نوآوری‌های آموزشی

نوآوری‌های آموزشی

بررسی اثربخشی سواد دیجیتال و یادگیری فعال در مدیریت حواس‌پرتی دیجیتال دانشجویان با نقش میانجیگری توانمندسازی روان‌شناختی آنان (موردمطالعه: دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگیان استان البرز)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان
2 کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی، دانشگاه فرهنگان علامه امینی، تبریز. ایران
چکیده
هدف پژوهش حاضر، بررسی تأثیر سواد دیجیتال و یادگیری فعال در مدیریت حواس‌پرتی دیجیتال با نقش میانجیگری توانمندسازی روان‌شناختی است. بدین منظور، از روش توصیفی ـ همبستگی به کمک الگو‌سازی معادلات ساختاری استفاده شد. جامعهٔ پژوهش شامل 1800 نفر از دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگیان استان البرز بود. نمونهٔ پژوهش بر اساس جدول گرجسی مورگان و به روش سهمیه‌ای 325 نفر تعیین شد. ابزار گردآوری داده‌ها چهار پرسش‌نامه بود: 1. خودراهبریِ یادگیری چِنگ و همکاران (2010)؛ 2. سواد دیجیتالی توحیدی‌اصل و نیک‌اقبال‌زاده (2015)؛ 3.  توانمندی روان‌شناختی اسپریتزر (1996)؛ 4. حواس‌پرتی دیجیتال صادقی (2020). برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از نرم‌افزار اس‌پی‌اس‌اس26 و اسمارت پی‌ال‌اس‌3 استفاده شد. یافته‌های پژوهش نشان داد یادگیری فعال با متغیر حواس‌پرتی دیجیتال با ضریب بتای 324/0- در سطح اطمینان 95درصد اثر مستقیم و منفی می‌گذارد. همچنین، سواد دیجیتال نیز با متغیر حواس‌پرتی دیجیتال با ضریب بتای 180/0- در همان سطح اطمینان اثر مستقیم و منفی می‌گذارد. افزون‌براین، توانمندی روان‌شناختی دانشجومعلمان نیز با متغیر حواس‌پرتی دیجیتال با ضریب بتای 315/0- در سطح اطمینان 95درصد اثر مستقیم و منفی نشان می‌دهد. یافته‌ها بیانگر آن‌ است که یادگیری فعال از طریق میانجی توانمندسازی شناختی با ضریب بتای 211/0- در حواس‌پرتی دیجیتال اثر غیرمستقیم و منفی می‌گذارد. همچنین، سواد دیجیتال از طریق میانجیگری توانمندسازی روان‌شناختی در حواس‌پرتی دیجیتال بی‌اثر است. به‌طورکلی، نتایج نشان می‌دهد باید برای کاهش حواس‌پرتی دیجیتال متربیان زمینهٔ لازم برای تقویت یادگیری فعال، سواد دیجیتال و توانمندسازی روان‌شناختی آنان فراهم شود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Investigating the Effectiveness of Digital Literacy and Active Learning on the Management of Students’ Digital Distraction: The Mediating Role of Psychological Empowerment (A Case Study of Student Teachers at Farhangian University, Alborz Province)

نویسندگان English

Hamid Ahmadi-Hedayat 1
morteza golshani 2
kamal nosrati heshi 1
1 Assistant Professor, Department of Educational Sciences, Farhangian University
2 Master's degree in Educational Psychology, Allameh Amini Farhangan University, Tabriz, Iran
چکیده English

The present study aimed to examine the effectiveness of digital literacy and active learning in managing students’ digital distraction, with psychological empowerment serving as a mediating variable. To achieve this aim, a descriptive–correlational research design employing structural equation modeling (SEM) was adopted. The study population consisted of 1,800 student teachers enrolled at Farhangian University in Alborz Province. Using Morgan’s table and stratified random sampling, a sample of 325 participants was selected. Data were collected using four instruments: The Self-Directed Learning Questionnaire developed by Cheng et al. (2010), the Digital Literacy Questionnaire by Tawhidi Asl (2012), the Psychological Empowerment Questionnaire by Spreitzer (1996), and the Digital Distraction Questionnaire by Sādeghi (2020). Data analysis was conducted using SPSS (version 26) and SmartPLS (version 3). The results revealed that active learning had a significant negative relationship with digital distraction (β = −0.324, p < .05). Similarly, digital literacy was found to have a significant negative relationship with digital distraction (β = −0.180, p < .05). In addition, psychological empowerment demonstrated a significant negative relationship with digital distraction (β = −0.315, p < .05). Furthermore, the results indicated that active learning had a significant indirect effect on digital distraction through the mediating role of psychological empowerment (β = −0.211). However, digital literacy did not exhibit a significant indirect effect on digital distraction through psychological empowerment. Overall, the findings suggest that reducing digital distraction among student teachers requires providing opportunities to strengthen active learning practices, enhance digital literacy, and promote psychological empowerment.

کلیدواژه‌ها English

Active Learning
Digital Literacy
Psychological Empowerment
Digital Distraction
آل‌سعدی‌ثانی، علیرضا. (1400). توانمندی روان‌شناختی کارکنان سازمان‌ها. فصلنامهٔ پژوهش‌های مدیریت در جهان اسلام، 3(6)، 5-13. https://civilica.com/doc/1496012/
احمدی، سکینه. (1397). شناسایی راه‌های افزایش تمرکز حواس در یادگیری ریاضی ]پایان‌نامهٔ کارشناسی‌ارشد، دانشکدهٔ علوم پایهٔ دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباس[. ایرانداک.
احمدی‌هدایت، حمید، فرمهینی‌فراهانی، محسن، و ضرغامی‌همراه، سعید. (1398). پساپدیدارشناسی در آموزش و یادگیری با تأکید بر مفاهیم چندگانگی و شفافیت. علوم تربیتی، 26(1)، 1-14.  https://doi.org/10.22055/edus.2019.28077.2707
شکوروکیلی، کبری، و صدوقی، میترا. (1401). نقش میانجی نگرش به آموزش مجازی در رابطهٔ میان سواد اطلاعاتی با خودکارآمدی علمی معلمان. پژوهش‌های برنامه‌ریزی درسی، 12(1)، 301-312. https://journals.au.ir/article_702702.html
اصغرنژاد، نجف، و حق‌دوست، سالار. (1400). بررسی رابطهٔ سواد دیجیتال و مدیریت دانش با توانمندسازی معلمان شهر دهدشت. فصلنامهٔ مدیریت و چشم‌انداز آموزش، 3(4)، 19-36. https://doi.org/10.22034/jmep.2022.316075.1083
ارجمند، آرش، و تیرگر، هدایت. (1396). بررسی نحوهٔ تصمیم‌گیری و ارتباط‌سنجی آن با خلاقیت سازمانی و سواد اطلاعاتی مدیران مس سرچشمۀ کرمان. شباک، 2(4)، 107-117. http://asmd.ir/post.aspx?id=504
اوزمانی، شیوا، محمدی، حبیب، غفارزادگان، نادره، شابویی‌دودکانلو، تمام، و حسینلو، اکرم. (1402). تأثیر یادگیری فعال بر بهبود توانمندی‌های ذهنی در دانش‌آموزان ابتدایی [مقالهٔ ارائه شده در کنفرانس]. دومین کنگرهٔ بین‌المللی آموزش، مطالعات اجتماعی و فرهنگی با رویکرد آینده‌پژوهی. https://civilica.com/doc/1820470.
بهروزیان، بهروز، و طاهرپور، فاطمه. (1400). بررسی تأثیر روش تدریس معلم در ارتقای یادگیری دانش‌آموزان در فضای مجازی. رویکردهای نوین آموزشی، 16(2)، 117-132. https://doi.org/10.22108/nea.2022.133276.1764
بنی‌اسدی، نازنین، و کیهانی‌نسب، فروغ. (1400). بررسی رابطهٔ بین سواد اطلاعاتی با سطح علمی دانشجویان. مطالعات رفتاری در مدیریت، 6(12)، 1-14. https://sanad. au.ir/Journal/bsm/Article/1043208/FullText.
توحیدیاصل، منصوره، و نیکاقبالزاده، رامین. (1394). بررسی تأثیر سواد دیجیتالی بر تمایل استفاده از خدمات دولت الکترونیک: مطالعهٔ موردی ساکنین شهرداری منطقهٔ 14 [مقالهٔ ارائه شده در کنفرانس]. کنفرانس بین‌المللی جهت‌گیری‌های نوین در مدیریت، اقتصاد و حسابداری، تبریز.  https://civilica.com/doc/454655.
جودی‌ شاندیز، زهرا، و باقری‌ شاندیز، زهرا. (1402). بررسی تأثیر توانمندی روان‌شناختی مدیران و معلمان در بهره‌گیری از رسانه و فضای مجازی بر یادگیری الکترونیکی دانش‌آموزان [مقالهٔ ارائه شده در کنفرانس]. ششمین کنفرانس بین‌المللی فقه، حقوق، روان‌شناسی و علوم تربیتی در ایران و جهان اسلام، تهران.  https://civilica.com/doc/1694214.
حسین‌نژاد سراسکانرود، الهام، بهمنی، الناز، عیسائی، صغری، و عیسائی، مریم. (1402). پرورش سواد دیجیتال در آموزش‌وپرورش. مجلهٔ پیشرفت‌های نوین در روان‌شناسی، علوم تربیتی و آموزش‌وپرورش، 6(62)، 263-279. https://civilica.com/doc/1769964/
حسین، میرزاحسن، و شاکری، مرضیه. (1394). درک اثر یادگیری الکترونیک بر عملکرد دانشجویان: نقش سواد دیجیتال [مقالهٔ ارائه شده در کنفرانس]. کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های نوین در مدیریت، اقتصاد و حسابداری. https://civilica.com/doc/439862/
ثناگوی ‌محرر، غلامرضا، تناکیان، سیما، حکت‌پور، آمنه، و سرحدی، فاطمه. (1396). بررسی رابطهٔ یادگیری مشارکتی و مهارت‌های اجتماعی با پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان. فصلنامهٔ مطالعات علوم اجتماعی، 3(2)، 162-171. http://www.uctjournals.com/farsi/index.php/archive-socials?layout=edit&id=147
رزاقی، محمد، بلوچ، سلیم، و مهاجران، بهناز. (1401). نقش مدیریت دانش و سواد دیجیتالی در عملکرد شغلی: سهم متغیر یادگیری سازمانی. علوم و فنون مدیریت اطلاعات، 8(1)، 359-392. https://doi.org/10.22091/stim.2020.5816.1423
رضایی‌جندانی، محبوبه، هویدا، رضا، و سماواتیان، حسین. (1394). مفهوم توانمندسازی روان‌شناختی و رابطهٔ آن با سرمایه روان‌شناختی معلمان. رویکردهای نوین آموزشی، 10(1)، 67-82. https://nea.ui.ac.ir/article_19127.html
صادقی، نرگس. (1400). شناسایی عوامل مؤثر بر حواس‌پرتی دیجیتال دانشجویان دانشکدهٔ علوم تربیتی دانشگاه بیرجند در کلاس درس و ارائهٔ راهکار برای رفع این مشکل [پایان‌نامهٔ کارشناسی‌ارشد، دانشکدهٔ روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه بیرجند]. ایرانداک.
صادقی، نرگس، رستمی‌نژاد، محمدعلی، ضابط، حسن، و عجم، علی‌اکبر. (1401). عوامل مؤثر بر حواس‌پرتی دیجیتال دانشجویان در یادگیری الکترونیکی ایام کوید ـ 19. فصلنامهٔ تدریس‌پژوهی، 10(1)، 1-24. https://doi.org/10.34785/J012.2022.001
صادقی‌دیزج، الناز، حسینی‌نسب، سیدداوود، شیرعلی‌پور، اصغر، و مقصودی، محمدرضا. (1394). فراتحلیل اثربخشی روش‌های تدریس فعال در عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان ایرانی: یک مطالعهٔ مروری ساختاریافته. فصلنامهٔ روان‌شناسی تربیتی، 11(35)، 79-103. https://jep.tu.ac.ir/article_1574.html
فاضلی، زینب، واحدی، مهدی، و رحیمی، زهرا. (1400). تدریس فعال در آموزش الکترونیکی از منظر معلمان دورهٔ ابتدایی: روش‌ها، پیامدها و چالش‌ها. پژوهش در آموزش و یادگیری، 18(1)، 87-100. https://doi.org/10.22070/tlr.2022.15511.1190
فلاحی، مریم، خلیفه، قدرت‌الله، و قاسمی‌سامنی، متین. (1396). یادگیری مشارکتی در محیط‌های یادگیری الکترونیکی. نشریهٔ مطالعات آموزشی مرکز مطالعات و توسعهٔ آموزش پزشکی دانشگاه علوم پزشکی ارتش، 5(1)، 31-39. http://nama.ajaums.ac.ir/article-1-240-fa.html
کاظمی، سلیم، عاقل‌زاده، دریا، و دیوبند، افشین. (1402). شناسایی پیامدهای سواد دیجیتال در نظام آموزشی با استفاده از رویکرد سنتزپژوهی. مجلهٔ رفتار مثبت در سازمان‌های آموزشی، 1(2)، 1-21. https://pbeo.ma.ac.ir/article_2092.html
مرادی، اسحاق، و دیده‌بان، حسین. (1397). جایگاه یادگیری سیار در دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور: نظرات، پیامدها. طب و تزکیه، 27(2)، 133-145. https://www.ebvatazkiye.ir/article_69026.html
ملازهی، مصطفی، سلاجقه، سنجر، حسنی‌احمدیه، صدیقه، فیروزآبادی، آمنه، و جلالی‌جواران، رحمان. (1400). طراحی و اعتبارسنجی الگوی رهبری دیجیتال در نظام آموزش‌وپرورش کشور (مطالعهٔ موردی: آموزش‌وپرورش استان سیستان‌وبلوچستان). پژوهش‌های مدیریت راهبردی، 27(81)، 147-175. https://sanad.au.ir/Journal/smr/Article/1095455
منطق، حسن، و جباری، لیلا. (1401). مهارت سواد دیجیتالی کارکنان و رابطهٔ آن با توانمندسازی آنان (موردمطالعه: کارکنان دانشگاه علامه طباطبایی). علوم و فنون مدیریت و اطلاعات، 8(1)، 221-244. https://doi.org/10.22091/stim.2021.6487.1513
مهرعلیزاده، سمیرا، قربانی، راهب، ذوالفقاری، شیدا، شاهین‌فر، حمید، نیکخواه، روناز، و عزیزی، محسن‌پور. (1392). عوامل مؤثر بر تمرکز در کلاس از دیدگاه دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی سمنان. مجلهٔ ایرانی آموزش در علوم پزشکی، 8(13)، 663-671. http://ijme.ui.ac.ir/article-1-2625-fa.html
نادی، محمدعلی، و فولادوند، مریم. (1396). ویژگی‌های روان‌سنجی مقیاس آمادگی برای یادگیری خودراهبر چنگ و همکاران در دانشجویان پرستاری و مامایی. نشریهٔ آموزش پرستاری، 6(6)، 16-23. http://jne.ir/article-1-749-fa.html
Adhikari, S. P., Meng, S., Wu, Y.-J., Mao, Y.-P., Ye, R.-X., Wang, Q.-Z., et al. (2020). Epidemiology, causes, clinical manifestations, diagnosis, prevention, and control of coronavirus disease (COVID-19) during the early outbreak period: A scoping review. Infectious Diseases of Poverty, 9(1), 1-12. https://doi.org/10.1186/s40249-020-00646-x
Becta. (2012). Digital literacy: Teaching critical thinking for our digital world. http://www.history.org.uk/file_download.php
Breivik, P. S. (2005). 21st century learning and information literacy. Change, 37(2), 20-27. https://doi.org/10.3200/CHNG.37.2.21-27
Chen, C., Zhang, X. R., Ju, Z. Y., & He, W. F. (2020). Advances in the research of cytokine storm mechanism induced by Corona Virus Disease 2019 and the corresponding immunotherapies. Chinese Journal of Burns, 36(6), 471-475. https://pesquisa.bvsalud.org/portal/resource/pt/wpr-811660.
Cheng, S. F., Kuo, C. L., Lin, K. C., & Lee-Hsieh, J. (2010). Development and preliminary testing of a self-rating instrument to measure self-directed learning ability of nursing students. International Journal of Nursing Studies, 47(9), 1152-1158. https://doi.org/10.1016/j.ijnurstu.2010.02.002
Cheong, P. H., Shuter, R., & Suwinyattichaiporn, T. (2016). Managing student digital distractions and hyperconnectivity: Communication strategies and challenges for professorial authority. Communication Education, 65(3), 272–289. https://doi.org/10.1080/03634523.2016.1159317
Diseiye, O., Ukubeyinje, S. E., Oladokun, B. D., & Kakwagh, V. V. (2024). Emerging technologies: Leveraging digital literacy for self-sufficiency among library professionals. Metaverse Basic and Applied Research, 3, Article 59. https://doi.org/10.56294/mr202459
Gazzaley, A., & Rosen, L. D. (2016). The distracted mind: Ancient brains in a high-tech world. MIT Press. https://B2n.ir/q34821
Göl, B., Özbek, U., & Horzum, M. B. (2023). Digital distraction levels of university students in emergency remote teaching. Education and Information Technologies, 28, 1-22. https://doi.org/10.1080/01587919.2018.1553562
Gumport, P. J., & Chun, M. (1999). Technology and higher education: Opportunities and challenges for the new era. National Center for Postsecondary Improvement, Stanford University, School of Education. https://B2n.ir/u52944
Hacohen, G., & Weinshall, D. (2024). How to select which active learning strategy is best suited for your specific problem and budge. In A. Oh and T. Naumann and A. Globerson and K. Saenko and M. Hardt and S. Levine (Eds.) , Advances in Neural Information Processing Systems 36 (NeurIPS 2023) (pp 1-13). https://proceedings.neurips.cc/paper_files/paper/2023/hash/2b09bb02b90584e2be94ff3ae09289bc-Abstract-Conference.html
Hanin, M. L. (2021). Theorizing digital distraction. Philosophy & Technology, 34(2), 395-406. https://B2n.ir/f83130
Harris, N., & Bacon, C. E. W. (2019). Developing cognitive skills through active learning: A systematic review of health care professions. Athletic Training Education Journal, 14(2), 135-148. https://doi.org/10.4085/1402135
John Lemay, D., Doleck, T., & Bazelais, P. (2023). Transition to online teaching during the COVID-19 pandemic. Interactive Learning Environments, 31(4), 2051-2062. https://doi.org/10.1080/10494820.2021.1871633
Khan, A., Egbue, O., Palkie, B., & Madden, J. (2017). Active learning: Engaging students to maximize learning in an online course. Electronic Journal of e-Learning, 15(2), 107-115. https://B2n.ir/r46319
König, J., Jäger-Biela, D. J., & Glutsch, N. (2020). Adapting to online teaching during COVID-19 school closure: Teacher education and teacher competence effects among early career teachers in Germany. European Journal of Teacher Education, 43(4), 608–622. https://doi.org/10.1080/02619768.2020.1809650
Maphosa, C., & Bhebhe, S. (2019). Digital literacy: A must for open distance and e-learning (ODEL) students. European Journal of Education Studies, 5(10), 185-199. https://oapub.org/edu/index.php/ejes/article/view/2274
Moore, M. G., & Kearsley, G. (2012). Distance education: A systems view of online learning. Wadsworth Cengage Learning. https://doi.org/10.1080/00131911.2020.1766204
Nabung, A. (2024). The impact of multitasking with digital devices on classroom learning: A critical review on the future of digital distraction in education. US-China Education Review, 14(6), 369-383. https://doi.org/10.17265/2161-623X/2024.06.005
Pérez-Juárez, M. Á., González-Ortega, D., & Aguiar-Pérez, J. M. (2023). Digital distractions from the point of view of higher education students. Sustainability, 15(7), 6044. https://doi.org/10.3390/su15076044
Singh, H., & Mohammadyari, S. (2015). Understanding the effect of e-learning on individual performance: The role of digital literacy. Computers & Education, 82, 11-25. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2014.10.025
Söderlund, H., Zamola, S., Boström, J., Li, D., Mugur, P., Cao, H., & Johansson, B. (2024). The Creation of a Multi-User Virtual Training Environment for Operator Training in VR. In Sustainable Production through Advanced Manufacturing, Intelligent Automation and Work Integrated Learning (pp. 173-184). IOS Press.https://doi.org/10.3233/ATDE240163
Song, C. E., & Park, H. (2021). Active learning in e-learning programs for evidence-based nursing in academic settings: A scoping review. The Journal of Continuing Education in Nursing, 52(9), 407-412. https://doi.org/10.3928/00220124-20210804-05
Spritzer, G. M. (1996). Psychological empowerment in the workplace: Dimensions, measurement, and validation. Academy of Management Journal, 38, 1442-1465. https://doi.org/10.5465/256865
Teng, Y. T., Bonk, C. J., & Kim, K. J. (2009). The trend of blended learning in Taiwan: Perceptions of HRD participants and implications for emerging competencies. Human Resource Development International, 12(1), 69-84. https://doi.org/10.1080/13678860802638842

  • تاریخ دریافت 15 اردیبهشت 1403
  • تاریخ بازنگری 28 مرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 20 اسفند 1403