نوآوری‌های آموزشی

نوآوری‌های آموزشی

شناسایی و تحلیل تجارب زیسته معلمان دوره ابتدایی به ‌منظور بهبود مهارت پرسشگری دانش‌آموزان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد برنامه ریزی درسی، مطالعات برنامه درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
2 دانشیار برنامه‌ریزی درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی ، دانشگاه خوارزمی،تهران
چکیده
پژوهش حاضر با هدف شناسایی تجارب زیسته و فهم معلمان در زمینه پرسشگری دانش‌آموزان انجام شد. در این مطالعه، پنج مؤلفه نقش معلم، نقش دانش‌آموز، تدریس مناسب، فعالیت‌های یادگیری و شرایط مطلوب در تقویت مهارت پرسشگری دانش‌آموزان مورد بررسی قرار گرفت. این پژوهش از نوع کیفی و از لحاظ هدف کاربردی بوده و جامعه پژوهش آن شامل ۱۶ معلم ابتدایی شهرستان رشت در سال تحصیلی ۱۴۰3-۱۴۰2 بود که با نمونه‌گیری هدفمند ملاک‌محور و گلوله‌برفی انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته جمع‌آوری و با روش کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند ، یافته‌ها نشان داد که تقویت پرسشگری نیازمند یکپارچه سازی تسهیل گری عاطفی معلم با خود هدایت گری و کنجکاوی درونی دانش آموز است. این فرایند از طریق روش‌های مسئله محور و پیوند محتوای درسی به زندگی واقعی تقویت می‌شود. با این حال تلاش معلمان به دلیل فشار مضاعف محتوای حفظی و ناهماهنگی نظام ارزشیابی با اهداف تفکر انتقادی در معرض شکست قرار دارد. لذا نهادینه سازی پرسشگری، مستلزم تغییر نگاه سیستمی نظام آموزشی از انتقال یک طرفه دانش به پرورش تفکر انتقادی است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Identifying and Analyzing the Lived Experiences of Elementary School Teachers to Improve Students' Questioning Skills

نویسندگان English

Aliakbar Cheraghalizadeh 1
Effat Abbasi 2
1 Curriculum Studies, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran
2 Curriculum Studies, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Kharazmi University of Tehran (Karaj Branch), Tehran, Iran
چکیده English

The present study aimed to identify the lived experiences and perceptions of teachers regarding student questioning. Five key components were investigated in this study to enhance students' questioning skills: teacher role, student role, appropriate instruction, learning activities, and optimal conditions. This research adopted a qualitative methodology and was applied in terms of objective. The research population comprised 16 elementary school teachers in Rasht city during the academic year 2023-2024, selected through purposive criterion-based and snowball sampling. Data were collected using semi-structured interviews and analyzed via open, axial, and selective coding methods. The findings revealed that fostering questioning requires the integration of teachers' affective facilitation with students' self-direction and intrinsic curiosity. This process is enhanced through problem-based methods and connecting curriculum content to real-life experiences. However, teachers' efforts are vulnerable to failure due to the added pressure of rote memorization content and the misalignment of the evaluation system with critical thinking goals. Therefore, institutionalizing questioning necessitates a systemic shift in the educational approach from unidirectional knowledge transfer to the cultivation of critical thinking.

کلیدواژه‌ها English

Questioning
Teachers
Students
Elementary School
Lived Experiences
ابراهیم‌پور، راضیه. (1401). تأثیر روش تدریس (5E) بر مهارت‌های پرسشگری، کنجکاوی و فراشناختی دانش‌آموزان ابتدایی. ]پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه پیام نور استان آذربایجان شرقی[. ایرانداک.
ابراهیمی، نامدار، و مهرمحمدی، محمود. (1399). تربیت برای پرسیدن (چاپ دوم). نی.
بهرامی، شهلا، و عالیشاه، مهدی. (1396، اسفند 7). عوامل مؤثر بر روحیه پرسشگری دانش‌آموزان دوره ابتدایی شهرستان ساری ]مقالة ارائه‌شده در کنفرانس[. دومین کنفرانس ملی رویکردهای نوین در آموزش و پژوهش، محمودآباد، مازندران، ایران.
https://civilica.com/doc/702021 /

بهزادی، بهناز، و سروقد، سیروس. (1394). رابطه انسجام و انـعطاف‌پذیری خانواده و سـبک‌های هویت با نقش واسطه‌گری حالت فراشناختی در دانش‌آموزان دختر. فصلنامه پژوهش های نوین روانشناختی، 38(10)، 7449.

جعفرپور، مرجانه، و سعادتمند، زهره. (1395، شهریور 16). تأثیر بدیعه‌پردازی بر مهارت پرسشگری دانش‌آموزان دختر پایه ششم در درس ادبیات.]مقالة ارائه‌شده درکنفرانس[. اولین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های نوین در حوزه علوم تربیتی و روانشناسی و مطالعات اجتماعی، قم، ایران.
حبیبی، آرش. (۱۴۰۰). روش پژوهش پیشرفته. (چاپ اول). پارس‌مدیر.
حیاتی، علی، عصاره، علیرضا، ذکریایی، منیژه، حیدری، رقیه، و حیدری، علی. (1397). شناسایی موانع خانوادگی مؤثر در پرسشگری دانش‌آموزان دوره ابتدایی. فصلنامه خانواده و پژوهش، 15(3)، 146127.
خنیفر، حسین، و مسلمی، ناهید. (1395). اصول و مبانی روش‌های پژوهش کیفی (چاپ اول). نگاه دانش.
رضاعلی، روح‌الله. (1400). پرسشگری اولین گام پژوهش. رشد معلم، 40(3)، 4544.
شاکری زارع، مریم. (1400). بررسی سبک مدیریت کلاس با اشتیاق به یادگیری، روحیه پرسشگری و کارآمدی تحصیلی دانش‌آموزان پایه ششم ابتدایی شهر کاشمر ]پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بردسکن[. ایرانداک.
عباس‌زاده، مرضیه. (1399). چگونگی مواجهه مدارس ابتدایی با روحیه پرسشگری کودکان؛ یک مطالعه موردی. ]پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی[. ایرانداک.
غریبی، حسن، ادیب، یوسف، فتحی آذر، اسکندر، هاشمی، تورج، پدری گرگی، رحیم، و قلی‌زاده، زلیخا. (1392). اثربخشی آموزش راهبردی تفکر بر پرسشگری دانش‌آموزان پسر پایه پنجم ابتدایی شهر سنندج. فصلنامه پژوهش های نوین روانشناختی ، 29(8)، 216195.
فاضلی، نعمت‌الله. (1401). مرگ مدرسه یا مرگ سوژه؟. فصلنامه مطالعات برنامه درسی ایران، 17(66)، 405.
کوهی نژاد، علی، و سالاری، محمدرضا. (1395، آذر 25). اثر بخشی آموزش تفکر انتقادی بر ادراک شایستگی و روحیه پرسشگری دانش آموزان پسر پایه ششم، [مقاله ارائه شده در کنفرانس]. دومین همایش ملی پژوهش های نوین در حوزه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی، قم، ایران.
محقق، سکینه، و منصوری، سیروس. (1400، مرداد 12). شناسایی و رتبه بندی موانع پرسشگری در دانش آموزان دوره ابتدایی بر اساس رویکرد ویکتور فازی (مطالعه موردی: شهر یاسوج) [مقاله ارائه شده در کنفرانس]. نهمین همایش ملی علمی پژوهشی روانشناسی و علوم تربیتی در شیروان، یزد، ایران. https://civilica.com/doc/1249165  
یعقوبی، الله‌نظر. (1388). تقویت روحیه پرسشگری در دانش‌آموزان. ماهنامه رشد تکنولوژی آموزشی، 1(25)، 39-38.
یوسفی، ملیحه، جلالی، طیبه و حیرانی، سعید. (1401، مهر 27). شناسایی عوامل موثر در ایجاد روحیه پرسش گری در دانش آموزان دختر دوره اول ابتدایی، آموزش و پرورش گلبهار [مقاله ارائه شده در کنفرانس]. دهمین کنفرانس بین المللی پژوهش های مدیریت و علوم انسانی در تهران، ایران. https://civilica.com/doc/1540115
Alaimi, M., Law, E., Pantasdo, K. D., Oudeyer, P. Y., & Sauzeon, H. (2020). Pedagogical agents for fostering question-asking skills in children. In Proceedings of the 2020 CHI conference on human factors in computing systems (pp. 1-13). https://dx.doi.org/10.1145/3313831.3376776
Bukit, S., Kaban, N. S. B., Ramadhani, R., Bukit, E. B., Laratmase, A. J., Rais, R., & Al Haddar, G. (2023). Analisis keterampilan bertanya peserta didik kelas V SDN 101835 Bingkawan pada pembelajaran IPA. Global Education Journal, 1(2), 97–109. https://doi.org/10.59525/gej.v1i2.144
Delasari, P., Nugraha, F., & Zahrah, R. F.(2021). Improving Student Asking Activity by Using Learning Start with a Question (LSQ) Learning Method. In Social, Humanities, and Educational Studies (SHES): Conference Series 4)1(, 41-46. https://doi.org/10.20961/shes.v4i1.48564
Doǧan, F., & Yucel-Toy, B. (2022). Students’ question asking process: a model based on the perceptions of elementary school students and teachers. Asia Pacific Journal of Education, 42(4), 786-801. https://psycnet.apa.org/doi/10.1080/02188791.2021.1873104
Engel, S. (2011). Children's need to know: Curiosity in schools. Harvard Educational Review, 81(4), 625–645. https://doi.org/10.17763/haer.81.4.h054131316473115.
Hafizo, R., Lian, B., & Jayanti, J. (2022). Analisis keterampilan bertanya siswa pada pembelajaran matematika kelas IV sekolah dasar. Journal on Teacher Education, 4(20), 202-211. https://journal.universitaspahlawan.ac.id/index.php/jote/article/view/5644/4342
Kalsum, U., Chastanti, I., & Harahap, D. A. (2022). Analisis keterampilan bertanya siswa pada pembelajaran IPA di sekolah dasar. Jurnal Basicedu, 6(1), 433–441. https://doi.org/10.31004/basicedu.v6i1.1921
Musingafi, M. C. C., & Muranda, K. E. (2014). Students and questioning: A review of the role played by students generated questions in the teaching and learning process. Studies in Social Sciences and Humanities, 1(3), 101-107. https://ideas.repec.org/a/rss/jnljsh/v1i3p3.html
Putri, M. L., & Dafit, F. (2022). Teacher Ability to Apply Questioning Skills in Elementary School. Jurnal Ilmiah Sekolah Dasar, 6(1), 21-28. https://doi.org/10.23887/jisd.v6i1.42565
Ruiz, R., Halvorsen, A., & Sheppard, B. (2018). Flipped Classrooms: A New Perspective to Enhance Students’ Questioning Skills. https://scholarsbank.uoregon.edu/server/api/core/bitstreams/4e613961-e7f8-4b01-873a-1004838b4cba/content
Stokhof, H. J., De Vries, B., Martens, R. L., & Bastiaens, T. J. (2017). How to guide effective student questioning: a review of teacher guidance in primary education. Review of Education, 5(2), 123-165 https://doi.org/10.1002/rev3.3089
Sukerni, P. (2018). Upaya Meningkatkan Keterampilan Bertanya melalui Penerapan Pembelajaran berbasis Snowball Throwing. Journal of Education Action Research, 2(2), 134-141. https://doi.org/10.23887/jear.v2i2.14439
Wilson, A. (2015). A guide to phenomenological research. Nursing Standard (2014+), 29(34), 38-43. https://doi.org/10.7748/ns.29.34.38.e8821     
 

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 15 اردیبهشت 1405

  • تاریخ دریافت 19 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 13 آبان 1404
  • تاریخ پذیرش 15 اردیبهشت 1405