پدیدارشناسی؛ رویکردی نوین در فهم برنامة درسی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری برنامه‌ ریزی درسی، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی اراک

2 دکتری برنامه ریزی درسی، دانشیار دانشگاه فرهنگیان

3 دکتری مدیریت آموزشی، استادیار دانشگاه آزاد اسلامی اراک

چکیده

«دنیای طبیعی برنامة درسی» با پهنایی به اندازة میلیون ها نفری که هر روز بخشی از حوزة آموزش و یادگیری را تشکیل داده اند، اگر با پیش داوری، مفروضه انگاری و نظرورزی های نابه جا آلوده نشود، بهترین منبع برای درک عمیق و کاربردی فعالیت های حوزة برنامة درسی است. همان گونه که بزرگان بسیاری معتقدند، پژوهش پدیدارشناختی، فرصتی برای بررسی دقیق ترِ زوایا و لحظاتی در آموزش است که ما قبل از این، به راحتی از کنار آن ها عبور کرده ایم. هدف از این مقاله، پیشنهاد استفاده مناسب از این گونه پژوهش در مسائل مربوط به برنامة درسی، به پژوهشگران و به اشتراک گذاشتن بخشی ضروری از دانش و درکی است که علی رغم پیچیدگی های کاربرد این روش، می بایست در پژوهشگر این حوزه وجود داشته باشد. نویسنده بر اساس تجارب انجام این پژوهش در حوزة برنامة درسی، شکل گیری و بنیان های فلسفی پدیدارشناسی، همچنین الزامات شروع و مراحل انجام این پژوهش به زبانی ساده را ارائه داده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Phenomenology: A new approach in understanding the curriculum

نویسندگان [English]

  • Fāezeh Ghoddousi 1
  • Ne’matollāh Mousāpour 2
  • Alirezā Faghihi 3
1 PhD Candidate in Curriculum Studies at Islamic Āzād University (Arāk Branch) (corresponding author)
چکیده [English]

The natural world of curriculum, part of the everyday life of millions of people who form a part of teaching-learning domain, is the best source for deep and practical understanding of the curriculum area, provided that it is not invalidated with prejudice, presupposition and improper theorizing. As many scholars believe, phenomenological research is an opportunity for a more careful study of the learning process which was not paid attention to enough in the past. In this article, we suggest the appropriate use of this research method to curriculum researchers and to share the essential portion of knowledge and understanding that despite the complexities of the application of this method, the researcher in this area should have them. Based on his experiences of doing this type of research, the author tried to present the philosophical foundations, development and also the beginning  pre-requisites and the stages of doing this research.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Curriculum
  • Philosophy of Phenomenology
  • lived experience

احمدی، بابک. (1380). ساختار و هرمنوتیک. تهران: انتشارات گام نو.

امامی سیگارودی، عبدالحسین؛ دهقان نیری، ناهید؛ رهنورد، زهرا و نوری، سعید علی. (1391). روششناسی تحقیق کیفی: پدیدارشناسی. نشریة پرستاری و مامایی جامعنگر، 22(2)، 63-56.

باقری، خسرو؛ سجادیه، نرگس و توسلی، طیبه. (1389). رویکردها و روشهای پژوهش در فلسفة تعلیموتربیت. تهران: پژوهشکدة مطالعات فرهنگی و اجتماعی.

حقی، علی. (1383). مرور مراحل سهگانه پدیدارشناسی هوسرل. فصلنامة فلسفه، 3(5)، 212-197.

خاتمی، محمود. (1383). اشارهای به زیباییشناسی از منظر پدیدارشناسی. تهران : انتشارات فرهنگستان هنر.

داناییفرد، حسن و کاظمی، حسین. (1390). پژوهشهای تفسیری در سازمان، استراتژیهای پدیدارشناسی و پدیدارنگاری. تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق (ع).

روحانی، حسن. (1389). زمینهها و رویکردهای پژوهش کیفی. فصلنامة راهبرد، 19(57)، 29- 7.

ساکالوفسکی، رابرت. (1388). درآمدی بر پدیدارشناسی (ترجمه محمدرضا قربانی). تهران: انتشارات گام نو.

شورت، ادموند. سی. (1388). روششناسی مطالعات برنامة درسی (ترجمه دکتر مهرمحمدی و همکاران). تهران : انتشارات سمت. (اثر اصلی در سال 1991 به چاپ رسیده است).

عابدی، حیدرعلی. (1389). کاربرد روش تحقیق پدیدهشناسی در علوم بالینی. فصلنامة راهبرد، 19(54)، 224-207.

فیض، داوود. (1389). تحلیل استراتژیک جایگاه پژوهشهای کیفی در کشور و ارائه استراتژیهایی جهت توسعه آن با استفاده از مدل SWOT.  فصلنامة راهبرد، 19(54)، 185-169.

محمدپور، علی، پارسا یکتا، زهره و نیکبخت نصرآبادی، علیرضا. (1390). معنویتگرایی در مبتلایان به HIV/AIDS: یک مطالعه پدیدارشناسی. فصلنامة حیات، 17(2)، 52 - 43.

مرادی، مرتضی. (1393). گذر پارادایمی از پژوهش های کمی به پژوهش های کیفی در علوم انسانی. نشریه رهیافت، 57، 116-93.

نقیب زاده، احمد و فاضلی، حبیب. (1385). درآمدی بر پدیدارشناسی مثابه روشی علمی. پژوهشنامة علوم سیاسی، 1(2)، 53- 30.

ورنو، روژه؛ وال، ژان وال و دیگران. (1387). نگاهی به پدیدارشناسی و فلسفههای هست بودن (برگرفته و ترجمه یحیی مهدوی، چاپ دوم). تهران: انتشارات خوارزمی.

Aoki, T. T. (2005). Toward Curriculum Inquiry in a new key (1978/1980). In  W.F. Pinar, W. Pinar & R. L. Irwin (Eds), Curriculum in a New Key: The Collected Works of Ted T. Aoki, (pp. 110-89). London: Routledge.

Bassett, C. (2006). Phenomenology. In C. Bassett (Eds), Qualitative research in health care (pp 177-154), Hoboken: John Wiley & Sons.

Burger, D. (2005). Phenomenological Perspectives on Change. Retrieved from http://www.managementportal.net

Cocek, C. (2012). Exploring Education Through Phenomenology: A Review of Gloria Dall’Alba’s (Ed.) Diverse Approaches. Phenomenology & Practice, 6(1), 95-105.

Creswell, J. W. (2007). Qualitative Inquiry and Research Design: Choosing Among Five Approaches (Third Edition). Sage Publication.

Dall'Alba, G. (Ed.). (2010). Exploring education through phenomenology: Diverse approaches. Wiley-Blackwell

De Warren, N. (2012). Andrea Staiti, Geistigkeit, Leben und geschichtliche Welt in der Transzendentalphänomenologie Husserls. Husserl Studies, 28(2), 161-166.

Fite, K. (2012). Issues in Education: Epistemology, Phenomenology, and Reflection: A “Stop, Look, and Listen” for Educators: James D. Kirylo, Editor. Childhood Education, 88(3), 189-190.

Gul, S. (2011). Critical Realism and Project Management: Revisiting the noumenal and phenomenal. African Journal of Business Management, 5(31), 12212-12221.

Giorgi, A. P., & Giorgi, B. (2008). Phenomenological psychology. In C. Willig (Ed) The SAGE handbook of qualitative research in psychology, (pp 165-179). London: Sage.

Groenewald, T. (2004). A phenomenological research design illustrated. International journal of qualitative methods, 3(1), 42-55.

Hollan, D. (2012). On the varieties and particularities of cultural experience. Ethos, 40(1), 37-53.

Husserl, E. (1982). Ideas pertaining to a Pure Phenomenology and to a Phenomenological Philosophy, (translated by R.Rojcewicz and A. schuwer), Netherlands: Kluwer Academic Publisher. (Original work published in 1965).

Kuhn, T. S. (1962). The structure of scientific revolutions. Chicago, IL: The University of Chicago Press.

Langdridge, D. (2008). Phenomenology and critical social psychology: Directions and debates in theory and research. Social and Personality Psychology Compass, 2(3), 1126-1142.

Lester, S. (1999). An introduction to phenomenological research. Taunton UK, Stan Lester Developments. Retrieved from http:// www.sld.demon.co.uk/resmethy.pdf

Macann, C. E. (1993). Four Phenomenological Philosophers: Husserl, Heidegger, Sartre, Merleau-Ponty. London: Routledge.

Magrini, J. M. (2015). Phenomenology and curriculum implementation: discerning a living curriculum through the analysis of Ted Aoki’s situational praxis. Journal of Curriculum Studies, 47(2), 274-299.

Nazir, J. (2016). Using phenomenology to conduct environmental education research: Experience and issues. The Journal of Environmental Education, 47(3), 179-190.

Nicol, R. (2014). Entering the Fray: The role of outdoor education in providing nature-based experiences that matter. Educational Philosophy and Theory, 46(5), 449-461.

Østergaard, E., Dahlin, B., & Hugo, A. (2008). Doing phenomenology in science education: A research review. Studies in Science Education, 44(2), 93-121.

Saevi, T. (2015). Phenomenology in educational research: controversies, contradictions, confluences. In M. Brinkmann, R. Kubac, and S. Sales Rödel (Eds), Pädagogische Erfahrung (pp. 13-31). Springer Fachmedien Wiesbaden.

Smith, J. A., & Osborn, M. (2007). Pain as an assault on the self: An interpretative phenomenological analysis of the psychological impact of chronic benign low back pain. Psychology and health, 22(5), 517-534.

Van Manen, M. (1991). The tact of teaching: The meaning of pedagogical thoughtfulness. New York: Suny Press.

Van Manen, M. (2015). Researching lived experience: Human science for an action sensitive pedagogy.Walnut Creek: Left Coast Press.

Van Manen, M., Higgins, I., & Riet, P. (2016). A conversation with Max Van Manen on phenomenology in its original sense. Nursing & health sciences, 18(1), 4-7.

Willig, C. (2013). Introducing qualitative research in psychology. London: McGraw-Hill Education (UK).

Wilson, A. M. (2014). Application of Heideggerian phenomenology to mentorship of nursing students. Journal of advanced nursing, 70(12), 2910-2919.

Wojnar, D. M., & Swanson, K. M. (2007). Phenomenology an exploration. Journal of holistic nursing, 25(3), 172-180.

Wertz, F. J. (2005). Phenomenological research methods for counseling psychology. Journal of counseling psychology, 52(2), 167-177.