نوآوری‌های آموزشی

نوآوری‌های آموزشی

شناسایی چالش‌های سیاست هدایت تحصیلی دانش‌آموزان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، رفاه اجتماعی،گروه تعاون و رفاه اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبائی تهران، ایران
2 دانشیار گروه تعاون و رفاه اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
چکیده
هدایت تحصیلی دانش‌آموزان یکی از مهم‌ترین سیاست‌های اعمال‌شده در آموزش‌وپرورش ایران است. هدف پژوهش حاضر، شناسایی چالش‌های این سیاست می‌باشد. پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون در شهر خرم‌آباد انجام شده و برای گردآوری داده‌ها با ۲۰ نفر از دانش‌آموزان دختر و پسر دوره متوسطه اول مصاحبه نیمه‌ساختاریافته صورت گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که چالش‌های اصلی هدایت تحصیلی در سه بُعد کلی قابل دسته‌بندی‌اند. در بُعد درونی (سازمانی)، این سیاست با پیشرفت صوری و نبود نظام جامع دانش و اطلاع‌رسانی مؤثر مواجه است. در بُعد ساختاری ـ نهادی، عواملی چون ناکارآمدی بوروکراسی، گرایش روزافزون به مدارس خصوصی به‌دلیل سیاست متوازن‌سازی رشته‌ها، رویکرد نخبه‌گرایانه به علوم تجربی و تقلیل نابرابری های اقتصادی و اجتماعی به تلاش فردی از چالش‌های کلیدی هستند. همچنین نفوذ خانواده، روابط، رانت‌های ارتباطی و مداخله نهاد بازار نیز الگویی ناعادلانه در هدایت تحصیلی ایجاد کرده‌اند. در بُعد بیرونی (محیطی ـ زمینه‌ای)، منزلت اجتماعی رشته‌ها و تصور جامعه نسبت به آینده شغلی آن‌ها نقش مهمی در تصمیم‌گیری تحصیلی دانش‌آموزان دارد. نتایج نشان می‌دهد هدایت تحصیلی نه‌تنها به هدف اصلی خود یعنی هم‌راستاسازی استعداد و علاقه نرسیده، بلکه تحت تأثیر نهادهای بیرونی و ضعف درونی، به ابزاری برای توزیع کمی دانش‌آموزان در رشته‌های تحصیلی تبدیل شده است. این فرایند با نادیده انگاشتن نابرابری های اقتصادی و اجتماعی در مسیر تحصیلی دانش آموزان و تاکید بر متوازن سازی رشته های تحصیلی، به بازتولید نابرابری آموزشی، تشدید آموزش طبقاتی  و تقویت گرایش به رشته‌های دارای منزلت اجتماعی بالا منجر شده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Identifying the challenges of students' academic guidance policy in Khorramabad city

نویسندگان English

Elham Moradinejad 1
Ali Akbbar Taj Mazinani 2
1 PhD Student, Social Welfare, Department of Cooperatives and Social Welfare, Faculty of Social Sciences, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Cooperatives and Social Welfare, Faculty of Social Sciences, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran.
چکیده English

Academic guidance of students is one of the most important applied policies in Iran's education. The purpose of this research is to identify the challenges of students' academic guidance policy. Method: The current research was conducted with a qualitative methodology of thematic analysis with the aim of identifying the challenges of optimal educational guidance in Khorramabad city. In order to conduct the research, a semi-structured interview was conducted with 20 counselors and male and female students of the first secondary schools in Khorramabad city. Findings: The analysis of the interviews included 47 basic themes, 10 organizing themes and 4 comprehensive themes. The main challenges of educational guidance were categorized in three internal (organizational) dimensions, structural-institutional dimension (inefficient administrative bureaucracy of education), external dimension (social-cultural and economic factors) as overarching themes. In the section of educational guidance solutions, policy proposals were also chosen as a comprehensive theme. Conclusion: the implementation of educational guidance in the educational system, under the influence of the power of social and cultural institutions in this issue (parents, private sector along with the inefficiency of the administrative bureaucracy of education and training), has not only failed to achieve its goals; Rather, it has relied solely on the distribution of people in order to balance the fields of study. In addition to the exhaustion of human capital, this is against the principles of academic guidance as a policy in line with the overlap of students' academic interests and talents.

کلیدواژه‌ها English

Educational system
educational guidance
socio-cultural and economic factors
policy proposals
احمدی، سعید. (1394، دی 15) بررسی رابطه بین هدایت تحصیلی نادرست و اُفت تحصیلی دانش‌آموزان ]مقاله ارائه شده در کنفرانس.[ سومین کنفرانس ملی توسعه پایدار در علوم تربیتی و روانشناسی، مرکز راهکارهای دستیابی به توسعه پایدار، تهران، ایران. https://civilica.com/doc/453045
اقبالی، لیلا. (1393). آسیب شناسی فرآیند هدایت تحصیلی در مدارس و ارائه راهکارهای اصلاحی ]پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی تهران[. ایرانداک.
بوردیو، پیر. (1393). نظریه کنش: دلایل عملی و انتخاب عقلانی (ترجمه مرتضی مردیها). نقش‌نگار. (اثر اصلی در سال 1994 منتشر شده است).
حیدری، علیرضا. (1396). معضل دولت سازی و سیاست گذاری آموزش و پرورش در ایران پس از انقلاب اسلامی. فصلنامه تعلیم و تربیت، 35(4)، 65-86. http://qjoe.ir/article-1-2089-fa.html
خادم شیرازی، فاطمه. (1397). بررسی تاثیرویژگی های کارآفرینی مدیران، در هدایت تحصیلی دانش آموزان دختر به رشته های فنی وحرفه ای (مطالعه موردی دبیر ستان های دخترانه تهران).]مقاله ارائه شده در کنفرانس[. پنجمین کنفرانس بین‌المللی روانشناسی،علوم تربیتی و سبک زندگی، قزوین، ایران. https://civilica.com/doc/815077
رضایی مدنی، مرتضی،کلانتر هرمزی،آتوسا ، و نعیمی، ابراهیم. (1398). بررسی فرآیند هدایت تحصیلی نوین از منظر مشاوران مدارس. فصلنامۀ فرهنگ مشاوره و روان درمانی، 10(39)، 27-48.   https://doi.org/10.22054/qccpc.2019.40632.2098
رضوی زاده، ندا، ورشوی، سمیه. (1401). واکاوی چالش ها و موانع فرایند هدایت تحصیلی دانش‌آموزان دوره اول متوسطه. مطالعات آموزشی و آموزشگاهی، 11(3)، 405-435.  https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.2423494.1401.11.3.14.0
زندوانیان نائینی، احمد. (1385). مقایسه تطبیقی عملکرد تحصیلی فارغ التحصیلان نظام جدید آموزشی. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
سالاری، یحیی، اسلام پناه، مریم، لایی، سوسن، و موسوی، فرانک. (1401). مدل‌یابی عوامل مؤثر بر هدایت تحصیلی دانش‌آموزان مبتنی بر سند تحول بنیادین آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران. مجله توسعه آموزش جندی شاپور اهواز، 13(1)، 29-44. https://doi.org/  10.22118/edc.2022.352060.2127
شریفی، بهمن، نیاز آذری، کیومرث، و جباری، نگین. (1398). ارائه مدلی برای دستیابی به هدایت تحصیلی کارآمد دانش‌آموزان در نظام آموزشی ایران. فصلنامه علمی - پژوهشی رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 11(1)، 135-160. http://dorl.net/dor/20.1001.1.22285318.1399.10.3.3.8
شهسواری، مجید، مصرآبادی، جواد، حبیبی کلیبر، رامین، و فرید، ابوالفضل. (1402). بازنمایی فرایند سنجش استعداد در هدایت تحصیلی دانش‌آموزان؛ یک مطالعه کیفی. فصلنامه نوآوری های آموزشی، 23(90)، 149-177. https://doi.org/10.22034/jei.2024.380192.2545
طهماسب زاده شیخلار، داوود، جعفری،الهه، و میرعرب رضی، رضا. (1400). ارزیابی کیفیت مولفۀ طرح هدایت تحصیلی نوین براساس مدل کانو. فصلنامه مطالعات آموزشی و آموزشگاهی، 11(3)، 309-358.  https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.2423494.1401.11.3.11.7
عاشوری، مجتبی، محبی، مینا، فتحی آذر، اسکندر، و ادیب، یوسف. (1401). واکاوی تجاربدانش‌آموزان پایۀ نهم از فرایند انتخاب رشتۀ تحصیلی. فصلنامه مطالعات آموزشی و آموزشگاهی، 11(4)، 495-523. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.2423494.1401.11.4.20.8
فلیک، اووه. (1388). درآمدی بر تحقیق کیفی (ترجمة هادی جلیلی). نشر نی. (اثر اصلی در سال 1998 منتشر شده است).
کوثری، محمد. (1395). ارزشیابی ملاک ها و فرایندهای انتخاب رشته تحصیلی دانش‌آموزان دوره متوسطه ]پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه علامه طباطبایی تهران[. ایرانداک.
منبری، محبت، پوشنه، کامبیز، و  خسروبابادی، علی‌اکبر. (1401). شناسائی عوامل موثر بر نظام هدایت‌تحصیلی دانش‌آموزان جهت ارائه الگوی راهبردی. فصلنامه رهبری و مدیریت آموزشی، 16(4)، 122-146. https://dorl.net/dor/20.1001.1.27171329.1401.16.4.5.3
موسوی، علی، پیرانی، عارف، و مومنی، حسن. (1399). آسیب شناسی فرایند هدایت تحصیلی دانش‌آموزان پایه نهم استان ایلام. فصلنامه نوآوری های آموزشی، 19(3)، 122-144. https://doi.org/10.22034/jei.2020.114617
نظری نیا، مرضیه، صفرنواده، مریم، شفیعی، ناهید، و اسمعیل زاده، زهره. (1401). وضعیت هدایت تحصیلی دانش‌آموزان دوره اول متوسطه آموزش و پرورش تهران. نشریه سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، 6(4)،360-323. https://www.islamiilife.com/article_185712.html
ناصری، فیض الله، اسلام پناه، مریم، موسوی، فرانک، و کاویان، الهام. (1401). بررسی تأثیر توانمندسازی و افزایش آگاهی معلمان، والدین و دانش‌آموزان بر فرایند هدایت تحصیلی. دو فصلنامه مطالعات روان شناختی نوجوان و جوان، 3(6)، 430-440.  https://doi.org/10.30495/jedu.2023.27191.5432
نویدی، احد. (۱۳۹۷). هدایت تحصیلی در نظام آموزشی ایران، تجربیات عملی و چالش‌های پایدار. فصلنامه تعلیم و تربیت، 34(1)، ۹-۳۴. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.10174133.1397.34.1.4.4
وجدانی همت، مهدی، کلانتر هرمزی، آتوسا، سلیمی بجستانی، حسین، و فرحبخش، کیومرث. (1399). مطالعه کیفی هدایت تحصیلی دانش‌آموزان براساس تجربه زیسته مشاوران مدرسه. فصلنامه اندازه گیری تربیتی، 11(42)، 1-35https://doi.org/10.22054/jem.2021.58045.2128
شورای عالی آموزش و پرورش. (۱۳۹۰). سند تحول بنیادین آموزش و پرورش. وزارت آموزش و پرورش. https://sanadtahavol.ir
آیین‌نامه هدایت تحصیلی دانش‌آموزان دوره اول متوسطه، مصوبه نهصد و بیست و هفتمین (۹۲۷) جلسه شورای عالی آموزش و پرورش (1394). https://rc.majlis.ir/fa/law/show/968142
Adu, G. A. (2022). The role of counselling services and its importance in educational institutions. International Journal of Multidisciplinary Research and Development, 9(6), 541–557. https://www.jetir.org/view?paper=JETIR2206666
Attride-Stirling, J. (2001). Thematic networks: An analytic tool for qualitative research. Qualitative Research, 1(3), 385-405. https://doi.org/10.1177/146879410100100307
Aslan, S. (2011). Primary education class guidance program on primary education career development in 6th, 7th, and 8th grades. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 30(4), 1782-1787. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2011.10.343
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Bowles, S., Gintis, H., & Groves, M. (2005). Unequal chances: Family background and economic success. Princeton University Press.
Carvalho, C., Martines, D., Santana, L., & Feliciano, L. (2014). Teacher feedback: Educational guidance in different school contexts. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 159, 219-223. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.12.360
Dhami, M., & Sharma, S. (2020). Assessment of adolescents’ perception of sources of guidance. The Pharma Innovation Journal, 9(7), 139-144. https://doi.org/10.22271/tpi.2020.v9.i7a.4992
Ghosh, S. (2021). An introduction on educational guidance. Galaxy International Interdisciplinary Research Journal, 9(11), 133–139. https://doi.org/10.22271/giirj.2021.v9.i11a.462
Mtemeri, J. (2017). Factors influencing the choice of career pathways among high school students in Midlands Province, Zimbabwe [Doctoral dissertation, University of South Africa]. http://hdl.handle.net/10500/23174
Pareek, K. (2021). A study on the importance of educational guidance for disabled children. International Journal of Multidisciplinary Educational Research, 10(1), 84-89. https://ijmer.in/issues/volume10/volume10-issue1(7).aspx
Romito, M. (2019). Governing through guidance: An analysis of educational guidance practices in an Italian lower secondary school. Discourse: Studies in the Cultural Politics of Education, 38(6), 773–788. https://doi.org/10.1080/01596306.2017.1314251
Subasinghe, W. (2016). An introduction on educational guidance and school counseling. International Journal of Scientific Research and Innovative Technology, 3(10), 11-18. https://www.researchgate.net/publication/310384525_An_Introduction_on_Educational_Guidance_and_school_Counseling
Tolanovich, E. S. (2021). Vocational guidance in general secondary schools. Annals of the Romanian Society for Cell Biology, 25(2), 460–466. http://annalsofrscb.ro/index.php/journal/article/view/971
Wang, N., Hong, J., Wan, L., Zeng, L., & Wang, L. (2024). What do they need? The academic counseling needs of students majoring in art and design in a higher vocational college in China. Heliyon, 10(6), Article e27708. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e27708

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 15 شهریور 1404

  • تاریخ دریافت 27 آبان 1403
  • تاریخ بازنگری 05 فروردین 1404
  • تاریخ پذیرش 15 شهریور 1404