نوآوری‌های آموزشی

نوآوری‌های آموزشی

آسیب‌شناسی محتوای آموزشی دستور زبان فارسی در دورۀ دبستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناس ارشد آموزش زبان فارسی ، دانشگاه فرهنگیان، پردیس شهید مفتح
2 استادیار گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 888-56441 تهران، ایران.
3 دانشیار گروه آموزش زبان و ادبیات عرب، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889 -14665 تهران، ایران.
چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی وضعیت موجود و مطلوب آموزش دستور زبان فارسی در کتاب‌های فارسی دورۀ دبستان، به انجام رسیده است. گردآوری اطلاعات با استفاده از پرسشنامه، فرم مصاحبه و فیش‌برداری از متن کتاب با روش تحلیل محتوا صورت گرفته است. وضعیت موجود از نظر متخصصان موضوعی کتاب‌های فارسی، آموزش دستور زبان در دورة دبستان در قالب واژ ه‌آموزی، جمله‎سازی، املا نویسی و انشا، آموزش داستان نویسی و بندنویسی ارائه شده است. وجود ابهام در آموزش‌ها، کم بودن تمرینات کاربردی و ارتباط کم آنها با زبان معیار و گفتاری رایج در اجتماع از جمله مهمترین اشکالات و کم بودهای کتاب نگارش فارسی در دورة دبستان است. متخصصان موضوعی معتقد هستند به منظور رسیدن به وضعیت مطلوب آموزش دستور زبان فارسی در حوزه بندنویسی، داستان نویسی، آئین‌نگارش دستور زبان فارسی و ترکیب کلمات و جملات باید به‌ صورت کاربردی انجام پذیرد. از سویی دیگر همچنان که آموزش زبان گفتاری و نوشتاری همزمان انجام می‌پذیرد دانش‌آموزان نیز مهارت‌های مرتبط با دانش فرازبانی و فراتحلیلی را کاربردی فراگیرند. معلمان دوره‌های تخصصی را بگذرانند. به این ترتیب با افزایش تنوع تمرینات، توجه به سلایق و مهارت‌های دانش‎آموزان می‌توان به سطح مطلوب در حوزة آموزش دستور زبان فارسی در دورة دبستان دست‎یافت. معلمان نیز معتقد هستند که با ارائه تمرینات اختصاصی، ارزشیابی از فراگیری دستور زبان فارسی در کتاب‌ها، ارائه آموزش‌های مستقیم، تأکید بر رعایت قواعد دستوری در انشاء می‌توان وضعیت آموزش دستور زبان فارسی در دورة دبستان را بهبود بخشید.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Pathology of the Educational Content of Persian grammar in Elementary School

نویسندگان English

Gholam Khorshidi hasan abad 1
Heydar Ghamari 2
Hedayatullah Taghizadeh 3
1 Farhangian University Shahr-e-Rey – shahid Mofateh Paradise
2 Farhangian University Shahr-e-Rey – shahid Mofateh Paradise
3 Farhangian University Shahr-e-Rey – shahid Mofateh Paradise
چکیده English

پژوهش حاضر با هدف بررسی وضعیت موجود و مطلوب آموزش دستور زبان فارسی در کتاب‌های فارسی دورۀ دبستان، به انجام رسیده است. گردآوری اطلاعات با استفاده از پرسشنامه، فرم مصاحبه و فیش‌برداری از متن کتاب با روش تحلیل محتوا صورت گرفته است. وضعیت موجود از نظر متخصصان موضوعی کتاب‌های فارسی، آموزش دستور زبان در دورة دبستان در قالب واژ ه‌آموزی، جمله‎سازی، املا نویسی و انشا، آموزش داستان نویسی و بندنویسی ارائه شده است. وجود ابهام در آموزش‌ها، کم بودن تمرینات کاربردی و ارتباط کم آنها با زبان معیار و گفتاری رایج در اجتماع از جمله مهمترین اشکالات و کم بودهای کتاب نگارش فارسی در دورة دبستان است. متخصصان موضوعی معتقد هستند به منظور رسیدن به وضعیت مطلوب آموزش دستور زبان فارسی در حوزه بندنویسی، داستان نویسی، آئین‌نگارش دستور زبان فارسی و ترکیب کلمات و جملات باید به‌ صورت کاربردی انجام پذیرد. از سویی دیگر همچنان که آموزش زبان گفتاری و نوشتاری همزمان انجام می‌پذیرد دانش‌آموزان نیز مهارت‌های مرتبط با دانش فرازبانی و فراتحلیلی را کاربردی فراگیرند. معلمان دوره‌های تخصصی را بگذرانند. به این ترتیب با افزایش تنوع تمرینات، توجه به سلایق و مهارت‌های دانش‎آموزان می‌توان به سطح مطلوب در حوزة آموزش دستور زبان فارسی در دورة دبستان دست‎یافت. معلمان نیز معتقد هستند که با ارائه تمرینات اختصاصی، ارزشیابی از فراگیری دستور زبان فارسی در کتاب‌ها، ارائه آموزش‌های مستقیم، تأکید بر رعایت قواعد دستوری در انشاء می‌توان وضعیت آموزش دستور زبان فارسی در دورة دبستان را بهبود بخشید.

کلیدواژه‌ها English

: Pathology
Educational content
Persian grammar
Primary school period
اوحدی‌نژاد، ماهرخ، بهادران، فاطمه، و عوض‌زاده، نورآفرین. (1401، اسفند 25). بررسی روش‌های نوین در آموزش قواعد دستور زبان فارسی در دورة دبستان [مقاله ارائه شده در کنفرانس] پنجمین همایش بین المللی روانشناسی، علوم تربیتی و مطالعات اجتماعی، همدان، ایران. https://civilica.com/do/1745639
جعفری، حسن، و قبادی‌کیا، علی. (1397). ارزیابی عملکرد خواندن و نوشتن دانش‌آموزان دورة‌ دبستان مدارس سما (واحد خرم‌آباد) و شناسایی عوامل مرتبط. نشریه پژوهش‌های تربیتی، 5(2)، 1-20. http://erj.khu.ac.ir/article-1-68-fa.html
حمزه‌لو، زهره، مختاری، لیلا، مسکینی، طلا، و نوری، فاطمه. (1400). تحلیل محتوای ارتباطی اهداف کتاب فارسی خوانداری پایة پنجم دبستان بر اساس متن نوشتاری. نشریة پیشرفت‌های نوین در روانشناسی، علوم تربیتی و آموزش و پرورش، 42(4)، 109-122. https://www.jonapte.ir/showpaper/3841075
دری، نجمه، و طاهری، محدثه. (1402). مقایسه تطبیقی آموزش دستور زبان در کتاب‌های درسی فارسی و فرانسوی (مطالعة موردی: پایه‌های اول تا سوم دبستان). نشریة مطالعات کشورها، 1(1)، 67-102. https://doi.org/10.22059/jcountst.2023.91689
رئیسی مبارکه، نفیسه. (1399). ارزیابی محتوای دستوری مجموعه کتاب‌های آموزش نوین زبان فارسی. نشریة زبان‌پژوهی، 12(37)، 39-68. https://doi.org/10.22051/jlr.2020.27463.1760
سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی. (1402الف). فارسی اول دبستان. http://www.chap.sch.ir/books/11102
سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی. (1402ب). فارسی دوم دبستان. http://www.chap.sch.ir/books/11106
سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی. (1402پ). فارسی سوم دبستان. http://www.chap.sch.ir/books/11114
سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی. (1402ت). فارسی چهارم دبستان. http://www.chap.sch.ir/books/12044
سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی. (1402ث). فارسی پنجم دبستان. http://www.chap.sch.ir/books/11128
سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی. (1402ج). فارسی ششم دبستان. http://www.chap.sch.ir/books/11849
سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی. (1402چ). نگارش فارسی اول دبستان. http://www.chap.sch.ir/books/11103
سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی. (1402ح). نگارش فارسی دوم دبستان. http://www.chap.sch.ir/books/11107
سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی. (1402خ). نگارش فارسی سوم دبستان. http://www.chap.sch.ir/books/11115
سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی. (1402د). نگارش فارسی چهارم دبستان. http://www.chap.sch.ir/books/12035
سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی. (1402ذ). نگارش فارسی پنجم دبستان. http://www.chap.sch.ir/books/11129
سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی. (1402ر). نگارش فارسی ششم دبستان. http://www.chap.sch.ir/books/11136
سراج، فرشته، روشن، بلقیس، نجفیان، آرزو، و یوسفی‌راد، فاطمه. (1400). بررسی تاثیر عمق نویسه‌ای کتاب‌های فارسی بر مهارت روان‌خوانی دانش‌آموزان دوره‌ی ابتدایی. مجله جستارهای زبانی، 12(6)، 33-60. http://dorl.net/dor/20.1001.1.23223081.1400.12.6.26.2
فرج‌اللهی، مهران، کوپا، فاطمه، و هاشمی، سیده‌ سیما. (1384). تأثیر آموزش به روش تفکر استقرایی در یادگیری دستور زبان فارسی. ماهنامه پیک نور، 3(2)، 95-89. https://sid.ir/paper/128772/fa
قادری، مصطفی، بلندهمتان، کیوان، هواس بیگی، فاطمه، و بابکانی، سمیرا. (1397). تجربة‌ زیستۀ معلّمان دورۀ دبستان در مورد چالش‌های تدریس به زبان فارسی در مناطق دوزبانه. فصلنامه تعلیم و تربیت، 34(1)، 93-114. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.10174133.1397.34.1.3.3
حمدی، شلیره. (۱۳۹۱). تدریس دستور زبان به روش شبیه‌سازی. نشریه رشد آموزش زبان، شماره،102 ، 69-67. https://www.roshdmag.ir/fa/article/5877/
مرادی، فاطمه، و مجیدی، مریم. (1402، آبان 15). کارکرد بازی‌سازی در آموزش دستور زبان فارسی (مبحث ترکیب اضافی و وصفی) [مقاله ارائه شده در کنفرانس] دهمین کنفرانس بین‌المللی زبان، ادبیات، تاریخ و تمدن. تفلیس، گرجستان. https://civilica.com/doc/1787263
هادی‌زاده، محمد جواد. (1400). تحلیل و ارزیابی محتوای دستور در دو مجموعة آموزش نوین زبان فارسی و آموزش فارسی به فارسی براساس رویکرد دستور آموزشی. پژوهش نامة انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، 21(1)، 375-401. https://sid.ir/paper/388244/fa
هادی‌زاده، محمد جواد، مهدوی، محمد جواد، صحرایی، رضا، و علیزاده، علی. (1397). ارزیابی محتوای دستور در منابع آموزش زبان فارسی به غیرفارسی زبانان بر پایۀ رویکرد دستور آموزشی. پژوهش نامۀ آموزش زبان فارسی به غیر فارسی زبانان، 7(2)، 45-68. https://doi.org/10.30479/jtpsol.2018.1540

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 15 شهریور 1404

  • تاریخ دریافت 18 فروردین 1404
  • تاریخ بازنگری 01 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 15 شهریور 1404