بررسی نظریۀ اخلاق اشیا و عاملیت فناوری و پیامدهای آن در تعلیم‌ وتربیت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه علوم تربیتیِ دانشگاه فرهنگیان، استان زنجان

10.22034/jei.2021.243622.1591

چکیده

هدف اصلی این مقاله بررسی نظریۀ اخلاق اشیا و عاملیت فناوری بر اساس اندیشه‌های پاوول پیتر فربیک و بررسی پیامدها و دلالت‌های آن در تعلیم‌وتربیت است. برای این منظور از روش استنتاجی استفاده شده است. در ابتدا اندیشه‌های فِربیک بررسی شده و سپس دربارۀ پیامدهای تربیتی آن بحث شده است. فربیک، بر پایۀ نظریۀ وساطت در پساپدیدارشناسی، اعتقاد دارد که دو مؤلفۀ قصدمندی و آزادی که برای عمل اخلاقی لازم است میان انسان و مصنوعات تقسیم شده است؛ یعنی، مصنوعات در قصدهای انسان و نیز در آزادی انسان شریک‌اند. ازنظرِ او انسان استقلال دارد، ولی استقلال او کامل نیست. او ازجمله به فناوری‌های ترغیب‌کننده و هوشِ محیطی اشاره می‌کند که چگونه انسان را به تصمیم‌گیری‌ها و اعمال خاصی ترغیب می‌کنند. عاملیت انسان با مصنوعات و فناوری‌ها ترکیب می‌شود. بنا بر نتایج این پژوهش، در برنامه‌ریزی‌ها و تصمیم‌گیری‌های تربیتی نیز به عاملیت ترکیبی و نقش تأثیرگذار و اخلاقی فناوری‌ها باید توجه کرد. توجه‌کردن به مبانی فناورانۀ تربیت ضروری به نظر می‌رسد. تربیت اخلاقی در جامعۀ فناورانه نیاز به بازنگری و بازاندیشی دارد. مسئولیت طراحی فناوری‌های آموزشی بسیار مهم‌تر خواهد بود. فناوری‌های آموزشی می‌توانند در جایگاه فناوری تربیتی عمل کنند. با توجه به نقش فناوری‌های ترغیب‌کننده در شکل‌دادن به رفتار انسان، می‌شود از این فناوری‌ها در شکل‌دادن به رفتار و عادات کودکان و نوجوانان استفاده کرد و بخشی از تربیت را به مصنوعات سپرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating the theory of morality of things and technology agency and its implications in education

نویسنده [English]

  • Roohollāh Mozaffaripour
(PhD), Farhangiān University, Zanjān, Iran
چکیده [English]

The main purpose of this research was to study the theory of morality of things and technology agency based on the ideas of Paul Peter Verbeek and its implications in education. So, the inference method was used. First, the ideas of Verbeek have been examined and then its educational implications have been discussed. Based on the mediation theory in post-phenomenology, Verbeek believes that the two components of morality, i.e., intentionality and freedom which are required for moral action, are distributed between human and artifacts, that is, the artifacts are part of human's wills as well as the freedom of human. In his view, human has independence, but his independence is not complete. He mentions, among other things, persuasive technologies and Ambient intelligence as to how they motivate humans to make specific decisions and do specific actions.     Human agency is combined with artifacts and technologies. According to the results of this research, the hybrid agency and ethical and influential role of technologies must also be considered in planning and decision making in education. The technological foundations of education must also be taken into consideration. Ethical education in the technological society needs to be reconsidered and rethought. The responsibility of designing instructional technologies would be much more important, so that instructional technologies could act as educational technologies. Given the role of persuasive technologies in shaping human behavior, these technologies could be used in shaping the behavior and habits of children and adolescents. And some parts of education could be left to the artifacts.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Morality of Things
  • Agency of Technology
  • Verbeek
  • Education
  • Persuasive Technologies
  • باقری، خسرو. (1387). هویت علم دینی: نگاهی معرفت شناختی به نسبت دین با علوم انسانی. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
  • باقری، خسرو. (1389). رویکردها و روش های پژوهش در فلسفه تعلیم وتربیت. پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
  • جلیلیان، محمدسبحان. (1396). مصنوعات تکنیکی و انسان: تأملی بر اندیشه های فربیک (پایان نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه صنعتی شریف.
  • حقیقت، شهربانو، مزیدی محمد. (1387). بررسی و ارزیابی زمینه فلسفی و روش های آموزشی چهار رویکرد تربیت معاصر اخلاقی. فصلنامة اندیشه دینی دانشگاه شیراز، 8(26)، 105-134.
  • سجادی، سیدمهدی. (1397). فلسفه تربیت فناورانه یا فلسفه فناورانه تربیت: نقد گفتمان سیاست گذاری در نظام تربیتی ایران. پژوهشنامة مبانی تعلیم وتربیت، 8(2)، 5-25.
  • سجادیه، نرگس، سورانی، سمیه. (1396). نگاهی تطبیقی به اندیشه های افلاطون و ارسطو درباره عادت: چالشی بر سر مفهوم و کاربرد. مجله علوم تربیتی، 2(24)، 25-48.
  • سرمدی، محمدرضا، معتمدی برآبادی، حوا. (1396). بررسی آرای کانت و هابرماس در زمینة تربیت اخلاقی. تحقیقات جدید در علوم انسانی،3(25)،110-137.
  • شورای عالی انقلاب فرهنگی. (1390). مبانی نظری سند تحول بنیادین در آموزش وپرورش. دبیرخانه شورای عـالی آمـوزش وپـرورش و وزارت آموزش وپرورش. تهران. صنعت جو، اعظم. (1392). فناوری های ترغیبی وکاپتولوژی؛ کاربردها در حوزه کتابداری و اطلاع رسانی. کتابداری و اطلاع رسانی، 16(62)، 167-196.
  • عطاران، محمد. (1398). مبانی فناورانه تربیت. دانشنامة برنامة درسی. بازیابی شده در: http://daneshnamehicsa.ir/userfiles/files/1/final%20document%20ICT.pdf
  • مظفری پور، روح اله. (1395). پساپدیدارشناسی به مثابه رویکردی در مطالعات فناوری آموزشی. پژوهشنامة مبانی تعلیم وتربیت، 2(2)، 62-81.
  • نقیب زاده، میرعبدالحسین. (1383). نگاهی به فلسفه آموزش وپرورش. طهوری
  • Anticoli, L., & Toppano, E. (2013). Technological mediation of ontologies: the need for tools to help designers in materializing ethics. International Journal of Philosophy Study, 1(3), 23-31.
  • Arnăutu, R. (2011). The Ethics of Tenological Design and Practice. A post-phenomenological and Grammatical Approach.Studia Universitatis Babes-Bolyai-Philosophia, 56(1), 15-27.
  • Arzroomchilar, E., & Novotný, D. (2018). Verbeek on the moral agency of artefacts. Organon F. medzinárodný časopis pre analytickú filozofiu, 25(4), 517-538.
  • Devincenzi, S., Kwecko, V., de Toledo, F. P., Mota, F. P., Casarin, J., & da Costa Botelho, S. S. (2017, October). Persuasive technology: Applications in education. In 2017 IEEE Frontiers in Education Conference (FIE)(pp. 1-7). IEEE.‏
  • Dorrestijn, S. (2012). The design of our own lives: Technical mediation and subjectivation after Foucault(Doctoral dissertation, University of Twente). https://doi.org/10.3990/1.9789036534420.
  • Grosswiler, P. (2016). Cussing the buzz-saw, or, the medium is the morality of Peter-Paul Verbeek. Explorations in Media Ecology, 15(2), 129-139.
  • Heidegger, M. (1996). Sein Und Zeit(J. Stambaugh trans.). University of New York press ‏.
  • Ihde, D., & Malafouris, L. (2019). Homo faber revisited: Postphenomenology and material engagement theory. Philosophy & Technology, 32(2), 195-214.
  • Latour, B. (1992). Where the missing are masses? The sociology of a few mundane artifacts. In Bijker, W. E. and Law, J. (eds) Shaping Technology/Building Society: Studies in SociotechnicalChange (pp. 225-58). MIT Press
  • Lemmens, P. C. (2011). This system does not produce pleasure anymore. An interview with Bernard Stiegler. Krisis, 2011(1), 33-42. ‏
  • Mintz, J., & Aagaard, M. (2012). The application of persuasive technology to educational settings. Educational Technology Research and Development, 60(3), 483-499.
  • Röhl, T. (2018). Inviting and Interacting: Postphenomenology and the mirosociology of education. In J. Aagaard,  J. K. B. Friis, J. Sorenson, O. Tafdrup and C. Hasse  (Eds.), Postphenomenological Methodologies: New Ways in Mediating Techno-Human Relationships(pp. 27-44). Lexington Books
  • Stiegler, B. (1998). Technics and time: The fault of Epimetheus(Vol. 1). Stanford University Press.
  • Schultz, R. A. (2006). Contemporary issues in ethics and information Technology. IRM press.
  • Spahn, A. (2015). Mediation in design for values. In J. van den Hoven, P.E. Vermaas, and I. van de Poel (Eds.), Handbook of Ethics, Values and Technology Design(pp. 251-266). Springer.
  • Verbeek, P. P. (2005). What things do: Philosophical reflections on technology, agency, and design? Penn State Press.
  • Verbeek, P. P. (2006a). Persuasive Technology and Moral Responsibility Toward an ethical framework for persuasive technologies. Persuasive, 6, 1-15. ‏
  • Verbeek, P. P. (2006b). The morality of things. A postphenomenological inquiry. In E. Selinger (Ed.), Postphenomenology: a critical companion to Ihde(pp. 117-128). State University of New York Press.
  • Verbeek, P. P. C. C. (2007). The Technological Mediation of Morality - A PostPhenomenological Approach to Moral Subjectivity and Moral Objectivity(Paper presentation). Workshop Moral Agency and Technical Artifacts, NIAS.
  • Verbeek, P. P. (2009). Ambient intelligence and persuasive technology: The blurring boundaries between human and technology. Nanoethics, 3(3), 231-242.
  • Verbeek, P. P. (2011). Moralizing technology: Understanding and designing the morality of things. University of Chicago Press.
  • Verbeek, P. P. (2014). Some misunderstandings about the moral significance of technology.In P. Kroes and P. P Verbeek (Eds.),  The moral status of technical artefacts(pp. 75-88). Springer.
  • Verbeek, P. P. (2016). Toward a Theory of Technological Mediation: A Program for Postphenomenological Research. In J. K. Berg, O. Friis and R. C. Crease (Eds.), Technoscience and Postphenomenology: The Manhattan Papers (pp. 189-204). Lexington Books.