80 نشانگر انجامید و در قالب 11 ملاک دستهبندی شد که عبارتاند از: خیالپردازی، فضاسازی، شخصیتپردازی، سیالیت، انعطافپذیری، بسط، اصالت نوشتاری، بهکارگیری آرایهٔ ادبی، طرح نوشتاری، سازمان نوشتاری و جذابیت نگارشی. برای رواسازی دادهها ضمن استفاده از راهبرد مرور اعضا از نظرات سه کارشناس حوزهٔ خلاقیت و نویسندگی استفاده شد. با توجه به جامعیت نظام نشانگرهای تدوینشده میتوان از آنها برای سنجش خلاقیت نگارشی دانشآموزان استفاده کرد.https://noavaryedu.oerp.ir/article_240938_9297c2bc6f99f95d107eb7b7a3991c50.pdfسازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشینوآوریهای آموزشی1735-123524420260121Metacognitive Reading Strategies Among Primary School Education Student-Teachers of Rashtراهبردهای فراشناختی خواندن در میان دانشجومعلمان رشتۀ آموزش ابتدایی شهر رشت15117724096610.22034/jei.2026.541832.3286FAپریساقربانیدانشآموختۀ کارشناسی ارشد زبانشناسی، گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایرانمریمدانای طوسعضو هیئتعلمی و دانشیار زبانشناسی، گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایرانمنصورشعبانیعضو هیئتعلمی و دانشیار زبانشناسی، گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایرانJournal Article20250817Reading is considered not only as one of the most essential language skills but also as a tool for expanding knowledge. Among the factors that contribute to effective learning, metacognitive awareness of reading strategies plays a pivotal role in enhancing learning processes. This awareness, which refers to an individual’s ability to monitor and regulate their mental processes while reading, is considered one of the key elements influencing the quality of both learning and teaching. The present quantitative study aimed to identify significant differences in metacognitive reading strategies among primary school education student-teachers studying in the teacher education centers in Rasht, based on gender, academic year, and type of metacognitive reading strategies. Data were collected from 180 student-teachers (90 males and 90 females, 91 first year and 89 final year), using the translated version of the Metacognitive Awareness of Reading Strategies Inventory and analyzed through ANOVA. The results revealed that male and female student- teachers were not equal in terms of their overall metacognitive reading strategies, with females demonstrating higher levels of awareness. However, no significant difference was found between first-year and final-year student-teachers regarding the overall level of this awareness. Moreover, a significant difference was observed in awareness of the three types of reading strategies (global, problem-solving, and support) between first-year and final-year student-teachers. In addition, the results revealed that first-year student- teachers in this study used global reading strategies significantly more than their final-year counterparts. The implications of these findings are discussed.خواندن نهتنها بهمنزلۀ یکی از مهمترین مهارتهای زبانی، بلکه بهمثابۀ ابزاری برای گسترش دانش شناخته میشود. در این میان، توانایی استفاده از راهبردهای فراشناختی خواندن، در تقویت فرایندهای یادگیری نقشی اصلی دارد. این راهبردها، که به توانایی فرد در نظارت و تنظیم فرایندهای ذهنی به هنگام خواندن اشاره دارد، ازجمله عواملی است که در کیفیت یادگیری و تدریس تأثیرگذار است. پژوهش کمّی حاضر به دنبال شناسایی تفاوتهای معنادار، از لحاظ استفاده از راهبردهای فراشناختی خواندن (خواندن سراسری، حل مسئله و پشتیبان)، در میان دانشجومعلمان رشتۀ آموزش ابتدایی بر اساس جنسیت، سال تحصیلی و نوع راهبردهای مدنظر بوده ازست. دادهها با استفاده از نسخۀ ترجمهشدۀ پرسشنامۀ «آگاهی از راهبردهای خواندن» از 180 دانشجومعلم در مراکز تربیتمعلم شهر رشت جمعآوری و با آزمون آنووا تحلیل شد. نتایج نشان داد که دانشجومعلمان مرد و زن از نظر میزان آگاهی از راهبردهای خواندن (بهطورکلی) یکسان نیستند و دانشجومعلمان زن آگاهی بیشتری دارند؛ اما بین دانشجومعلمان سال اول و سال آخر تحصیل از نظر میزان این آگاهی تفاوت معناداری وجود ندارد. همچنین، در آگاهی از راهبردهای سهگانۀ خواندن به تفکیک (خواندن سراسری، حل مسئله و پشتیبان) میان سالاولیها و سالآخریها تفاوت معناداری مشاهده شد. نتایج نشان داد که دانشجومعلمان سال اولی شرکتکننده در این مطالعه، از راهبردهای خواندن سراسری به طرز معناداری بیشتر از دانشجویان سالآخری استفاده میکنند. در پژوهش حاضر، پیامدهای این یافتهها بررسی میشود.https://noavaryedu.oerp.ir/article_240966_7c9ae87ac5562081ea5a98eeaed3dbd8.pdfسازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشینوآوریهای آموزشی1735-123524420260121Identifying the Digital Competencies of Student Teachers: Integrating Theory and Practiceشناسایی شایستگیهای دیجیتالی دانشجومعلمان؛ یکپارچهسازی نظریه و عمل17921021926810.22034/jei.2025.457766.2937FAعلیاکبر دولتیاستادیار، گروه مدیریت آموزشی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889 – 14665 تهران، ایرانمصطفیباقریان فراستادیار، گروه نوآوری آموزشی و درسی، مؤسسه پژوهش و برنامهریزی آموزش عالی، تهران، ایران0000-0001-5552-7887هادیدهقانیدکتری رشته برنامهریزی درسی، گروه علوم تربیتی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایرانابراهیمحیدری لقباستادیار، گروه الهیات، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889 – 14665 تهران، ایران.Journal Article20240515Modern and rapidly developing societies require digital schools to educate productive and competent citizens. In this context, student teachers at Farhangian University must acquire the necessary qualifications to prepare for such conditions. Accordingly, the main aim of the present study was to identify the digital competencies of student teachers. From a methodological perspective, the study adopted a qualitative approach using grounded theory. The research setting included Farhangian University in Fars Province, and the participants consisted of experts and faculty members of the university. The sample was selected through purposive, theoretical, and snowball sampling, resulting in the participation of 13 individuals until theoretical saturation was achieved. Data were collected through semi-structured interviews and analyzed using open, axial, and selective coding, leading to the development of a paradigmatic model. The findings indicated that key factors influencing the development of student teachers’ digital competencies include a positive attitude toward technology, increased technological awareness among teachers, the formulation and implementation of educational reform frameworks, the provision of multimedia content, and teachers’ forward-looking perspectives on digital competencies. Effective strategies identified in this domain include professional interaction with colleagues, sharing digital resources, promoting digitally based educational approaches, emphasizing skill development, and focusing on digital curriculum design. To implement these strategies effectively, the integration of technology into education, the promotion of digital innovation and creativity in teacher education, and the use of technological tools should not be overlooked. Ultimately, achieving digital competencies among student teachers can lead to significant educational, social, and technological outcomes.جامعۀ مدرن و در حال توسعه برای تربیت شهروندان مولد و شایسته، به مدارس دیجیتال نیاز دارد. در این راستا، دانشجومعلمان برای آمادگی با این شرایط، باید شایستگیهایی را در دانشگاه فرهنگیان کسب کنند. شناسایی شایستگیهای دیجیتالی دانشجومعلمان هدف اصلی پژوهش حاضر بود. برای این منظور، از دیدگاه روششناسی از رویکرد کیفی از نوع روش دادهبنیاد استفاده شد. مشارکتکنندگان پژوهش حاضر، خبرگان و اعضای هیئتعلمی دانشگاه فرهنگیان بودند. نمونۀ پژوهش از طریق نمونهگیری هدفمند از نوع نظری و گلولهبرفی انتخاب شد و با توجه به اشباع نظری، سیزده نفر انتخاب شدند. ابزار پژوهش مصاحبۀ نیمهساختاریافته و تحلیل دادهها، طی سه مرحلۀ کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد و الگوی پارادایمی پژوهش به دست آمد. نتایج پژوهش نشان داد که از مهمترین شایستگیهای دیجیتالی دانشجومعلمان میتوان به نگرش مثبت به فناوری و افزایش آگاهی معلمان از فناوری، تعیین چهارچوب و اجرای اصلاحات آموزشی، ارائۀ محتوای چندرسانهای و نگاه آیندهپژوهانۀ معلمان به شایستگیهای دیجیتال اشاره کرد. ازجمله راهبردهای مؤثر در این زمینه، میتوان به تعامل حرفهای با همکاران، اشتراکگذاری منابع دیجیتالی، ترویج رویکرد آموزش دیجیتالمحور، توجه به مهارتورزی و توجه به طراحی برنامۀ درسی دیجیتال اشاره کرد. برای اجرای این راهبردها، نباید از نقش تلفیق فناوری در آموزش، ترویج نوآوری و خلاقیت دیجیتال در آموزش معلمان و کاربست ابزارهای فناوری غافل شد. در نهایت، با وجود این کنشها و واکنشها و با دستیابی به شایستگیهای دیجیتالی دانشجومعلمان باید شاهد پیامدهایی از قبیل آموزشی، اجتماعی و فناوری بود.https://noavaryedu.oerp.ir/article_219268_e789f11caa8324fca0f00f82ff918c89.pdfسازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشینوآوریهای آموزشی1735-123524420260121Investigating the Effectiveness of Digital Literacy and Active Learning on the Management of Students’ Digital Distraction: The Mediating Role of Psychological Empowerment (A Case Study of Student Teachers at Farhangian University, Alborz Province)بررسی اثربخشی سواد دیجیتال و یادگیری فعال در مدیریت حواسپرتی دیجیتال دانشجویان با نقش میانجیگری توانمندسازی روانشناختی آنان (موردمطالعه: دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگیان استان البرز)21123121703110.22034/jei.2025.455729.2930FAحمیداحمدی هدایتاستادیار گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان0000-0003-0814-5696مرتضیگلشنیکارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی، دانشگاه فرهنگان علامه امینی، تبریز. ایرانکمالنصرتی هشیاستادیار گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان0000-0002-8175-5637Journal Article20240504The present study aimed to examine the effectiveness of digital literacy and active learning in managing students’ digital distraction, with psychological empowerment serving as a mediating variable. To achieve this aim, a descriptive–correlational research design employing structural equation modeling (SEM) was adopted. The study population consisted of 1,800 student teachers enrolled at Farhangian University in Alborz Province. Using Morgan’s table and stratified random sampling, a sample of 325 participants was selected. Data were collected using four instruments: The Self-Directed Learning Questionnaire developed by Cheng et al. (2010), the Digital Literacy Questionnaire by Tawhidi Asl (2012), the Psychological Empowerment Questionnaire by Spreitzer (1996), and the Digital Distraction Questionnaire by Sādeghi (2020). Data analysis was conducted using SPSS (version 26) and SmartPLS (version 3). The results revealed that active learning had a significant negative relationship with digital distraction (β = −0.324, p < .05). Similarly, digital literacy was found to have a significant negative relationship with digital distraction (β = −0.180, p < .05). In addition, psychological empowerment demonstrated a significant negative relationship with digital distraction (β = −0.315, p < .05). Furthermore, the results indicated that active learning had a significant indirect effect on digital distraction through the mediating role of psychological empowerment (β = −0.211). However, digital literacy did not exhibit a significant indirect effect on digital distraction through psychological empowerment. Overall, the findings suggest that reducing digital distraction among student teachers requires providing opportunities to strengthen active learning practices, enhance digital literacy, and promote psychological empowerment.هدف پژوهش حاضر، بررسی تأثیر سواد دیجیتال و یادگیری فعال در مدیریت حواسپرتی دیجیتال با نقش میانجیگری توانمندسازی روانشناختی است. بدین منظور، از روش توصیفی ـ همبستگی به کمک الگوسازی معادلات ساختاری استفاده شد. جامعهٔ پژوهش شامل 1800 نفر از دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگیان استان البرز بود. نمونهٔ پژوهش بر اساس جدول گرجسی مورگان و به روش سهمیهای 325 نفر تعیین شد. ابزار گردآوری دادهها چهار پرسشنامه بود: 1. خودراهبریِ یادگیری چِنگ و همکاران (2010)؛ 2. سواد دیجیتالی توحیدیاصل و نیکاقبالزاده (2015)؛ 3. توانمندی روانشناختی اسپریتزر (1996)؛ 4. حواسپرتی دیجیتال صادقی (2020). برای تجزیهوتحلیل دادهها از نرمافزار اسپیاساس26 و اسمارت پیالاس3 استفاده شد. یافتههای پژوهش نشان داد یادگیری فعال با متغیر حواسپرتی دیجیتال با ضریب بتای 324/0- در سطح اطمینان 95درصد اثر مستقیم و منفی میگذارد. همچنین، سواد دیجیتال نیز با متغیر حواسپرتی دیجیتال با ضریب بتای 180/0- در همان سطح اطمینان اثر مستقیم و منفی میگذارد. افزونبراین، توانمندی روانشناختی دانشجومعلمان نیز با متغیر حواسپرتی دیجیتال با ضریب بتای 315/0- در سطح اطمینان 95درصد اثر مستقیم و منفی نشان میدهد. یافتهها بیانگر آن است که یادگیری فعال از طریق میانجی توانمندسازی شناختی با ضریب بتای 211/0- در حواسپرتی دیجیتال اثر غیرمستقیم و منفی میگذارد. همچنین، سواد دیجیتال از طریق میانجیگری توانمندسازی روانشناختی در حواسپرتی دیجیتال بیاثر است. بهطورکلی، نتایج نشان میدهد باید برای کاهش حواسپرتی دیجیتال متربیان زمینهٔ لازم برای تقویت یادگیری فعال، سواد دیجیتال و توانمندسازی روانشناختی آنان فراهم شود.https://noavaryedu.oerp.ir/article_217031_15e474092b5b5a167f65cdd11f29c2b8.pdf