ارائۀ مدل مدیریت مدارس یادگیرنده در مدارس دولتی شهر تهران

شکوفی مقیمان, امیرحسین; بنیسی, پریناز; مصلح, مریم

doi:10.22034/jei.2025.437229.2849

ارائۀ مدل مدیریت مدارس یادگیرنده در مدارس دولتی شهر تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

امیرحسین شکوفی مقیمان ¹

پریناز بنیسی ²

مریم مصلح ³

¹ دکترای مدیریت آموزشی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران غرب،تهران، ایران.

² استادیار گروه روانشناسی و مشاوره، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران غرب، تهران، ایران

³ دانشیار گروه مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران غرب، تهران، ایران

10.22034/jei.2025.437229.2849

چکیده

مدارس دولتی در ایران با توجه به ویژگی‌های ساختاری و مدیریتی خود، که متأثر از ساختار متمرکز مدیریت آن است، با اصول سازمان یادگیرنده فاصله دارند؛ بنابراین هدف پژوهش حاضر، ارائۀ مدل مدیریت مدارس یادگیرنده در مدارس دولتی شهر تهران است. رویکرد پژوهش کیفی و کمّی است. در بخش کیفی، از طریق نمونه‌گیری هدفمند با 22 نفر از خبرگان وزارت آموزش‌وپرورش و مدارس شهر تهران تا دستیابی به اشباع نظری مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته انجام شد و در بخش کمّی نیز از طریق نمونه‌گیری در دسترس، 351 پرسش‌نامه بین مدیران مدارس دولتی شهر تهران توزیع شد. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها در بخش کیفی، برای اکتشاف مدل مدیریت مدارس یادگیرنده با استفاده از تئوری داده‌بنیاد از طریق نرم‌افزار مکس‌کیودا و در بخش کمّی، برای آزمون مدل ارائه‌شده با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری از طریق نرم‌افزار اسمارت پی‌ال‌اس انجام شد. در بخش کیفی پس از انجام مصاحبه‌های کیفی و کدگذاری‌ها، عوامل علّی، زمینه‌ای، مداخله‌ای، راهبردها و پیامدهای مدیریت مدارس یادگیرنده مشخص شد. در بخش کمّی نیز نتایج مبیّن معنا‌داری مدل‌های اندازه‌گیری و معادلات ساختاری بود که درنهایت مدل مدیریت مدارس یادگیرنده با 6 بعد اصلی و 17 مقوله فرعی و 221 شاخص تأیید شد. مدیران وزارت آموزش‌وپرورش و تمامی ذی‌نفعان مدارس با توجه به عوامل علّی و شرایط زمینه‌ای و مداخله‌ای و اتخاذ راهبرد‌هایی در زمینۀ توانمندسازی منابع انسانی، توسعۀ مدیریت دانش و یادگیری، یادگیری تیمی و مشارکتی، شبکۀ ارتباطات یادگیری و مدرسۀ خودارزیاب، مسئول و پاسخ‌گو از مزایای مدیریت مدارس یادگیرنده بهره‌مند خواهند شد.

کلیدواژه‌ها

یادگیری

مدارس یادگیرنده

مدارس دولتی

عنوان مقاله English

Presenting a management model of learning schools in public schools of Tehran

نویسندگان English

Amirhosein Shokoufi Moghimān ¹

Parināz benisi ²

Maryam Mosleh ³

¹ PhD in Educational Management, Islamic Āzād University (Tehran West Branch), Tehran, Iran

² (PhD), Associate Professor of Educational Management, Islamic Āzād University (Tehran West Branch), Tehran, Iran

³ Associate Professor of Management, Islamic Āzād University, (Tehran West Branch), Tehran, Iran

چکیده English

Public Schools in Iran are far from the principles of the learning organization due to their structural and managerial characteristics influenced by the centralized management structure. Therefore, the purpose of this research was Proposing a management model of learning schools in public schools of Tehran. This study employed a mixed-methods approach. In the qualitative phase, a semi-structured interview was conducted with 22 experts from the Ministry of Education and schools in Tehran, selected through purposive sampling until theoretical saturation was achieved. In the quantitative phase, 351 questionnaires were distributed among public school principals in Tehran, using convenience sampling. Qualitative data were analyzed using grounded theory through MAXQDA software to explore the initial model. Quantitative data were analyzed using structural equation modeling via Smart PLS software to test the proposed model. In the qualitative phase, after conducting the interviews and coding, the causal, contextual, and intervention factors, strategies and consequences of the management of learning schools were determined. The results of the quantitative phase showed the significance of the measurement models and structural equations, which finally confirmed the management model of learning schools with 6 main dimensions, 17 subcategories and 221 indicators. The managers of the Ministry of Education and all schools' stakeholders can benefit from the implementation of learning school management, taking into account the causal and contextual factors and intervening conditions, while adopting strategies such as human resource empowerment, advancing knowledge and learning management, team and collaborative learning, learning communication network and self-assessing, responsible and accountable school.

کلیدواژه‌ها English

Learning

Learning Schools

Public Schools

صفری، امید. (1402). ارتباط بین یادگیری سازمانی و کارآفرینی سازمانی از طریق اشتیاق کاری در کارکنان ادارۀ کل ورزش و جوانان فارس. پژوهش‌های کاربردی در علوم ورزشی و سلامت، 2(1)، 50-63. https://journals.iau.ir/article_701352.html

عباسقلی‌زاده، محمد، یاری حاج عطالو، جهانگیر، و ملکی آوارسین، صادق. (1401). ارزیابی کاربست سازمان یادگیرنده در شرکت برق منطقه‌ای آذربایجان بر اساس مدل واتکینز و مارسیک. آموزش و ارزشیابی، 14(56)، 123-150. https://journals.iau.ir/article_690801.html

فرضی‌خالدی، شبنم، بهرامی، شهاب، و یوسفی، بهرام. (1401). تدوین الگوی مفهومی هوشمندسازی هنرستان‌های تربیت‌بدنی با رویکرد مدرسه یادگیرنده و پایدار. پژوهش در ورزش تربیتی، 10(26)، 146-117. https://doi.org/10.22089/res.2020.8836.1872

فیض‌اللهی، محمد، و هاشمی‌خوزانی، حبیب. (1401، 30 مهر). بررسی بهره‌وری مدارس مقطع ابتدایی با توجه به مؤلفه‌های مدارس یادگیرنده ]مقاله کنفرانس[. دهمین کنفرانس ملی توسعۀ پایدار در علوم تربیتی و روانشناسی، مطالعات اجتماعی و فرهنگی، تهران. https://civilica.com/doc/1556850/

حسنی، سید رضا، و حسن‌بیگی، محمد رسول. (1401). ارزیابی کیفی تأثیر سازمان یادگیرنده و تعهد به عملکرد سازمان‌های تحقیقاتی. فصلنامۀ پژوهش‌های جدید در مدیریت و حسابداری، (54)، 537-555. https://pantajournals.ir/buy.aspx?id=97109&t=1

رحیمی، مریم، قربانی‌زاده، وجه‌اله، و رحیمی، معصومه. (1401، 31 خرداد). بررسی نقش فرهنگ یادگیری در تبدیل مدارس به‌عنوان سازمان یادگیرنده [مقاله کنفرانس]. چهارمین همایش ملی پژوهش‌های حرفه‌ای در روانشناسی و مشاوره با رویکرد از نگاه معلم، میناب. https://civilica.com/doc/1527985/

زاهدی‌پور، مسعود، اولادیان، معصومه، و حسینی، سیدرسول. (1400). ارائۀ الگوی مدارس اثربخش مبتنی بر سازمان یادگیرنده (مطالعۀ موردی: مدارس مقطع ابتدایی شهر تهران). جامعه‌شناسی آموزش‌وپرورش، 7(2)، 229-240. https://www.iase-jrn.ir/article_242057.html

شهسواری، تهمینه، سلیمانپور عمران، محبوبه، و حافظیان، مریم. (1400). اعتباریابی مدل مدارس یادگیرنده و یاددهنده در آموزش‌وپرورش. دوماهنامۀ رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 12(4)، 53-72. https://doi.org/10.30495/jedu.2021.24967.4979

یحیی‌زاده ‌واقفی، مریم‌السادات، صالحی، محمدجواد، سعیدی، احمد، و فضل‌الهی، سیف‌اله. (1398). ارائۀ الگوی سازمان یادگیرنده در مدارس ابتدایی. نوآوری‌های مدیریت آموزشی، 15(1)، 52-70. https://civilica.com/doc/1488638

سنگه، پیتر ام. (1395). مدارسی که یاد می‌گیرند (ترجمۀ هوشنگ عزتی امینی). انتشارات مؤسسۀ فرهنگی هنری پویه مهر اشراق. (تاریخ چاپ به زبان اصلی 2012).

Chin, W. W. (1998). The partial least squares approach to structural equation modeling. In G. A. Marcoulides (Ed.), Modern Methods for Business Research (pp. 295-336). Lawrence Erlbaum Associates. https://doi.org/10.9781410604385/4324

Davies, H., & Nutley, S. (2018). Organizations as learning systems. In D. Kernick (Ed), Complexity and healthcare organization: A View from the Street (pp. 59-68). CRC Press. https://doi.org/10.9781315376318/1201

Dixon, N. M. (2017). The organizational learning cycle: How we can learn collectively. Routledge.

Fullan, M. (2023). The principal 2.0: Three keys to maximizing impact. John Wiley & Sons.

Gomes, G., & Wojahn, R. M. (2017). Organizational learning capability, innovation and performance: Study in small and medium-sized enterprises (SMEs). Revista de Administração (São Paulo), 52(2), 163-175. https://doi.org/10.1016/j.rausp.2016.12.003

Hannah, S., & Lester, P. (2009). A multilevel approach to building and leading learning organizations. The Leadership Quarterly, 20(1), 34-48. https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2008.11.003

Henseler, J., Ringle, C. M., & Sinkovics, R. R. (2009). The use of partial least squares path modeling in international marketing. In R.R. Sinkovics & P.N. Ghauri (Eds.) New challenges to international marketing: Advances in International Marketing (Vol. 20, pp. 277-319). Emerald Group Publishing Limited. https://doi.org/10.1108/S1474-7979(2009)0000020014

Kareem, J. (2016). The influence of leadership in building a learning organization. IUP Journal of Organizational Behavior, 15(1), 7-18. https://www.iupindia.in/1601/Organizational%20Behavior/The_Influence_of_Leadership.html

Kools, M., & Stoll, L. (2016, July). What makes a school a learning organization? (OECD Education Working Papers No 137). http://dx.doi.org/10.5/1787jlwm62b3bvh-en

Kullan, S., & Mansor, M. (2020). Relationship between the practices of learning organization and teacher leadership at indigenous primary schools of Kuala Langat District, Selangor, Malaysia. Jurnal Manajemen Pendidikan: Jurnal Ilmiah Administrasi, Manajemen dan Kepemimpinan Pendidikan, 2(2), 148-158. http://dx.doi.org/10.21831/jump.v2i2.34345

Sanchez, J., Lash, C., & Usinger, J. (2022). Antecedents in creating a learning organization: Experiences among principals at three native rural schools. Education, 143(1), 15-28. https://eric.ed.gov/?id=EJ1379922

Saunders, M., Lewis, P., & Thornhill, A. (2009). Research methods for business students (5th ed.). Pearson Education.

Senge, P. M. (2012). The Fifth Discipline: The Art & Practice of The Learning Organization. Crown Business.

Strauss, A., & Corbin, J. (1998). Basics of Qualitative Research: Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory. Sage Publications.

Weed-Schertzer, B. (2020). (Il) logical knowledge process. In B.Weed-Schertzer (Ed), (Il) logical knowledge management: A guide to knowledge management in the 21st century (pp. 53-82). Emerald Publishing Limited.

Yuan, A. (2021). A learning organization: Conditions for success of the excellent schools in Hunan, China [Doctoral dissertation, Rangsit University]. https://rsuir-library.rsu.ac.th/handle/1347/123456789