الگو‌سازی تأثیر رهبری تحول‌آفرین بر خودکارآمدی معلمان با میانجی‌گری فرهنگ مدرسه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه علوم تربیتی، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی

2 دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی

3 دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی

4 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد تحقیقات آموزشی، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی

10.22034/jei.2022.297909.2049

چکیده

این پژوهش با هدف الگو‌سازی تأثیر رهبری تحول‌آفرین با میانجی‌گری فرهنگ مدرسه بر خودکارآمدی معلمان دورۀ ابتدایی شهرستان تالش انجام شده است. روشِ پژوهش توصیفی – همبستگی با تأکید بر معادلات ساختاری بود. جامعۀ آماری پژوهش را مدیران و معلمان ابتدایی شهر تالش، به تعداد 78۵ نفر، تشکیل ‌دادند که بر مبنای جدولِ مورگان نمونه‌ای به حجم ۲۵۷ نفر به روش تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌ها از سه پرسش‌نامۀ استاندارد، رهبری تحول‌آفرین باس و آولیو (2000)، فرهنگ مدرسۀ گرونرت (2005) و خودکارآمدی معلمان اسچانن‌ ـ موران و وولفولک (2001) به ترتیب با ضریب آلفای کرونباخ 0/83، 0/88 و 0/87 استفاده شد. تجزیه‌وتحلیل داده‌های پژوهش با استفاده از روشِ الگوسازی معادلات ساختاری و نرم‌افزار اِس‌پی‌اِس‌اِس (SPSS) و لیزرل (LISREL) انجام شد. بر اساس یافته‌ها، الگوی علّی مفروض برازشِ مناسبی دارد و تعمیم‌پذیر به جامعۀ پژوهش است. اثر مستقیم رهبری تحول‌آفرین بر فرهنگ مدرسه (0/93) و بر خودکارآمدی معلمان (0/63) مثبت و معنادار است. همچنین اثر مستقیم فرهنگ مدرسه بر خودکارآمدی معلمان (0/43) مثبت و معنادار است. اثر غیرمستقیم رهبری تحول‌آفرین با میانجی‌گری فرهنگ مدرسه بر خودکارآمدی معلمان (0/40) مثبت و معنادار است. با توجه به یافته‌های آماری، فرهنگ مدرسه رابطۀ میان رهبری تحول‌آفرین با خودکارآمدی معلمان را به‌صورت معناداری میانجی‌گری می‌کند. لذا رهبران تحول‌آفرین باید با ایجاد فرهنگ سازنده و قوی در مدرسه زمینه را برای ارتقای سطح خودکارآمدی معلمان، برای عملکرد بهینه، فراهم کنند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Modeling the impact of transformational leadership on teacher's self- efficacy mediated by school culture

نویسندگان [English]

  • Ādel Zāhed Babelān 1
  • Afshin Ābediniyā 2
  • Hossein Taqavi Qarabulāgh 3
  • Pedrām Ghorbānzāde 4
1 (PhD), University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
2 PhD Candidate in Educational Management at University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
3 (PhD), University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
4 MA in educational Research from University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
چکیده [English]

The purpose of this study was to model the effect of transformational leadership mediated by school culture on the self-efficacy of primary school teachers in Tālesh city. It was descriptive-correlational research, with emphasis on the structural equations. The research population consisted of 785 primary school principals and teachers in Tālesh. Based on Morgan's table, a sample of 257 people was selected by stratified random sampling. The research instrument consisted of three Standard questionnaires, i.e., transformational leadership of Bass and Avolio (2015), Gronert’s school culture (2005) and self-efficacy of teachers’ Teschanen-Moran and Wolfak (2001) with Cronbach's alpha coefficient of 0.83, 0.88 and 0.87, respectively. Data was analyzed using structural equation modeling technique and SPSS and LISREL software.
The results showed that the assumed causal model had a good fit and can be generalized to the research population. The direct effect of the transformational leadership on the teachers' self-efficacy (0.63) and school culture (0.93) was positive and significant. Also, the direct effect of school culture on the teachers' self-efficacy (0.43) was positive and significant. The indirect effect of transformational leadership mediated by school culture on teachers' self-efficacy (0.40) was also positive and significant. According to the findings, school culture significantly mediates the relationship between the transformational leadership and teachers’ self-efficacy. Therefore, transformational leaders must create a constructive and strong culture in the school, to provide the ground for improving the level of self-efficacy of teachers for the optimal performance.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Teachers' Self-efficacy
  • Transformational Leadership
  • School Culture
استادرحیمی، مریم.، آراسته، حمیدرضا و عبدالهی، بیژن. (1399). بررسی رابطۀ معلمارشدی با خودکارآمدی معلمان تازهکار. نوآوریهای آموزشی، 19(۴)، 111-۱۳۶.
اسماعیلی، الهام.، سامری، مریم و حسنی، محمد. (1399). رابطۀ مؤلفه
های خودکارآمدی و اعتماد سازمانی با توسعۀ حرفهای معلمان مدارس دورۀ ابتدایی: نقش میانجی ادراک رهبری. مدیریت مدرسه، 8(1)، ۴۱۶-۴۴۶.
اکبری، تقی و راحلی نمین، مهسا. (1399). تحلیل ساختاری رابطه فرهنگ سازمانی با اشتیاق شغلی با میانجیگری اخلاق حرفه
ای. رهبری آموزشی کاربردی، 1(3)، ۱-۱۶.
امانی، ملاحت. (1397). ارتباط رضایت شغلی و کیفیت تدریس معلمان با عملکرد تحصیلی دانش
آموزان مقطع متوسطه. رویش روانشناسی، 7(12)، 2۴1-۲۵۴.
حمیدی، فریده و سعادتی، ربابه. (139۴). تأثیر کارکردهای رهبری مدیران بر توانمندسازی معلمان. نوآوری
های آموزشی، 1۴(2)، ۴۷-۶۰.
رستمی، مهدی.، خوش
کنش، ابوالقاسم.، آقازیارتی، علی و ملکشیخی، سمیه. (139۶). بررسی رابطۀ سبک رهبری با فرهنگ سازمانی و نقش آن در خودکارآمدی و اشتیاق کاری کارکنان دانشگاه شهید بهشتی. مشاورۀ شغلی و سازمانی، 9(30)، 9-۲۸.
رضایی، حبیب
الله و حقانی، فریبا. (139۴). فنون مدیریت کلاس: راهنمایی برای اداره کردن کلاس درس. آموزش در علوم پزشکی، 1۵(27)، 192-۲۰۴.
زاهد بابلان، عادل.، معینی
کیا، مهدی.، رضاییشریف، علی و کولایی، قدرتاله. (1398). مدلسازی نقش رهبری آموزشی مدیران ازطریق فرهنگ مدرسه در اشتیاق شغلی معلمان. رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 10(39)،  1-۲۴.
شیربگی، ناصر.، عزیزی، نعمت اله،. زبردست، محمد امجد و نصرتی سرایدشتی، رقیه. (1391). رابطه
ی خودکارآمدی با اثربخشی رهبری در بین مدیران دبیرستانهای استان گیلان. رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 3(12)، 37-۵۰.
صمدی میارکلایی، حسین.، صمدی میارکلایی، حمزه و آقاجانی، حسنعلی. (139۵). تبیین نقش سبک رهبری تحول
آفرین در فرهنگ سازمانی. مدیریت فرهنگ سازمانی، 2(14)، ۴۹۹-۵۱۹.
طاهری، مجتبی و هویدا، رضا. (1398). رهبری تأملی در مدارس و نقش آن در بهبود باورهای خودکارآمدی معلمان. مدیریت مدرسه، 7(2)، 1-۱۹.
عظیم
پور، احسان،. مصرآبادی، جواد و یارمحمدزاده، پیمان. (139۴). طراحی و اعتباربخشی مقیاس راهبردهای آموزشی معلمان. آموزش و ارزشیابی (علوم تربیتی)، 8(31)،۶۳-۷۵. 
علی
بخشی، محسن.، برکت، غلامحسین و گراوند، رقیه. (139۵). بررسی ارتباط ساختار سازمانی با کارآمدی مدیران مدارس شهر صیدون در سال تحصیلی ۹۴-۹۵ [مقالة ارائهشده]. دومین کنفرانس ملی علوم مدیریت نوین و برنامهریزی فرهنگی اجتماعی، قم.
قاسمی، علی.، کدیور، پروین.، کرامتی، هادی و عرب
زاده، مهدی. (1397). بررسی روایی و پایایی پرسشنامۀ خودکارآمدی معلم. پژوهش در یادگیری آموزشگاهی و مجازی، ۶(2)، 81-۹۴.
کریمیان، ندا.، عزتی، میترا و دیالمه، نیکو. (139۵). شناسایی عوامل اعتمادسازی در سازمان با تأکید بر آموزه
های اسلامی. مدیریت اسلامی، 2۴(2)، 191- 21۶.
کولایی، قدرت
اله.، زاهد بابلان، عادل.، معینیکیا، مهدی و رضاییشریف، علی. (139۶). ویژگیهای روانسنجی پرسشنامه فرهنگ مدرسه. مطالعات آموزشی و آموزشگاهی، ۶(1)، ۶۳-88.
نویدادهم، مهدی و شفیع
زاده، حمید. (1399). بررسی رابطه رهبری تحولی با عملکرد شغلی معلمان دوره دوم متوسطه شهر تهران. نوآوریهای آموزشی، 2(19)، 3۵-۵۶.
ویسه، صیدمهدی.، عباس
پور، حیدر و کوچی، صدیقه. (1397). تأثیر رهبری اصیل بر خودکارآمدی کارکنان با تأکید بر نقش فرهنگ سازمانی (مورد مطالعه: کارکنان دانشگاه ایلام). فرهنگ ایلام، 19(۶۰-۶۱)، 1۰۲-1۲۹.
یاسینی، علی.، عباسیان، عبدالحسین و یاسینی، طاهره. (1392). نقش سبک رهبری توزیعی مدیران بر عملکرد شغلی معلمان مدارس متوسطه شهر مهران: ارائه یک مدل. رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، ۴(13)، ۳۳-۵۰.
Aga, D. A., Noorderhaven, N., & Vallejo, B. (2016). Transformational leadership and project success: The mediating role of team-building. International Journal of Project Management, 34(5), 806-818.
Bartram, T., & Casimir, G. (2007). The relationship between leadership and follower in-role performance and satisfaction with the leaders: The mediating effects of empowerment and trust in the leader. Leadership & Organization Development Journal, 1(28), 4–19.
Bass, B. M., & Avolio, B. J. (2000). MLQ multifactor leadership questionnaire. Mind Garden.
Damanik, E., & Aldridge, J. (2017). Transformational Leadership and its Impact on School Climate and Teachers’ Self-Efficacy in Indonesian High Schools. Journal of School Leadership, 27(2), 269–296.
Dumay, X., & Galand, B. (2012). The multilevel impact of transformational leadership on teacher commitment: cognitive and motivational pathways. British Educational Research Journal, 38(5), 703–729.
Gruenert, S. (2005). Correlations of collaborative school cultures with student achievement. Nassp Bulletin, 89(645), 43-55.
Hargreaves, A., & Fullan, M. (2015). Professional capital: Transformng teaching in evey school. Teachers College press.
Hoy, W. K. & Miskel, C. G. (2005). Educational leadership and reform. IAP.
Klassen, R. M. & Durksen, T. L. (2014). Weekly self-efficacy and work stress during the teaching practicum: A mixed methods study. Learning and Instruction, 33(6), 158–169.
Liu, Y., Bellibas, M. S., & Gumus, S. (2021). The Effect of Instructional Leadership and Distributed Leadership on Teacher Self-efficacy and Job Satisfaction: Mediating Roles of Supportive School Culture and Teacher Collaboration. Educational Management Administration & Leadership, 49(3), 430–453.
Nie, D. (2016). Culture matters: the leader-follower relationship in the Chinese organizational context. University of Jyväskylä.
Peterson, K. D., & Deal, T. E. (2009). The shaping school culture fieldbook. The Jossey-Bass Education Series.
Thomson, N. B., Rawson, J. V., Slade, C. P., & Bledsoe, M. (2016). Transformation and Transformational Leadership: A Review of the Current and Relevant Literature for Academic Radiologists. Academic radiology, 23(5), 592–599.
Tschannen-Moran, M., & Woolfolk, A. (2001). Teacher efficacy: capturing an elusive construct. Teaching and Teacher Education, 17(7), 783-805.
Valentine, J. (2006). A collaborative culture for school improvement: Significance, definition, and measurement. Middle Level Leadership Center University of Missouri.