مطالعة تطبیقی مفهوم و ابعاد توانمندسازی مدیران مدارس ابتدایی در ایران و چند کشور پیشرفتة جهان

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان( خوراسگان)

2 استادیار مدیریت آموزش عالی دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان( خوراسگان)

3 استادیار روان‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان( خوراسگان)

چکیده

پژوهش حاضر باهدف شناسایی، تطبیق و تحلیل مؤلفه های توانمندسازی مدیران مدارس ابتدایی در ایران و پنج کشور موفق جهان صورت گرفته است. در این پژوهش از روش تطبیقی و عمدتاً با تأکید بر روش چهار مرحله ای برودی استفاده شده است. جامعة آماری این پژوهش، شامل ایران و همة کشورهایی بوده که در زمینة موضوع و مفهوم توانمندسازی مدیران مدارس ابتدایی فعالیت داشتند. کشورهای آمریکا، انگلستان، استرالیا، افریقای جنوبی و ژاپن (از هر قاره یک کشور) به عنوان نمونة آماری به صورت هدفمند و مبتنی بر دو عامل مهم کیفیت آموزش ابتدایی یکی بر اساس نتایج مطالعات و آزمون های بین المللی خصوصاً آزمون تیمز ، دیگری سوابق علمی و مطالعاتی این کشورها در موضوع توانمندسازی مدیران مدارس ابتدایی، انتخاب شدند. در مجموع 50 مؤلفة توانمندسازی مدیران مدارس ابتدایی در بین کشورهای منتخب و جمهوری اسلامی ایران مورد شناسایی، تطبیق و تحلیل قرار گرفت. تعداد مؤلفه های شناسایی شده کشور آمریکا 26 مورد، انگلستان 24 مورد، استرالیا 21 مورد، افریقای جنوبی 21 مورد، ژاپن 18 مورد و جمهوری اسلامی ایران 16 مورد بود. مؤلفه های مشترک زیادی بین کشورها وجود دارد که بیشترین مؤلفه متعلق به کشور آمریکا و کمترین مؤلفه متعلق به جمهوری اسلامی ایران است. بین مؤلفه های توانمندسازی مدیران مدارس ابتدایی جمهوری اسلامی ایران و کشورهای منتخب، شباهت کمی وجود دارد. در ایران خلأ مؤلفه های مهمی چون بعد تخصصی و فنی، توانایی مدل سازی، ترسیم مأموریت و چشم انداز و ... در توانمندسازی مدیران مدارس دیده می شود.  

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The comparative study of concept and dimensions of empowerment of the primary school principals in Iran and some other industrialized (advanced) countries

نویسندگان [English]

  • Mohammad Mohammadi 1
  • Mahboubesādāt fadavi 2
  • Hādi Farhādi 3
1 PhD Candidate in Educational Management at Islamic Āzad University of Isfahān
2 ‌ (PhD), Islamic Āzad University of Isfahān
3 ‌‌ (PhD), Islamic Āzad University of Isfahān
چکیده [English]

The purpose of this study was to identify, analyze and compare the empowerment components of primary school principals in Iran with those of the five successful countries in the world. In this study, the comparative method was used, mainly with an emphasis on Bereday’s four stage approach. The research population included Iran and one country from each continent (United States, Britain, Australia, South Africa and Japan) active in the field of empowerment of primary school principals. The countries were selected intentionally as the sample, based on two important features: the quality of primary school education based on the international studies and tests, especially TIMSS, and the research background of these countries on empowerment of primary school principals. Totally, 50 components were identified, compared and analyzed between Islamic Republic of Iran and the other selected countries. The number of identified components for each country was as follows: America 26, England 24, Australia 21, South Africa 21, Japan 18 and Islamic Republic of Iran 16. There were many common components among these countries, the most of which belonged to the United States and the least to the Islamic Republic of Iran. There were few similarities between empowerment components of primary school principals in Islamic Republic of Iran and the selected countries. The lack of important components such as technical and professional dimension, modeling capacity, envisaging mission and vision, and etc. has been seen in the empowerment of primary school principals in Iran.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Empowerment
  • Empowering School Principals
  • Primary School Education
  • Development of School Management

  قرآن کریم

ابراهیمی‌قوام، صغری. (1387). بررسی نوآوری‌های آموزشی استرالیا. فصل‌نامة مدارس کارآمد، 1(3)، 39-34.

  احمدی، غلامعلی و میرمعینی، سمیه سادات. (1391). بررسی تطبیقی فرایند مدیریت مدرسه بر میزان پیشرفت تحصیلی. فصل‌نامة نوآوری‌های آموزشی، 11(42)104-75.

  اعرابی، سید محمد. (1381). طراحی ساختار سازمانی (ویرایش 2). تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی

  افشاری، مالک؛ کاظمیان، حسین و عمرانی، لیلا. (1393). مطالعه تطبیقی صلاحیت‌های حرفه‌ای و شایستگی مدیران دوره ابتدایی نظام آموزش‌وپرورش ایران با کشورهای ژاپن، آمریکا، استرالیا. اولین همایش علمی تخصصی علوم تربیتی و روان‌شناسی و آسیب‌های اجتماعی و فرهنگی ایران، تهران

  ایشی کاوا، یوشی. (1395) مدیر ژاپنی به‌مثابه رهبر (ترجمة علی‌رضا رضایی). تهران: انتشارات مرآت.

  بحارالانوار، ج 1، ص 224.

  بختیاری، حسن و احمدی مقدم، اسماعیل. (1389). نقش راهبردهای مدیریتی در توانمندسازی مدیران. فصل‌نامة مطالعات مدیریت انتظامی، 5(1)، 53-39.

  بخشی‌زاده، علی‌رضا و امینی، محمدرضا. (1391). مدیریت توانمندسازی کارکنان و سازمان. تهران: انتشارات ترمه.

 بل، لس و استونسون، هوارد. (1392). سیاست‌گذاری آموزشی (فرایند، مباحث و تأثیرات)، (ترجمة محمود ابوالقاسمی و کورش فتحی واجارگاه). تهران: انتشارات شورای عالی آموزش‌وپرورش.

  بوش، تونی. (1391). تئوری‌های رهبری و مدیریت آموزشی (ترجمة محمد حسنی و همکاران). انتشارات: دانشگاه ارومیه.

  بهرنگی، محمدرضا. (1386). مدیریت آموزشی و آموزشگاه (چاپ نهم). تهران: نشر کمال.

 تقوایی، مریم. (1394). رابطه فناوری اطلاعات و توانمندسازی روان‌شناختی مدیران آموزش‌وپرورش منطقه یک ساری. فصل‌نامة فناوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی، 5(4)، 97-115.

  جهانیان، رمضان. (1387). رویکردها و ابعاد چهارچوب توانمندسازی مدیران آموزشی. فصل‌نامة پیام مدیریت، (27)، 154-131.

  چهار لنگ بختیاری، معصومه. (1389). شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر توانمندسازی مدیران مدارس ابتدایی و راهنمایی آموزش‌وپرورش منطقه هفت شهر تهران (پایان‌نامة منتشر نشدة کارشناسی ارشد). دانشگاه علامه طباطبایی، تهران.

  حوری‌زاد، بهمن. (1390). مجتمع‌های آموزشی (خلق مشارکت، پایان جدایی). تهران: انتشارات سایه سخن.

 سخنان امام صادق (ع). (1395). قابل بازنمایی در سایت http://rasekhoon. net.

  رجایی‌پور، سعید؛ شعبانی، سعید و نیازپور، محمد. (1389). بررسی عوامل مؤثر بر توانمندسازی مدیران مدارس شهرستان ایذه. فصل‌نامة پژوهش در برنامه‌ریزی درسی، 1(27)، 246-231.

  رونقی تصدیقی، زهرا. (1391). مطالعه تطبیقی شاخص‌های مناسب انتخاب مدیران مدارس در مقاطع ابتدایی، راهنمایی و دبیرستان در کشورهای ایران و آلمان (پایان‌نامة منتشرنشدة کارشناسی ارشد). دانشگاه علامه طباطبایی، تهران.

  سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی وزارت آموزش‌وپرورش. (1395). ساختار آموزش‌وپرورش ژاپن. بازیابی شده درhttp://www. oerp. ir.

  سرکار آرانی، محمدرضا. (1384). فرهنگ آموزش در ژاپن. تهران: روز نگار

  سلیمانی، نادر و مطهری، اشرف السادات. (1388). رابطه توانمندسازی و تعهد شغلی مدیران مدارس متوسطه سمنان. فصل‌نامة دانش و پژوهش در علوم تربیتی و برنامه‌ریزی درسی، 23(23)، 122-101.

  سوزا، دیوید. (1390) مدیریت یا رهبری آموزشی (ترجمة فرخ‌لقا رئیس دانا). تهران: انتشارات عابد.

  صافی، احمد. (1383). سازمان و مدیریت در آموزش‌وپرورش. تهران: ارسباران.

  عبداللهی، بیژن و نوه‌ابراهیم، عبدالرحیم. (1385). توانمندسازی کارکنان کلید طلایی مدیریت منابع انسانی. تهران: ویرایش.

  عصاره، علی‌رضا. (1386). مطالعه تطبیقی آموزش‌وپرورش دورة اول متوسطه در کشورهای منتخب. تهران: انتشارات یادواره کتاب.

  قمی، عباس. (1344ق). سفینه البحار و مدینه الحکم و الآثار. قم: اسوه.

  کبیری‌زاده نجف‌آبادی، مهری؛ سعادتمند، زهره و رجایی‌پور، سعید. (1388). عوامل مؤثر برجذب نیروهای توانمند آموزش‌وپرورش در پست مدیریت مدارس از دیدگاه مدیران، معاونان و معلمان مدارس ابتدایی شهرستان نجف‌آباد. فصل‌نامة رهبری و مدیریت آموزشی، 3(3) 143-125

  گمینیان، وجیهه. (1380). توانمندسازی در آموزش‌وپرورش. فصل‌نامة مدیریت در آموزش‌وپرورش، 9(35 و 36)، 120-111.

  لنگوری، اکبر. (1392). بررسی نقش مدیریت دانش در توانمندسازی مهارت مدیران. دومین همایش ملی علوم مدیریت نوین، گرگان.

  نهج‌البلاغه. (1379). ترجمة محمد دشتی. تهران: ستاد اقامة نماز کشور.

  وتن، دیوید و کامرون، کیم. (1381). تواناسازی و تفویض اختیار (ترجمة بدرالدین اورعی یزدی). تهران: مؤسسه تحقیقات و آموزش مدیریت.

  وزارت آموزش‌وپرورش. (1393). دستاوردها و ظرفیت‌های مطالعات تیمز و پرلز. بازیابی شده در سایت www. medu. ir

 وزارت آموزش‌وپرورش. (1394). دستورالعمل و دفتر ثبت فرایند انتخاب و انتصاب مدیران مدارس. بخشنامه شماره: 96594 مورخ 25/4/94

   Aravena, F. (2016). Preparing school principals in the Chilean scenario: lessons from Australia, England and the United States. Journal of Educational Administration and History, 48(4), 342-357, DOI: 10. 1080/00220620. 2016. 1210586

   Arnold, J. A. , Arad, S. , Rhoades, J. A. , & Drasgow, F. (2000). The empowering leadership questionnaire: The construction and validation of a new scale for measuring leader behaviors. Journal of Organizational Behavior, 3(21), 249-269.

  Australian Institute for Teaching and School Leadership. (2011). Australian professional standards for principals. Canberra: Australian Government.

   Australian Institute for Teaching and School Leadership. (2012). Preparing future leaders. Canberra: Australian Government.

  Barber, M. , Whelan, F. , Clark, M. (2010) Capturing the Leadership Premium: how the world’s top school systems are building leadership capacity for the future. Dubai: McKinsey and Company.

   Bennett, J. (1999). Micro politics in the Tasmanian context of school reform. School Leadership & Management, 19(2), 197 – 200. Doi: 10. 1080/13632439969203

  Brundrett, M. Sc Dering, A. (2006). The rise of leadership development programmes: A global phenomenon and a complex web. School Leadership 8 Management, 26(2), 89-92.

  Bush, T. & Jackson, D. (2002). A preparation for school, leadership: International Perspectives. Educational Management and Administration and Leadership, 30(4), 417-429.

   Bush, T. (2004). Enhancing School Leadership: Management Development and Governor Training in Gauteng. Paper presented at the Matthew Goniwe school of Leadership and Governance Conference, Johannesburg, August.

   Bush, T. (2005). Preparation for school leadership in the21 century: International Perspectives. Invited Keynote Paper given at the First HEAD Research Conference, Oslo, June 2005, University of Lincoln, Landon.

   Bush, T. (2008). Editorial: universal primary education –a legitimate goal? Educational Management, Administration, and Leadership, 36(4), 443-47.

  Bush, T. , & Glover, D. (2016). School leadership and management in South Africa: Findings from a systematic literature review. International journal of educational management, 30(2), 211-231.

   Bush, T. , & Oduro, G. K. (2006). New principals in Africa: preparation, induction and practice. Journal of Educational Administration, 44(4), 359-375.

  Campbell, P. (2010). Against the tide challenges of leading a sustainable school. Retrieved from http://dera. ioe. ac. uk/2089/1/against-the-tide. pdf.

   Chiang, C. F. , & Hsieh, T. S. (2012). The impacts of perceived organizational support and psychological empowerment on job performance: The mediating effects of organizational citizenship behavior. International journal of hospitality management, 31(1), 180-190.

   Clarke, A. (2007). The handbook of school management. Cape Town: Kate McCallum.

   Crawford, M. (2009). Getting to the heart of leadership. London: Sage

   Crow, G. M. (2001). School leader preparation: a short review of the knowledge base. Nottingham: National College for School Leadership. Retrieved from http://www. ncsl. org. uk

   Crow, G. M. (2006). Complexity and the b eginning principal in the Un ited States: perspectives on socializa tion. Journal of Educational Administration, 44, 310-325.

  Day, C. , Harris, A. , & Hadfield, M. (2001). Challenging the orthodoxy of effective school leadership. International journal of leadership in education, 4(1), 39-56.

   Dellar, G. B. (1998). School climate, school improvement and sitebased management. Learning Environments Research, 1, 353-367.

  Dinham, S. (2012). Walking the walk: the need for school leaders to embrace teaching as a clinical practice profession. In C. Glascodine and K-A Hoad (Eds), 2012 - School Improvement : What does research tell us about effective strategies (pp. 34–39). Sydney NSW: Australian Council for Educational Research.

  European Commission, Efficienza e equità nei sistemi europei di istruzione e formazione, COM. (2006). 481 final, Brussels, 8. 09. 2006.

   Garza, E. , Lawrie, D. , Gurr, D. , Jacobson, S. , & Merchant, B. (2014). Leadershipfor school success: lessons from effective principals. International Journal of Educational Management, 28(7), 798 – 811.

   Glass, T. E. (2003). Superintendent Selection of Secondary Principals. Retrieved from http:// www. ecs. org

   Greenfield, T. (1991) Reforming and revaluing educational administration: whence and when cometh the phoenix, educational Management and Administration, 19(4), 200-17.

   Gurr, D. , & Drysdale, L. (2013). Middle-level secondary school leaders: Potential, constraints and implications for leadership preparation and development. Journal of Educational Administration, 51(1), 55-71.

  Hart, A. W. (1990). ’Effective administration through reflective practice. Education and Urban Society, 22(2), 153-169.

  Harvey, M. (1994). Empowering the primary school deputy principal. Educational Management & Administration, 22(1), 26-38.

  Harvey, M. J. (1991). The primary school deputy principalship: A time for change( A report of the Western Australian Primary Deputy Principals Association). West Leederville: Western Australian Primary Principals' Association.

   Hattie, J. (2009). VisibleLearning –ASynthesis of over 800Meta-Analyses relating to Achievement. London: Routledge.

   Hirata, J. (2006). Does School/Site Based Management (SBM) in Japan Achieve its Policy Purposes? A Policy Analysis of Japanese Education Reform RegardingSchool Advisors and School Management Councils. Canadian and International Education, 35(2), 62-75.

   Huber, S. G. (2013). Multiple learning approaches in the professional development of schoolleaders - Theoretical perspectives and empirical findings on self-assessment andfeedback. Educational Management Administration & Leadership, 41(4), 527–540.

   Hujala, E. (2013). Contextually defined leadership. In E. Hujala, M. Waniganayake, & J. Rodd (Eds. ), Researching leadership in early childhood education (pp. 47–60). Tampere, Finland: Tampere University Press.

   Larry, K. B. (2006). Principal perceptions of the relationship between professional development designs and the qualities, proficiencies, and leadership skills required of West Virginia principals. Retrieved from http://mds. marshall. edu/cgi/viewcontent. cgi?article=1319& context=etd.

   Lassibille, G. (2016). Improving the management style of school principals: results from a randomized trial. Education Economics, 24(2), 121-141,

  Leithwood, K. Day, C. Sammons, P. Harris, A. & Hopkins, D. (2006). Seven strong claims about successful school leadership. England: NCSL.

   Lindle, J. C. (1997). Surviving school micropolitics: Strategies for administrators. Lancaster, PA: Technomic Publishing.

   Mafora, T. P. & Schulze, S. (2012). The job satisfaction of principals of previously disadvantaged schools: new light on an old issue. South African Journal of Education, 3, 227–239.

  Matseke, S. K. ( 1998, January 13). Top principals make top schools. Sowetan, p. 11.

   McMahon, A. , Pockington, K. , Bolam, R. , & Weindling, D. (1993). Effective Management in Schools: A Report for the DfE via the School Management Task Force Professional Working Party. London: HMSO

   Mestry, R. & Singh, P. (2007). Continuing professional development for principals: a South African perspective. South African Journal of Education, 27(3) 477–490.

  Miller, T. W. , & Miller, J. M. (2001). Educational leadership in the new millennium: a vision for 2020. International Journal of Leadership in Education, 4(2), 181-189.

   Ministry of Education, Culture, Sports, Science and Technology (MEXT) (2008). Course of Study for Kindergarten. Retrieved from http://www.mext.go.jp/a_menu/shotou/new-cs/youryou/you/you.pdf

   Morgan, G. (1997). Images of Organisation. Newbury Park, CA: Sage

   Muth, R. & Browne, T (2006). Leadership mentoring and situated learning: Catalysts for principalship readiness and lifelong learning. Mentoring & Tutoring: Partnership in Learning, 14(3), 275–295.

   National College for School Leadership. (2001). First Corporate Plan: Launch Year 2001-2002. Retrieved from http://www. ncsl. gov. uk.

  National Policy Board for Educational Administration. (2015). Professional Standards for Educational Leaders 2015. Retrieved from http://www. npbea. org/

   Portin, B. (1998). From change and challenge to new directions for school leadership. International journal for educational research, 29, 381-91.

  Quinn, R. E. andSpreitzer, G. M. (1997). The road to empowerment: Seven questions every leader should consider. Organizational Dynamics, 26(2), 37–49

  Robbins, S. P. (2003). Organisational behaviour: global and Southern African perspectives. Pearson South Africa.

   Rosovsky, H. (1973). Japanese economic growth: Trend acceleration in the twentieth century. Stanford University Press.

   Sergiovanni, T. J. (1984). Leadership and excellence in schooling. Educational Leadership, 41(5), 4-13

   Sergiovanni, T. J. (1990). Value-added leadership: How to get extraordinary performance in schools. San Diego,.CA: Harcourt Brace Jovanovich, Publishers

  Shahidul, H. Rubiná, M. Garyyukl, G. & Prussia. (2013). Ethical and empowering leadership and leader effectiveness. Journal of Managerial Psychology, 28(2), 133 – 146.

  Siglero, H. & Pearson, C. M. (2000). Creating an Empowerment Culture: Examine the Relationship between Organizational Culture and Perception of Empowerment. Journal of quarterly management, 5 (1), Pp. 27-52.

  Smith, E. & Greyling, A. (2006). Empowerment perceptions of educational manager’s frompreviously disadvantaged primary and high schools: an explorative study. South African Journal of Education, 26(4), 595–607.

  Sofo, F. (2012). Designer leadership: Research perspectives on learning transfer forgenerative educational leadership. The International Journal of Educational Organization and Leadership, 19(1), 13–26.

   Supovitz, J. Sirinides, P. & May, H. (2010). How principals and peers influence teaching and learning. Educational Administration Quarterly, 46(1), 31-56.

  The Australian Council for Educational Leaders National Conference. (2005). Gold Coast, September 20-23, This paper is based on the author’s chapter “Governance, Autonomy and Accountability in Education” in The Principles and Practice of Educational Management, TC Bush and L A Bell (eds. ), Paul Chapman Publishing. (2002). London. 2005.

   Tucker, M. S. & Codding, J. B. (2002). The Principal Challenge. San Francisco: Jossey-Bass

   Ueda, Y. (2013). Training of teachers in a nursery school and the director’s leadership: Interviews with teachers who experienced the training. Konan Women’s University Researches, 50, 7–13.

  Wahlstrom, K. L. & Louis, K. S. (2008). How teachers experience principal leadership: the roles of professional community, trust, efficacy, and shared responsibility. Educational Administration Quarterly, 44(4), 458–495.

  Woods, G. (2007). The“bigger feeling”: The importance of spiritual experience in educational leadership. Educational Management, Administration, and Leadership, 35(1), 135-155.

   Ylimaki, R. M. , & Jacobson, S. L. (Eds. ). (2011). US and cross-national policies, practices, and preparation: Implications for successful instructional leadership, organizational learning, and culturally responsive practices (Vol. 12). Springer Science & Business Media.